# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00051016:0077
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00051016:0077?run=19
# Title: Leibniz-Handschriften Aufzeichnungen zur Rechenmaschine LH 42, 4, 1
# Folio 39r, page id 00051016:0077
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00051016&page=77
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00051016/jpgs/default/00000077.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 19, 2026-07-30T15:53:31Z — 92 lines, status machine
# Lines: 92 recognised, mean confidence 0.89
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

ulfernis modo autem
ia sirma
v
opequoq
instruction liachinae Arithimetieaere hactenus ame ex cogitatarum amperessima
ultix rotir est
e searaso ttisper C
Praesuspono ine dabere tolam  circa axem immolum 2a 1 mobilems talis
nat ila constitutam, et elaterio cuidam extra huncm t 
a rota vy brachiole iy ipsa rota ep in eam partem in quam tantitelltu
nocedi
impellitur dictum brachiolum procedita liberato proElaterio
decima s (si plaeet) suae gytationis parte. Quod locum habebit in
quamcunque partem tendat ig. modo interim Elaterium illud motau vel
alius instrumento, rotam ex axemque 2a10 nullo modo attingente, retendatur
AdC posito s sit  sint rotae additionis a, multiplicationis e, transportationis v, et tradiim
Abicus
aqu’etrs unneu
transportantia y. Rota additionis dentium circiter 40. rota mulliplicationis tolidem, et licet Eujus
dentes sint inequales tamen semper quatuor viciui sibi ponantur aequales, itaque eruut 10 dentium
varietaties; Xt pro decima parte rotae a circumagenda per subus ectam rotum e. opus est 
dentes quatuor in hac hypothesi proselle, et propelli. Cujus ratio mox apparebit ponamus
aaitur rotam ta absolvisse circuitum, eoque momento 1y liberatii elatoriaue propellat decima
vartem ipsius 1v. Coniderandum debebit ictue elaterm esse celor ut interveniat motiom ab
ut si interim 2a ducatur  a 2e, motus ille seu ductus superveniente hoc rorum snihil
Turbetur, seu ut dacatur tot dentibus ab ea seu seu decimis 1V ducatur ra vel 20
quot alias si ictum hunc non accepisset, et uni hoc novo dente praeterea seu nac nova
a Ideo t dentes ad hibui complures
Angit sibi infertos in a et e, ut a accepto ictus inter dentes ipsius e non vacillet. Est
praeterea decima jyrationis parte procedat
autem 1v mobilis super axe 2a 1B libere, nec ei cohaeret, nisi, ope elaterioli super hoc
axe firmati, et in dentes ipsius rotae 10 intrantis quod facit, ut vidinane simul
moveantur, sed cum transportatio sit, movetur tantum ix cedente elateriolo ui
sive quia axis rav sequi non potest, sive quia forte tum dentes rotae a squae firmaes
in axe ay) dentibus rotae e implicati, sive quia clateriorum, quod eotauia firmum in loco
Ummobili super a, fortius illo elateriolo, quod rotam V, roto axi av annectit. At inquies
si elateriolum hoc fortius, quid opus pluribus sisito dentibus, quam 10, nonne elateriorum
atis tenet dentes rotae a, ne cedant et vaullent, sed. forte verea me verendum, ne ictus
fint eo momento, quo elateriolum est in motu, nec retinet, ideo securius ad hibentur dentes.
 Elateriorum
autem quod1V annectil axi 2a1V, hunc habet usum insignem quod licet
Absentibus dentibus kiam elateriolum in motu non est
1V propellitur Momentanca transpor.
tatione, ac proinde x minus quam una decima, integra propelleretur ab axea
axis nonnihil et ipse procedat, interim dum
2aD una de suo una decima Burtationis parte promoto, tamen elatariolum
hunc defedum suppet per se valiclateriium suppelt, quia differetr
per Elaberiola, Cum differentia minor sit dimidia reditur ad idem, (si major foret iretur ad sequens
de
Elateriolum autem quod V conjungit cum axe suo saltem tam forte esse devet
ut tentae liberationi magni elateri a quo sequeas r propelli debet
resistat.
celeritatem tendentem efficere, ut subita sit
tjam olini hoc methodus mihi nic
transportatio; sed si motus ipsius 1V fieret daplo velocior hinc ipsius 2Y fieret quadruplo et
interventum, sed per intermediam rotam, mitum
ipsius 30 octuplo relocior, ec. quod in pro iuati  denique  ad immensam celeritatem
perveniret, et tali vit non posset resistere elaterotum quod connectit 1V et 2a1v.
quod si Elateri non 1y non debet immedrate ducere 18, sed poti tantum aliud
liberare, ut ipsum ducat, tunc si ipsum ut  Ractenus volueram in ipso axe 241Y
Collocatur di cum eo circumit multae sunt difficultates, ut retendatur, praesertim ob grenta
hinc opus rota oblturbinata de quoalibi. At simplicissima est haec via per ecaterium
Nunc superest ut ipsam Elaterii Transsportuntis constitutionem
separatum in loca fixo
describamus. nota rsp verticalis ad rolae iv etiam verticalis planum perpendicularis
pantam rangatur eota
ejus denti p insistit  lingula ef appressa elaterio, c
hac dente suo r a brachiolo ou, in alterit sursumotinte  tunc dens
movetur sub lingula, et um apes omniit sit flexilis, elateriolum ex fossula, exit et dens
lingula f (per suum Elaterium iberatum) seserrumpente
in spatium interceptum inter p et proximum dentem. Interea in eadem rota mo-
D agitur sursum dextrorsum
vetur deorsum dextrorsum, et rotae 2Y dens respondens deorsum sinistrorsum oppositus
sursum dextrorsum; ut 19. consentit ergo motus. pro retendendo Elaterio tautu
ram a causa quadam motrice Generali quodam motu in amudhmassubfinem cujusque rolationis
mulli diculvreae vel alterius ausae un ingente)  moveri nomnul rota rsp quandof
non est super p donec  rursus ei vel simili insistat. ubimunt refert in quam parte fiat mosi
Tantum ea debet esse rotae rps dispositio, ut cum f est in . non quidem langat roea ssed
1B sed parala sit ad lausendum conspricant enim 2Faq dens ipsius rotae rp (debet
nonnihl esse longus, ut unguum sit vacium, et illetamen assequatur. Quando et eo tempore
supremus dens non erit eminutus; ab quo tempore f non erit in p s erit eminulus ut
duo ad huc subtitater
caus motrix eum apprehendere, et p in L restituere possint
sstiticnda cibentio facles f ex p, et dpoesitio dentum rota
 37
daraabsutm aisusncti
o
t
s
xelum si
non longe
eatur