# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00051016:0089
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00051016:0089?run=19
# Title: Leibniz-Handschriften Aufzeichnungen zur Rechenmaschine LH 42, 4, 1
# Folio 45r, page id 00051016:0089
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00051016&page=89
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00051016/jpgs/default/00000089.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 19, 2026-07-30T15:53:31Z — 104 lines, status machine
# Lines: 104 recognised, mean confidence 0.89
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

boe
ta
Arithmeticae racteaus ingentura
perfectissima ad praestandum scd. id quod ea
 quam jam fifreri curvait praestat,et quide melius
Rotae: e malliplicatanis seu dentium inaequalium
a additionis;
ciphrigeraet phansportationis
C conus qui  in axe rotae additionis ita positus est, ut circa
non possit corari, sed gistebur non nisi cum eo possit tamen
recta uultrocitroque moveri in axe ac, et regulanter quidem
ab elateriolo quodam suo propulsa versus Y in unum
ex decenreius foraminibeus inseratur, et ita connectat a cum v.
sed tempore transporitationis repellitur hic conu versus a, et v liberatur ab a.
Nec nisi exiguo elateriolo axi ac contrectitur, quod Elateriolum
cedens transportationem non impedit.
deconomia operationis haec est: rota mulciplicationis re circumagit rotam 
additionis ia haec (regulanter) secum agit rotam ciphrigeram 1V, (connectente convie)
donec en absolvat cireuctum quo facto bradirolum iy tangens deutem roto
transportationis ex. liberabit elaterium tensum quod tiet, quia Elateriam acumine
acumen dentis p est rotae p est in Elaberii  apicis elateri foveolat unde uli
dimovetur, apex ille vi inter dentem p intinus absolvit propulsionem, quam iy
coeperat et ope alterius dentis rotae p propellit 2Y; sine ra; quia scilicet
za quanquam
vi ictus istam 2V prius libernoirepulso cono 2C) liberavit a
V  adhuc Elateriolo nonnihil connectatur cum 2a cuius E est usus ut
qui sempe eode Cujus elaterioli in axe rarc plantati Ec et in dentes rotae 
inserti hic est usus, ut licet oterim ut nihil plane propulsio celer ipsius 2V
a ip orta turbet motum ipsius 2V quem simul haterere etiam debet cum 2rota 2
dum ad forte a sua rota multiplicationis re, eodem tempore movetui. Nam ictus a ip
ittu celeritas facit, ut longe ante absolutara dentis unius in ta progressum,
recipial ra 2V progessum unius dentis a p et licet durante iteo progressu
nonnihit etam pu ipsius 2 et liberatione a ra nonnihil progrediatur et 2a
unde sequitur 2V a 2a minus quam spatio uno dentium iitervallo promoveri Monviatur
quia tamen differentia est exigua, minor scilicet dimidio tentis intervallo, i  aliu ognectendu
tanta scilicet, quantus est progressus ipsius ra tam q exiguo tempore quo
ictus factus est, et vero differentia minor dimidia semper corrigitur
C
ab Elateriolo, hinc easres nihil turbat. Quod inventum est
im
summe notandum. H pono similiter 2V eodem tempore
si opus tronsporbationem efficere posset in 3V  ope 2y
et ita pono. Nom ictus ipsius  1p percutiens 2v salis fortis est ad Ep ope 27 a suo elastio libe
debet jam mature retendi Elaterium majus ig1f. quod non potest
fieri in hoc ipso motar hujus ipsius dentum intervalli seu decimae partis ipsius 1V
quo facta est transportatio, quoniam ita sequens 2Y aliquando etiam
eberet retendiere statum 292f, ipso ictu cum tn sportatine ipsius, 2V
ab ip accepta, rursus nova linasportatio transire debet in 3. ita enim
ep ictu suo deberet relendere 2p, quod facere non potest. Itaque
sut sufficit istam retensionem fieripauto post, ubi notandum
sis et ultra  in V vl deber esse lingulas retendentes, quae
nn sint paulolante vel post in, sed non in ejus plano; alioqui et dentes
rotae ip quibus retenditur, respondentes lingulis relendentibus, etiam
on sunt in eodem planocum deulibus rotae p, quibus de tenditur ab in
sed in cam dentibus def quibus detenditur, et lingula  relendentes
cum dentibus quib,s retenditur sunt in eodum plano, alioqui alterum
in alleru illideretur debent autem ita esse dasposita, ut quando
elastium est tensum i incidere possit 1y in dentes sibi respondentes rotae p ad detendendum;
quando vero esastium est laxitum, tunc incidere possit lingula indentes
quaeritur quam mature fieri debeat retensio X quidem
respondentes rotae p. ad reteradendum
si nullus esset regiessu, sufficeret retendi rota elastrum rotae ip antequam
ad huc denno srenitum absolvat rota 1V. Sed regresas facere potest,
ut statim debeat feri retensio, auto quam lingula in inpriore,
converso post absolutum intervallum tansportans Nam ponamus nunc
 esse ecae prodo ductam in 0. he bsel hoc situ hujus sciliet deci praesenti sciluet
dentis promotione; qua durante non poluit retendi Elastium ob rationem
paulo ante dictum. jam post hanc dentis promationem statin fit pegressus nu
capte quam vel unus ad huc dens promoveatur (quanqua rau hic casus nec mogaopere turbare
deberet quia aliter ei providerit manucorrigi potest inclo tamen ab elegantiam, taliriabesse)
quamequit redcatu e ad priorem locum debet facta esse relensio, ut in eo rectens denno
tendat, et unitatem i sequenti 2V, auferat. Hoc non alia ratio ne commode fieri posse uideo, quam
immediati spuvatur in i sequatur inquam in motus antegrado, ut in motu retrogrado prodcedere posit
es lingula escmiper crtitere topulas exem plarum ig) cac quacio spgdatur t, aom debetu essea a esse
semperque ipsum
agisu ato ceten
et a, opus elateriolo
quam ipso
e
Vato siu si
elatioli qua vente
intiat, et quider sent
up
hat, unde semne
at
collocat. praesertim
insreli
dim
licet emni clas
Ep aaeque
forte cit hc
Elastruuum ad 
tamen totu ictus
elastri ep ipso
Elastim 2p
tantim modo
pantum debet
a moveri
Omnir errgo
feliciter
espiraut.
sic salis firert
Examinavi denno, aun
abe contradicerem