# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00051018:0038
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00051018:0038?run=25
# Title: Leibniz-Handschriften Aufzeichnungen zur Rechenmaschine LH 42, 5
# Folio 19v, page id 00051018:0038
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 20r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00051018&page=38
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00051018/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 25, 2026-08-02T22:37:17Z — 139 lines, status machine
# Lines: 139 recognised, mean confidence 0.89
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

tra
ita res instituendae, ut intra diei spatium machina talis utcunque
in finem, omnia ex orichalco fiant, modulis in fuso
ut  fie psit insnin, quodemisi usi
tum adapratione parbum
Quantae plurimae fieri potest, intra paucos mensis distrahendae, antequam nod
tas gratiam perdat.
s) privilegia a plerisque Refonspp. ante vra a. Impalore exR. Franciae obtinenda.
praeter privilegia illud obtinendum quoque, ut certus abipsis Numerus sumatur, item
ut certus numerus subditis imperetur. in usum: (1) Univensitatum, et Academia
rum, (2) deo Kunsctammoru (3) Bibliothecarum publicarum Mathematicis instro-
mentis instructarum. (4) collegiorum ocietatis (ipsi instigandi, ut sibi curent a ppbus
(5) idu anchm stammag. (6) judiciorum quae sunt pro revidendis raoibus lutorp. etc. 7)
nofecturarum majorum. (8) avitatum aporum in primis mercatoriarum, et mari-
timarum. (9) navium Regiarum insti usu nantico ostenso.
inde subdtus ditioribus, curiositatum amaloribus vendantus, mathematicis, item, merca
toribus nantis. mprimis vero societatibus mercatorum; urbilem senalibus, paefect
terrarum
(6) osptendendum minii posse numerum hominum salaria habentium machrua
tatius pariter celeriusque operante: idque Certe per Gulliam plus mille hominu
Raris cumtu calculis incumbunt. Hi possunt reduci ad 200. sed supponamus
reduci tantum ad 500. habebimus 500 homines pendifactos si cuihbet 100
sutati imputentur, en 30000 sculatos annuos dte nulla provin–
cia nulla uibs est, in qua non homines in rationibus, ac proinde calculis labo
Reproe sentandum Regisietim imperare veli surcabus ut sumant, pecuniam
4) Caetrum pr voluntariis persuadendis, cu plurimum possit gratia novitatis, in eo ais
usum philo sophrae id est publicum mio suum versum iri.
nctum cariusque venditum iri
Merntoribus tactundum, nas hactatibus
ulus nn eua nr
da auteoia orum aut plerorumque Curosor et nicalam parsus cognine
pro adresse
vin
per literas in Mercatoribus arbium celebriu, ut , quau, tour
rcutr aligvis magnae fomae habendus, cui aliquid ueri ex quolibedostractou
cedatur, ut 10 pour b0s
cofendum cum mons. Kraf
poy le peut faire devenir mode
consistit, ut plures simul habeant, autequam alteoantiverit.
lover
es
Jno BB.
Emendanda autinquirenda
8 circa divitionem, quotiens ve l(1) divinandus communinuse, ut incharta
quod in exemplis vulgarioprensque facice, velquaerendus per Thabdologiam vel (3)
inspiciendum, quana ilipiat dividendus fieri minor divifore
ob, continuum machinae motum. Ideo ecae remedium. Inspice sotu
Sed hoc difficile
ymo
facere ut redire quoque possit
qui eoanescere possunt, ut ad huc maneat dividendus major v.g.
e 2 quidem evanescere impune pt. Sed si sic 227. evanescere impun
non pt. 2. et enimpari, ut eo facto veplus sit novus circurtus, cum tud ab solo
non possit. Eego ocagu, quando t, restat loco
nimi
mo p
evanescere impunc Ergo quando loco 2. restat 1. loca acicula
in eo, ut impingat quando 2 secundum fit B. Ergo dstantia
nevenari seu integri circuri Et ita res facta eiit. su
in
restare 127.f patet a 12. substenti debere 9. ut restet His
ergo casibus acicula locanda in D. Qua desenta videbis an novis
rovum in cipere circlitum ut si sit AtEF qua delenta cum
novus circurtus fieri  pssit, cam tantum qui testat in
lavical
absolves in circulo quotilulum. Sisit. 82. resigt
acicula in 6. fret: 22
Est h difficultas quaedam quod scilicet transcortaoes non statino, sed
absoluto circuitu frunt. Eeto b9 non est ponenda acienta in 7.
ut fiat 19. Circutu enim absoluto lu debeat restare 19.
restabit 13. ditserebatur enim transportar ultima du
absolveretur circurtus, et intim adu um 6 detrahebanti.
Respondetur id nobis oge in bonum. Eo ipso enim
 sit absolutus. Ultium enim est 1d. aC
hic relinqui debet 37. pinus ex cerse
atlve, ista 13. esse residuum. udno seuper
iidus ad piora ao quodam nodo applicandim
du enim 3 in locum 12. non ante om
garebit, cun is sit ultimus circuctus
quam ut tict ille qui aetimus est
quar
43. ergo ultimo circuitu. at ii ab soluto, rest abit
15. Injo non est. Restabit) scililet
intolo quatientis infiges clavortu firamunt quod proximu
Ergo videndum in gre,  an p
divisione ((1) ancys
prima adimi possit saloa dividen majoritole si pte
illa cyphia subtrahatur per acicula infrea rotis addition
(2) si Cyphia adimi no abundam quidem, sed adimi non pt
ul
Hs faptem tautum unque ciinus
ideo aceda quotientis infigatir in FF(2) si cra
integra adimaturs
dimi non per salva majoritate, adimatur
adtu abundant in e de fiungater ibi esse unitas v. g. 1. 3
deula umtise.
rg. 72,8 facto ad subtractione ergo facta sd est in deffecto
29 adima vel 448 act subtractione
Cum enim 4. redundaris adimi
49 non possit adimatur 4- 1:s
nifia acicula in 3, in rota subtractionis facta subtractione
restat: 14 8 (vel potius aliquid aliud ob alia intrim etium
potes a 34 adinere 29 dimnuta sed hoc nihil refert, supponamus ita esse: 140) cum
est o
e
120
dimi simeliciteru 18 8b1
4 Gavicula
adimatur 9a
func rursus duo sunt casus
224 294 differentia enim inter primum
224 vel 
diviforem  primum dicendum in
vel
8 2 6, subtrahatur 
videndi
comtantoatrii dego sequestrasta hoc ploco ein divesieado 2. in divi
sore compara residuas Loa21 B21. (81) et tunc dividendus
residuus vel est major divisore (26+ 224(294 vel minor,
major, ut 2) qua sulle
 quam 24. vel 21 quan. 94
o i internotas sequestratas
primam divisoris et primam dividendi 8-2 = 6. ab substa
he, in rota additionis a prima nota didisoris, acicula infia.
quo facto absoluta ouit operatio et pro 821 habebis 2
et poteris unum adhuc facere circurtum, et ideo in Rotas
quiortieulis infige tudiculam in 1., et gistente machina abso-
enta erit operatio. (4) si minor est dividendus rec
datunc a prima
residuo. (sequesnatis utrobius duabus primis potu
divideris nota
sed demta unitate, ut 8-2 = 16 - 1 = 5. Erga propro
poidendis infines tudiculam quonent
esd destaculo in Rota jodsentis. Aut cypretabi
opro 631 vel 821. habebis: 521 vel b 2. Cumque atidem ut
Cepeotus dici potest
si st 34b
mo B tutius est semper subtrahere tanta differntiam
umitale mimilam, quia igntras cum finis, seu cam reicul