# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00066559:0034
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00066559:0034?run=25
# Title: Aufzeichnungen von Leibniz zur Rechenmaschine (shelfmark LH XLII,5)
# Folio [16]v, page id 00066559:0034
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00066559&page=34
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00066559/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 25, 2026-08-02T22:37:17Z — 122 lines, status machine
# Lines: 122 recognised, mean confidence 0.88
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

+
instrumentum Alithreticum
.
Novum et admirandum oibus
c
hactenus inventis perfectius
se
Cujus ope additio subtractio  et muliti
plicationo nullo, divisio et radicum
extractio minimo animi labore, sed
sponte machinae semel rite dispositae
ita novem cysphrarum numeri in sputarem vini
cehrinifiant nudi
Sunto 9rotaeori vel annuli horitonti possit
perpendiculares diam etro, axe paralleli,
ejusdem magnitudinis sibique paralleri,
ita ut centra s omnium sint in uno
axea communi eoque ad dium pe dia–
metrum perpendiculari. Divisae sint in
has partes: 0. 1. 2. 3. 4. 5.. 67. 8.9
nempe 10. scil. 0- 1. -2- 3- 4-5-6-
7= 8 = 9= 0. Numeri cuilibet parti
sint ascripti. Rota quae tota circum voluta
est efficiat sequentem sinist vicinam sini-
strorsum converti unomgratu progi con
verti uno gradum, sed dextram non contingat.
cuilibet rotae superius immineat qui jugum
quoddam. Esto rota A ingum bc. pori-
contiparaleclum at axi rotae diahatro
proinde perpendiculare. Sit jugum post
cen
rotam et  versus compatantem,
e eo exeant duo styli errati de df
alter super altrae infra rotam, alter
progredi alte regredifaciens Ex opposita
jugi parte qua rotae non obvertis sit
linea descensus pro ponderibus divisa in
partes, ita ut quod descendere dult pi
lidum 1 gradum rotae covertit movendo
meam servatam inclinatione sua vel accli
natione (inclinatioe eam quae ascendge
inclinade quae descendhe facit, t
vel contra ut lubet pro ut in rota signas
rotae admotam applicatam impingit
 movere cogiti uiciam 1. si duos
intidet in aliam unciam, di ita porro,
quolibet gradu in novam, eamque
secum, quippe ex globulo seu trochs
pe mono spasto pendentem deprimet
Haec constructio jam sufficiens est ad addi-
tionem subtractionemque. in numgre utcunque
magnas, cum nec Canum sinuum soleat
ultra raduum 100 e0000 progredo
si
idemque sufficiat et in Logaris mis. possant
to facile pro agari hinis eo qui altius
ascendere addi duae ad huc aliae rota.
odem pconimus
es
procul a Centro ineae descensgue propinque
ad ipsum prout debet multum ponderare
pro. oponimus ubi opondeat, quae opa
jam tabi, umers veses neut esse s votata
cum in finem luiha de scensus debet esse
curous  et ascensus in contrarium pon
deus de relibet dente, non ergo in
rochlea monospasto. Ita quantur
eum muatum collocabit
in rota sint in rota collo
Cauda 19 iter 8. circu
imponat, vesimae . pondus, peunt
timae 1. Et sic de caetris. Impo-
nendum sit ultimae 9 et 8.
imponati primo O. mos ubi resur
perit et d. sed ut res commode. fieri
queat sint in promtu duo plura
pondera ne expectari nhesse
hac unius de scensum, na descendent
suul sed linta arcus descensytanto
abet esse longror ut simil possit
imponi gunst 9. debet esse qu
10 mase 9. debet esse q grad.
quilibet gradus pro unitate. Quanqua
aro hoc opus it in additioe, ubi
transversim imponiti, X ita ex pectam
pote vigs. dum summi numer in
reliquis columnis imponuntur, interi
descendit primu. Estlla in follibus
Est tamen cutile plura ponta habere
e
dent et cinumagent rotam semel
et ad huc per novem gradus, sed scucel
circumacta unum gradum promovem
in nota sequente, prorsus ut in numens
si quicquid ultra de novenarium est
numerus sinister rejicitur in eummarb
sequentem. Atus ita ine ullo
labore meo, dum pondela tantum
colloeo, summa quantumcumque magna
Totae ques sive perforaminuta eta-
cenfe
collecta exgibebitu. Subtracio
facinor, quia non nisi numgor duor
plures nn subtrahendi prius addiossunt
ut proinde vix exicaus vexare macdi
nam operae phetium its2 Ay12
en
 N. man sorte ang polypastum meum aplicier, ournu 
ven
ats
ad si must un
ema
n eodem plano ono
n
dre n
nase ambuot
un parallelitea
n
ler.
et
1
peris