# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00066559:0040 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00066559:0040?run=25 # Title: Aufzeichnungen von Leibniz zur Rechenmaschine (shelfmark LH XLII,5) # Folio [19]v, page id 00066559:0040 # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00066559&page=40 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00066559/jpgs/default/00000040.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 25, 2026-08-02T22:37:17Z — 175 lines, status machine # Lines: 175 recognised, mean confidence 0.86 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. revius ipoles Emendanda autinquirenda circa divitionem, quotiens ve l(1) divinandus communi mose, ut incharta quod in exemplis vugibplerisque facile, velquaerendus per rhabdologiam vel (3 inspiciendum, quana icipiat dividendus fieri minor divitoro ob continium macgium motum; ideo ecae remedium. Inspice solu sed hoc diffici 10 qui eoanesclif possunt, ut ad huc maneat dividendus major v.g. 228 ne hic 2. quidem connescere impune pr. Sed si sic 227. evanescere impunt non pt. 2. et enim fieri, ut eo facto veptus sit novus incuitus, cum tnd ab solo non possit. Ergo hoc asu, quando 1, restat loco primi 12, Uno pt evanescere cmpune Ergo quando loco 2. restat 1. loca acicula in eo, ut impingat quando 2 secundum fit 3. Ergo distantum novenarum seu integri circuli. Et ita res facta erit, sia ponanm enim restare 127. + patet a 12. substrnhi debere 9. ut restet 3. His ergo casibus acicula locanda in . Qua defenta videbis an novis lovum incipre cixcitum ut si sit 11EF qua delenta cum novus circurtus fieri non possit, tam tautum qui restat infria claviuli absoloes in ulo quolitutam. Sisit: 82. rfigatur x diffiurtis quaednmi quod scilicet Transiortuones non statimo, sed absoluto circurtu funt. Csto B9 non est ponendu acrenta in ut fit 19. Circulm enim absoluto lum debeat restare 19. restabit 13. Sigrrevatur enim transportar ultima dum absolveretur circurcus, et inhim adqu c 6 detrahebantu despindetur id nobis redge in bonum. Eo ipso enim ut ve, ita 1. esse residuu. Mudmuo semper iidus ad piora su quodam nodo applicandum 2 ud enim 3 in locum 12. non ante com parebit, cum is sit ultimus circucta quam ubi niputus ille qui ultim, est sit absolutus Uttimus enim est AB. aF hc relinqui debet 37. Minus ird certe quam 73. ergo ultimo circuitu. at absoluto, restabit 15. Lro non est. Restabit scilice intota quatentis infrgis clavicatu fiumni quod proxin est destaculo in Rota quolientis. Aut Ephegabuu Ergo videndum in gre, an po prima adimi possit salva dividem 3 nar ((1) utcyphi illa cxphra subtrahatur per acicula infria rotis additu (2) Si Cyphiae adiminno abundar quidem, sed adiumi non ptrs integra adjuatur s fexatum tautum ung erinisa s cudi a infigatur in l. (2 si ideo acedra quot pra ns aabjudant apimi non pr salva majoritate aduuntur demta mutate edefingatu ibi esse unitas v. g. 1. 3 rg 728 facto ad subtractione ergo facta, s est in effectu 29 adima vel 448 actu sultractione Cunus enim 4. redundaris adimi 49 non possit, adimatur 2-1: ) rrsi acicula in 3, in rota subtractionis facta subtractone restat: 14 8 (vel potius aliquid aliud ob alia intrim etim pores a 34 adinu 29 dumuta sed hoc nihil refert, susponamus ita esse: 148) cum rest possit amid GR aciculo cordini prpet resser 18 de 14 adi massir un e sidinula est t phra abundans ut c 21 vel 821 vel 926 tunc rursus duo sunt casuc 220 19 224 qusr 6 294 differentia enim inter primuum diviforem et primum diodendumm vet 8-2 =6. subtrahatur exidor dividendi oitando q ego sequestrasa hoc floco ei ii drviilado 2. in divi sore compara residuas hoa)21 8(21. (8F1 et tunc dividendus residuus vel est major divisore (20, 224(294 vel minor, major, ut 2) quam differentiam uor quam 24. vel 21 quan. 94 ud inter notas siquestratas primam divisoris, et primam dividendi, 8- 2 = b. substa 3) si majo he, in rota additionis a prima nota divisoris, acicula infixa– quo facto absoluta et poteris unum 22 uit operatio et pro 821 habebis adhuc facere circurtum, et ioeo in Rota quortientis infige tudiculam in 1. et gistente machina abso enta erit operatio. (4) Si minor est dividendus residuus divisore residuo, sequestatis utrobius duabus primisnt otuna a primu muidendi nota subtrahenda est quiden frima divideris nota sed demta venitate, ut 8- 2 = 6 - 1= 5. Ergo propo pro 821 vel 821. habebis: 321 vel 321. Cumque itidem ut an eq 2 cylentum restet circiptus sampquam eim divisor presiduus dividendi infiges tudiculam quonentis in ve ant deMachina ad usum transferenda. Ta res instituendae, ut intra diei spatium machina talis utemnque fieri possit. rum in finem omnia ex orichalco fiant, e modulis fien possit ne lim Elaterios dembis idemo 12. rotarum so. ita et, sed tartum adapeatione partium ta pro ipris elus exarhento. In Quantae plurimae fieri potest, intra paucos mensis distrahendae, ante quam novi as gratiam perdat. 5) privilegia a plerisque Refonspp. ante ora a. Iimpatore ez R. Franciae obtinenda. praeter privilegia illud obtinendum quoque ut certus abipsis Numerus sumatur, item ut certus numerus subditis imperetur: in usum: (1) Univensitatum, et Academ rum (2) do Kunjctammonus (3) B;bliothecarum publicarum mathematicis instru mentis instructarum. (4) Collegiorum docietatis ipsi instigandi, ut sibi curent a ppbus en 5 du anchnctamman. 16) judiciorum quae sunt pro revidentis raoibus lutorp. etc. y) nofecturarum majorum. (8) aivitatum aporum in primis meriatoriarum, ti marum. (9) navium Regiarum instrit usu nantico ostenso. mari inde subditis ditioribus, curiositatum amaloribus vendantu, mathematicis,ilem merca poribus nantis. mprumis oeio societatibus mercatorum; urbiles senatibus, praefecti terrarum 6) ostendendum minui posse numerum hominum salaria habentium machiua tntius pariter celeriusque operante: idque Certe per Gallium plus mille hominum Raris cumtu calculis incumbunt. Hi possunt reduci ad 200. sed supponamus reduci tantum ad 500. habebimus 500 homines pendifactos, si imiibet hoc scutati imputentur en 30,000 sculatos annnos dite nulla provin cia nulla urbs est, in qua non homines in rationibus, ac proinde calculis labo ent 7) Reerasertandi Regisietm imperare velis surcabus ut sumant, pecuniam asum philo sopdreae id est publium mio suum versum iri. 8) caetrum p voluntariis pesuadendis, cu plurimum possit gratia novitatis, in eo ars consistit, ut plures simul habeant, antequam alter de alto andiverit. a R. ad se traductum carusque venditum ir eod todem tmporestansus cu plunitus eatoribus tractundum, nitis tractatibus subtigaatis utcum mout, cum monorum ada auteoia orum aut plerorumque curiosor ut mercatam p arisiis cogniuo o adcesse in e vinciis. per literas cum Merculoribus urbium celebrium, ut Lyon, quau, Bour- untor aliuvis magnae fae habeadus, cui aliquid laeriex quolibed i tracto Cedatur, ut 10 pour hos 4 etendum cum mons. Kraft poy le peut faire devenir mode Ino B. 5 facere ut redire quoque possit aricula in 6. fiet: 22 si sit 348 imo B tutius est seuper potaere santa cr mitale minutari, quia gudias cum finis, seu m reicut n rocu altra quo e Nota qu