# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00066559:0131
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00066559:0131?run=39
# Title: Aufzeichnungen von Leibniz zur Rechenmaschine (shelfmark LH XLII,5)
# Folio [68]r, page id 00066559:0131
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00066559&page=131
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00066559/jpgs/default/00000131.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 39, 2026-08-27T09:55:26Z — 68 lines, status machine
# Lines: 68 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

ta 365. per 4. multiplicata sunt, quae prima
saeratio est ut jam per 2. quoque (seu potius 20) multi
ano
elut passu
moveri
ut jam Rota 5. multiplicanda et 4. multiplicars collocentur sub
rota additionis 10 ac proinde b et 2. sub 100. ac 3 et 1. sub
seme
1000. Quo posito circumagatur Rota multiplicans 2: eo-
dem tempore etiam 5. et 6 et 3. bis circumagentur, ets
bis impingens in 10. (Notam additionis) decem decades; sex
in 100 duodecim centurias, 3 in 1000 sex millenarios dabunt
prodiburit 7300. quae jam ipsa illa circuma ctiones, priori
Poducto 1460. addita sunt
ac per 1. Cer potius 10 ) multiplicentur;
et ergus tertia quoque operatio fiat promoveatur denuo
Machina Multiplicationis f:Rotae scilicet Multiplicandae
et Multiplicante simul manerntibus Rotis additionis:) locen.
turque, 5. et 4. sub Rota 100, ac proinde 6 et 2. sub 1000
Rota
et 3 cum 1. sub 10000 Circumagatur rota 1. eodem
tempore etiam Rota 3. 6. 5. semel circumagentur, ac proin-
de tantundem unitatum, pempe 36500. cistulae additio
num addent. Habebiturque productum in summa 45260
Onnotandum hic est, commoditatis majoris causa
Trochleas Rotis multiplicandis implantatas ita esse accommo-
dandas, ut Rotae multiplicandae non possint non moveri motis
Trochleis; possint vero trochleae non moveri motis licet Rotis.
Ne dum circumagitur rota multiplicans una (v. g. 1.) rotasue
multiplicandas omnes movet; rotam quoque multiplicante
omnesv, 2. et 4) moveri necesse sit, quod augeret tantumi
onus perturbaretque motum
Notantum quoque nihilquidem referre, quo ordine collo-
centur Rotae multiplicantes 1. 2. 4 etc. recte tamen
Collocari Ordine Cyphrarum 1. 2. 3. 4.5. nihilominus enim in potestate
manet, quam primo quam secundo loco circumagere velis.
Ne pota multiplicans v. g. quae 9. repraesentat seu quae
debet, fiat nimis magna
es Pono
impediri potest si Trochlea laat fiat tanto minor
servata eadem proportiane inter Srochleam et otam multiplicantem.
Se in otu Chordarum Trochlearumque sequatur aliqua
tensione
irregularitas possunt Chordarum loco catenulae ferreae adhiberi
et in Grochlearum rotarumque circum ferentiis ubi catena.
incumbere debet denticuli orichalcei singulis semper catenae
annulis responfuri, infigiH
Si Machinam admirabiliorem reddere vellemus, posset
effici, ut necesse non sit circumagi ab homine rotas promo-
verive machinam multiplicatoriam de operatione, in opera-
tionem. rebus ab initio ita constitutis, ut omnia sponte
machinae fluant. Verum haec machinam redderent ut
su tuosiorem, et magis implicatam, ita ad usum fortasse
nihilo meliorem.
Restat ut de RATIO NE DIVISIONIS
in machina perficiendae dicamus, quam quidem sine omni
proesus animi Cabore, sola machina in numeris magnis
nemo temere opinor, perfeceris. Sed quicquid tamen laboris
in nostra residuum esse non potest venire in comparationem
inextricabilis illius labypinthi divisionis communis, quo nihil
in magnis numeris taediosius, nihil fallacius cogitari potest
cce erga Rationem Dividendi. Esto numerus
+52 60. dividendus per 124. Incise ut in vulgari
cum antea fuerint sub
aut possent chordarum loco, dentes tum in
tum Rotis multiplicantibus affigi, ita ut
rota multiplicantis, dentes Trochlea
attrigerent