# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068126:0111 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068126:0111?run=73 # Title: Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 9, 2 # Folio 56r, page id 00068126:0111 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 57v); this page is its right half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068126&page=111 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068126/jpgs/default/00000111.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 73, 2026-08-27T15:28:38Z — 88 lines, status machine # Lines: 88 recognised, mean confidence 0.93 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. Tentamen de Motuum coelestium causis constat satis hodic. Veteres, praesertim qui Aristotele et ptolemaer acede secutisunt nondum agnovisse paturae majestatem quae nostro demumcs luxit. Ex que Copernicus m eius dedrinam exujus in veratis praestete adus tych solem ferri Hy pothesin quae prinant Prcatur ipsi ma M parallela 3H G ipsi OMocantrens inG, cui etiam iMN ad angulo aeod attam e teneoris suam Hpothes, quae pulcherrimnm puthage reorum Hypothesin, quam vt issi fort asse manis suspicione, libusse quam recte pum constituisse videntur, e tenetris revocatam phoenomenis sutis facele Cycho autem copernicum excepta solis terraeque t ranspostione fecutas ad observationes soluto accuratiores animum adjecit et orbium solidorum apparatum natura minime decorum ex coelo sustulit. Etsi autem ex Hu ex Herculeis laboribus suis non satis Fructus perceperit, partim praejudiciis quibusdam exclusus, partim morte praeventus divina tamen providentia factum est, ut observationes ejus et molimina venerint in manus viri incomparabilis Jhannis Kepleri, cui fata servaverant, ut (pl a ais jura soli, rerumque fidem vet planetass rimarios, notas primaritem da in Easiu in lineis Ellipticis circasolem circumire, orbitas describere Ellipticam, in cujus aero socoru it sol ive conili generis ovales in qua Ellipticas solem habene in alternta altero focorum Ellipseos focorum; ea lege motus, ut radiis e sole ad planetam ductis areae semper abscin dantur temporibus proportionales. Idem iveni plures planetas ejusdem systematis habere tempora periodica in sesquiplicata ratione distantiarum modiarum eri a foco a sole; mire profecto triumphaturus si scivisset, (quod Cassinus notavit) vidit) etiam jovis et Saturni satellites, easdem leges servare, respectu suorum planetarum primuriorum, quos isti erga solem. Sed haum tantarum tamque constantium veritatum, quas velut divina quia conatus centrifgus se causas reperire non potuit, tum quositu radiationibus haberet praepeditam mentem, tum quod nondum illius tempore geometria interior, et scientia Mecho Motium eo quo nunc profecissent sipernit tamen et csis indagandis aditum primum. Nam ipsi quoque primum indicium vis centrifuga ad gravitatem causam ottatio dabetur, hujus tegis, quod corpoa cireu hujus naturae Legis, causae causae gravitatis, et hujus naturae legis a quagpendet, quod nensul qua sistucae vel paleas corpora rotata conantur a centro recedere per tangentem ci festucae jnratent, rotato vase, aqua festulis densior, excussa a medio festicas versus centrum ei compellit, quemadmodum ipse diserte exposuit duobus et amplius locis in Epitome Astronomiae exposuit?. Quibus deinde egregie usus est Cartesius, etsi more suo autorem dissimularit. Et sane negari non Quemadmodum fecit in dioptricis quoque; ubi pleraque omnia Keplero et Snelli deberentur nenter tamen nominatur. Tantum alicubi in Epistola ad amicum fassus est, Neglerum fuisse suum in dioptricis Magistrum, et omnes ante se mortales ibsissimts plerus invenerat lineam refractariam esse Hyperboliformem, suellius autem autor primus legis refractionum, ipsi pr hujus scientiae cognitione supergressum.. ea fundamenta jecerat, ex quibus ipsasim esse Hyperbolen consequebatur, quod deinde invenit Cartesius. Miratus autem saepe sum, quod cartesius legum coelestium a Keplero inventarum rationes reddere ne aggressus est quidem fort quod non netan falilaer inventa circa motus gravium sprevit, quod non putaret adeo consentire phaenomenis, ut usus inde duci posent studiose, a natura observar quales pendula dedere. Sed read redemmus ad Porro cum minime physicum videatur, intelligentias peculiares assignare sideribus quibus in suis itineribus dirigantur, quasi DE0 deessent rationes eadem eodem solis corporum Legibus perficiendi; et vero orbes solidi dudum sint se explosi, mihi quidem non apparat quae alia cans sympathiae autem et magnetismi aut non intelligantur, aut ubi intelligentur corporearum impressionum effectus e judicabuntur appariturae judicentur. nihil aliud ego quidem superesse video, quam ut cnsae motum coelestium a motibus aetheris, sive ut Astronomice loquar ab orbibis deferentibus quidem sed fluidis, oriantur. Neque haec _ aut unus aut primus statuit. Haec sententia qad est otsi neglecta, nam Leucippus Epicuro prior, eam adhibuerit dirris (Vorticis) nomen, et audivimus ui quomodo Keplerus motu aquae in ft vorticem actae explicueritm paritatem adumbravenit. et ex itroeramm onemips e fi oid clariora reddenda exsiteret prodemonstrare leumatur infinilio ruudeinde ex plicare diffecer tiam inter delocitatem et lilados et conatus quanquam fatendum sit nondum excedi simites hypo- theseos, aeque absolutum aliqua ineluctabili constitutum haber b Caeterum quia ex pgregis Galbert cogitati in explicatis centisunam circulatonis debetur Talretia cenira ncldetites q nc legis qua corpora rosatu haec s et suas ipse opes ignorans, nec satis conscius Itam in physica, tum speciatim in Eymum tie quod hon satis conciliare posset cum suis rcu crisue opris anirii =imo nec admirandis DEi lum Lacis sagrer et vim H aliaeque id genus abstrusae silum