# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068128:0005 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068128:0005?run=73 # Title: Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 9, 4 # Folio 3r, page id 00068128:0005 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 4v); this page is its right half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068128&page=5 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068128/jpgs/default/00000005.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 73, 2026-08-27T15:28:38Z — 104 lines, status machine # Lines: 104 recognised, mean confidence 0.92 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. ad, metaphysicum aliam influxum proprium nullum esse; si nigorem erigatut. Fateurque etiam libenter a continna semper creatione a Deo proficisci; non tamen ptandum est ulum esse veritatem natucalem in rebus reabis nullam tamen veritatem naturalem in rebus esse puto, cujus ratio immediate petenda sit ex divina actione vel voluntate, sed semper ipsis rebus aliqua a DEo esse iuditar unde omnia earum praedicata explicentur. Certe non corpora tantum sed et animes Deum creasse constat, quibus entelecheiae primitivae respondent. sed haec alias suis prosriis rationibus profundius Interim etsio principi in Actioum, et ut sic dicm vitala, edurtis demonstrabuntur interim efsi principium activum, sura materialibus notionibus superius, et ut sic dicam vitale uobique in materia admittam in corporibus admittam; non ideo tamen Henrico Moro, aliisque viris pietate et ingenio insignibus hic assentior qui archaeo aec nescio quo quodam aut hylarchico principio etiam ad phaenomena explicanda procuranda sic utuntur, quasi non omnia intchanice explicari possint in natura; eee s quoli qui cum Arissoteles intelligentias ertibus robandis affix e aigere necesse sit ig du ducm ile quaemil maris quam rina philosophia. Sed hou des forma ut elementa asursum sua agi poturunt, compendiosa sed inntili His inquam, non assentior causarum propiorum inquisitores etiam Atheisimi crimine infamarent. Optimum meo judicio qumsqus inoemtonara aut Mingene sic credobant, ut indamareat. Verum temperamentum est, quo pietati pariter et scientiae satisfit, ut omnia quidem phaenomena corporea a causis propimis mechanicis efficientibus p mechanicis peti posse agnoscormus; sed ipsas Leges Mechanicas in universum a musis rationibus superioribus derivari intelligamus; atque ita nec ersi itat principis altiribus, altiore tantum in generalibus et remotis me m e clognai uit te clog constituendis utamur: His autem vero semel stabilitis quoties astriis. Cum nec ipsa causa efficiuns s est, non magis quam ef acultatibus aut sypus si ansa ntombuus intervenu debeat int tractatur; recde animabus aut Entelecheiis non magis Sane et finales ausae (ut singulari plage exemplo ostendi de probante, ostendis Optici prinipii, Celeberrimo Molineusio v m ut supremi autori spulchenima opera rivinemus interdum hac via, subtude magnocum fructu adhibentur quae per illam efficientium non aeque, aut non nisi hypothebice sapientiam mmagis admiremur patent. Et in universum tenendum est, omma in natura rebus dupliciter explicari posse: per regnum potentiae seu causas efficientes et per reguum si sandentiae seu per finales; Deum corpora ut machinas more Archirecti secundum leges magnitudinis vel mathematicati animas vero sapientiae capaces, ut cives suos et societatis cujusdam cum ipso participes, more Drincipis, imo Datris, secundlum leges bonitatis vel morales, gubermante ad suam gloriam moderante; per meantibus sese ubique ambobus reguis, inconfasis tament et inse imperturbatis legibus utricque; ita ut simul et reguo potentiae maximum, et regno sapientiae optimum obtineatur. Sed nobis hoc loco regulas virium esr effectricium constituere propositum est quilis in causis specialibus effi ciontibus explicandis uti possimusdee deinde possimus. Porro ad veram virium aestimationem, et quidem prorsus eandem, diversissimis itineribus perveni, uno quidem a priori ex simplicissima consideratione, spatii temporis et actionis, (quod alias exponam): altero a posteriori, quim scilicet aestimando ab consumendo. E leg autem effectum, qui maxime test homogenei, capax effectu quem produci capax, qualis est elevatuo corpt seu divisionis in pares similes et aequales; qualis est et atsi corporis grvitateme graris, nam elevatio ejus tripla vel dupla, elevationis ejudemgravis ejusdem praecise dupla est elevationis gravis simpli ad pedem unuma, isidem ad pedem unum altitudinem pedis unius ad pedem unum; et erevatio gravis dupli ad pedem unum facta uunde elevatio gravis oupli ad tres pedes praecise sexpupta est elevationis gravis simpli ad pedem unum. Supposito scilicet, (Saltem docendi causa, etsi aliber fortasse in veritate se res habecae, sed in tensibili tanclit ex rore) gravia aeque qavitare in majore aut mino re Sed et animas, al qui hoc consutur incorporea tollere videantur ietalis; et pro potils sent ndut inversalissima specatibs quatemus fines speq physicis specialibus quem usum hactenus alis observirant landis ejus et hymno rum pitchiriuom Aet quidem n usum = nam effectum hic intelligo, non quemlibet, sed cui vis impendiseuin quo debet, quem ideo violentum appellere possis, qualis non es ille quem corpos grave in plano perfecte horizontali exercet, ui du procurrendo exercet, quia tali i adeeuumita adhibilo, hancnestr astima iat oatam auertims, sed nunc a nobis