# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068159:0010
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068159:0010?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 10, 6
# Folio 5v, page id 00068159:0010
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 6r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068159&page=10
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068159/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
# Lines: 69 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

baculi
exem antrum
geobi in liquido circa suumfacti, et tamen totum liquidum
innumeris subtilius mo motus comminuentis, etsi
ex loco suo ipsem non egrediatur: Eodem moto solem
circa suum rentrum motum omnem materiam per
vastissimum inter terram solemque spatium diffusam
a se rejicere conari. Unde sumunt omnes quic
quid circulariter moveatur conari a centro recedere
pertangentem. Sed recte questus est ingeniosissum,
ingeniosus Nulancius neminem hadtenus ex natura motus
circularis tanti momenti in optica et statica propo-
sitionem demonstrasse. Unde à me quoque duui de
ea dubitatum est, donec demonstrationem reperi
qua conficio: motum circularem compositum ex recti-
lineis intelligi tam aliis modis, tum praecipue ex his tribus.
conatiusin sagitta, secante, et tangente diametro,
radio, secante, et tangente, qui si in idem punctum
eodem momento concurrant, no id  circulariter
(7) Ex his sequitur omne Lumen (seu Lucis actionem)
motum iri.
conari dividere corpus crassum in partes subtiliores,
Est enim cor Crassum quod constat partibus solidis magnis.
Solidum cujus partes quod resistit dividenti (quod ut alibi
ostendetur fit ob motum partium conspirantem). Iam conatus
lumdinis et impressus est partibus Materiae per medium fusae
subtilibus, ergo partibus quoque subtilibus datae partis Crassa seu
solidae magnae. Idem conatus est a centro ad circumferen
tiam ac proinde in lineis divaricantibus ergo partes subtiles
datae crassae discedere a se invicem conabuntur. Lumen
ergo conatur dividere quod ostendendum erat.
(8) Cum antemumen Hinc facile intelligi potest
Lumen X calorem sola ad sensum relatione differre
constat enim ecunt calorem esse conatum divisionis im
pressum sanguini, lumen vero conatum divitionis oculo
sentibiliter in merum utrobique esse conatum divisionis,
sed eum qui in eculo est sola oculitextura subtilissima
at qui calore continetur crassioribus etiam cutis filami-
nibus percipi. Et experimur pler omnia valde lucida esse
calida, et contra omnia calida p ideo a luce prohi-
beri, quod actionem ob impedimenta per lineas rectas
rensibiliter diffundere non possint. Hinc colligo si quis esset quantum satis est
cnve subtiliore, eam uticunque lumen est sensurum esse calorem,
et si quis esset oculi structura exquisitiore, cumuibu calor
sensurum esse lucem.
)) cum ergo Lumen vel quod Ostensum est porro
Lumen vel quod idem est Calorem conari dividere
solida magna, id est corpora crassa. Solida autem qualis terra est,
unita  ac velut fornicata)
geniti alib ostentum est. Extris duobus conatibus oppositis
proprio motu, conspiran
divisionis et uniom necesse est oriri tertium compositum
motum i quo partes manente unione ag a seabeunt vel continuitate
invicem discedunt, id est flectuntur, manenteque contiuitate nexu
mutant angulum inclinationis. Cumque agat calor in partes
crassas omnes, ubique flexio erit, Flexio autem universalis
in corpore dato est Fusjo seu fluxus. Lumen ergo seu
calor corpora sibi obstantia fundet,
nostram seu Globum, quinunc apparet, Terr aqu. aereum, redeamus
10.) Ut ergo ad Globum Felluri redeamu Ponemusm, ut clarior sit demonstratio
imitio cum primum Luc ingrueret, fuipe Homogeneum, fuisse homogeneum et unius
totumque istud qu Terr aq. aereum unus loquo quodam cujusdam haugnei
liquoris aquae similis forma app eruisse seu intra terram
 aerem medii forma comparuisse: Consequens erit hunc liquolem
ingruente calore lucis coelestis in formas inemerabiles provaria
conatibus
quemponamus, esse ciria eorum centra)
nam et Genesi teste spioiius nemini
auit