# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068200:0003
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068200:0003?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 13, 3 (shelfmark LH 13, 3)
# Folio 2r, page id 00068200:0003
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 3v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068200&page=3
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068200/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 97 lines, status machine
# Lines: 97 recognised, mean confidence 0.95
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Arithmetica
N NML characteres. gradus, sedes, digiti,
a
325 Sres, 2 denarii, tres centenarii
Non sint duo cho Characteres nihil aliud sunt quam
denominationes progressionis Geometrica. de denon
minationibus mox. utimur progressione denari
Duo characteres ne sint in una sede, sed si sint in
unum addantur. Nulla sedes auteriorem habens
versus sinistram vacua sit, sed in ea scribatur 0
Datum numerum designare notis. Datum numerum
enuntiare verbis, ex dictis facile est,
Additio: subscribe in eadem columna quae sunt
ejusdem denominationis. Adde in unum quae
sunt ejusdem deno minationis. Si summa non
excedat denarium in eadem sede scribatur
si ex cedit ejus cento denarii centenarii, et c.
peribantur in debitis sedibus.
Non semper
addendi sunt denarii centenarii exc. sed inter-
dum tasses, librae, cossi; aliive
denominati, a ulorum a decadica diversonum
ubi minores denominationes reducendae ad majore
ut pancioribus characteribus enundientur, exempli
gratia si habeani uncias, et sciam 12
uneias facer librum compendiosius enuntio, dicendo
lioram, quam 120 uncias, ideo pro
120 mmeiis dico unum libiam et uenam unciam.
potius num
Subtractio est contrarium additionis, et per eam
D. U + 11.
additio iterum resolvitur; Nam si quaeram
quid restet s de 43 subtrahendo 21. perinde
est ac siquaeram quis numerus ipsi 21 additus
faciat 43: itaque subtrahere idem est ac data
summa et uno addendo, h invenire alterum.
Additio pertinet ad synthesin, subtractio ad analys
Quemadmodum additio ita et subtractio chanicteriem
vel s
duorum fit ope, tabulae
edidicerit ope nemsria excepto
6
in
ita
quis tabulam
dyadica, ubi nec opustabula nec memonia, sed
Multiplicatio est additio aequaltum plurium,
solum regula.
ut plurium senariorum, exemplicansa senariorum
Atrium; senarius est multiplicandus, numerus aequalium
numerus unitatum idem in pluribus addendis, hoc loco
senarius, dicitur multi plicandus; numerus ipsorum
aequalium addendorum, hoc loco ternarius dicitur mull–
tiplocator. Si ex multiplicando fiat multiplicator
et ex multiplicatore multiplicandus prodit idem;
productus qui ante; quod demonstrari potest tum ope
considercioe numerorum. Ex ductu
rectangs uli, tum es
lineae in lineam, cujus unitates seut lineae; fit numerus
productus cujus unitates sunt quadrata, ita si ducatur
linea trium pedum culineam  pedum fit rectangulum
5Bedum quadratorum si numerus linearum in numerum
quadratorum vel contra fit
numerus cuborum. Sed haec
pertinent ad Calculum applicatum
Geometria
digitus per digitum vel character per charactere
multipliicatur ope Tabulae pythagoricae, vel
seu 8 decadis gnitates 1 deras. et 2 per 3 est
un. adenbo unicales. unicaobu 8 et 6 habebis 14
nitat
dem
numerando reapse. ut si calcusos habeas
operatio in decodicis. Multliator ordines
crivatur in linea sub multiplicando unitates
decades erc. sub uniatibus decadibus mulliper
primum multiplicandum ner unitate ex. q
per 26 per 3. jam opertabulae 6per 3 est 18.
pese additibe simplieuent
slatim ab initio agendum fuisset de
ex denominationibus in genere, quae sunt
compendia enuntiandi aut designandi
numeros magnos, ex. g. ne opus
sit enunturre numerum dierum, invento
est anmnumerus annorum, quia 365 dis
faciunt annum. Hinc denominatio est
numerus fig. res continens aliquoties
aliam rem numero aliquo determinat
ita decas est  continet decem
unitates. Variant denominationes
sed placait eligere tales quae progede
cereatur progressione geometrica
inprimis decadica. Et ita a deno-
mniationum calculo in genere esset
transeundum ad calculum decadicm
vel alium ubi ogressio geometrica
observatur