# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068200:0017
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068200:0017?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 13, 3 (shelfmark LH 13, 3)
# Folio 9r, page id 00068200:0017
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 8v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068200&page=17
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068200/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
# Lines: 67 recognised, mean confidence 0.97
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

vidi a pud Germanos aliquos, qui venerant in
sabandiam ut in fodinis laborarent, instrumentum
aliquod ad modum torgueti, constans plano honpontali ABed
et verticali, planum autem verticale quadrantem A
divisum habebat sux allidadam instructum, allidada
annexus erat funis i pedes divisus, ita ut circulo inferio
ope acus magnetica et perpendduli probe dispositi
dum extrohitur funis ab una statione ad aliam
tria haberentur, verticales, inclinatio et distantia
Aliud iem instrumentum habebant, quod reductionis
vocare possem, in quo quadrantis allidada in partes
aequales divisa erat ut  regulae GL, KMI
KMcurrer poterat secundum longitudinem GL
utile hoc instrumentum ad metienda inventa priore
instrumento. Nimirum longiludo funis EF duau
silicet stationum distantia inventa priori instrumento
in minore proportione transferatur in allidadan G)
seu tamdin levetur donec eandem ac quirat tongi-
tudinem rectasM (in minore proportione quam
habebat G. EN Elevetur allidada GM
done angulus MGK sit aequalis angulo supra
inverlo FEA. inde regula KM, currat donec
GM fiat aequalis ipsi EMt dista longitudi (in
minore proportione) ipsi Ex longitudiom
funis seu distantiae duarum stationum supra
inventa, et Mk dabit pla NP, GK dabit Ep.
et ita in exiguo repraesentabitur quod actum est
in fodina. Careri potest hoc instrumento, ad hivendi
circinum et regulam vel trigonometriam
si pluces stationes pluribus opus tristangulis. sed
quia omnia sunt restangula, possent adhiberi
quadretilla, t non opus erit cursore.
(uniculum subterraneum metiri ut
punctum respondens lapit fossoris foras assius
netur; observatis omnilu flexibus et inclinationi
invenio perveno adverticalem inquo sita
est linea rectra quo ducetur ab initio
cuniculi ad finem, seu punctum cui respondens
quaeritur cuius ita habebitur inclinatio et
longitudo Insrumentum meumaccommodo
ad idem planum verticale et invenio punctum
in ex superficiei montis, in eoplano positum
tantundem in horiz ontali distans a loco
cuniculi initio, quantum cuniculi finise si non
aptum cuniculi initiam ad prospiciendum, sumitur
aliud punctum in monte unde progredendum
ad Cuniculi initium. Firmum debet esse instrumentum
et cavendum ne quod est ad laevem in notandis
anfractibus signetur ad dextram. A
Angulos murorum transferre in chartam
id fieri potest per instrue regula signeas com
plicatiles vel alias.
cum des tractuterrae notabili vel altitudine
montis agitur inagniagitur, habenda ratio
Altitudinem nubis metiri, seligenda est
quae sensibiliter non moveatur, et in ea
puncum procipuum sint duo observatores
distante uno miliari, qui siguo dato iigide
punctum colliment et angulos observent. Item
rum per nubis hiatum radius solis incidit in
terram notetur locus terrae, et elevatio solis
supen crorsontem, et sub quo angulotriatus
appareat item si umbram grubis in terra
observermus et punctum designemus idemque
punctum ex terra in issa mibe respiciamus.
pridem metiri non licet nisi distantiam scinet
quae supprucit