# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068202:0194
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068202:0194?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 14, 2
# Folio 97v, page id 00068202:0194
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 96r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068202&page=194
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068202/jpgs/default/00000194.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 101 lines, status machine
# Lines: 101 recognised, mean confidence 0.94
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Gerik. lib. 3. cap. 15. de Sono in vacuo. Nullus est
in vacuo Tinnitus est tamen strepitus, et strepitus
nil differt a communi. Suspenso eum in eo Ho-
rologio sonante, quod ita composito ut malleoli pulsu
in tintinnabulo sonum certis distinctum intervallis
per semihoram ederet; sonus extrahendo evanut
tinnitus, sed aure vitro abmota, auditus tantum
est strepitus oblusus de gampanula malleoli pulsu
silus velut si quis NB. campanulam manutan
gat, et ita pulset. Redilto aere auditus est tn–
nitus. Ita alterus pistilli in crotatum sonus, seu
ictus ita auditus est versato vase, ut nec differre
ab eo qui auditur in recipiente pleno. srepitus
ergo a viltule sonante, tinnitus ab ipso aere.
 explorandum an in vacuo augeatur sonu
est quidam fragor, quia  iaso aere efficilui
ut dum Lagenca quadratia frunguntur et fragor ve-
gemens inde causatur aere circumstante in spatium
illud vacuum cum impetu confluente. Unde sonus
ex ipso aerum concursu quae causa fragons tom–
tium et bombardarum Nam quando ignis 2a
pidissimus aerem celerrime dilatat, et puncto
temporis extinevitur, spatium rehictum aer velemen
ti gcursu replet Alioquin certissime screndum
d si horolosiu sonans vitreo seu cupreo globe
inclusum pursus ini reciprente susfendatur et
aer eliciatur ex recipiente oinnilum tame
aeris in globo illo minore inclusi extra uuditum
iri sed se experimentum facere notursse, qu
nullum sit dubium globum esse rumpendum (+ego
puto posse esse sutis firmum ut si sit cupreus
non facile lumpetr.+Et dubito an an
pos poenterris sit tinnctus. Si per venit
emonstratur aerem ne tinnitus quidem ve
sioeter in  abite sipan prdimi iltis
species, sed evanesi tit omnis sapor, quem atra
xit recipiens (+ experiendum an aqua inmo
sa id quod exhalavit capi possit, aut alio modo col–
ligi in spiritu, quodam quasi discillaiois gre. +)
aeris sibilus aes diu durans gratus us, erumpentis vel ir
rumpentis in locum variu aut edprae peno, constrnt
non ascendit nisi ad altitudinem 19 ulnarum
Magdeburgicarum et tantum scilicet ponderat
quovis tempore deprehendenda exigut e ligno
virunculi specie efficta statula digito costendit
certa puncta. pro aeris gravitate. Artificium in
inferiori vitri parte non apparet, superior de-
tecta est (in imaegine sed non reapse apud
dn dalance ). Justum vi truncdat.  globus eva–
pnatus suscenderetur, globum dum aer gravior evadat
deddi lleviorem (t sed hoc fit et calore frgore +)
non est Thermoscopium quod calore quoque et frigore
alteretur. S apertu sit Epistomium vasis proca–
lore et frigore variat pondus. Nam frigore gravius
es, tatyenim atris est in ipso,  calrelebius
Gerick. lib B. cap. 2t  non posse ponderari det
minari aeris proportionem specificam ad aqua
ob differentem ejus compressionem. mo
potest fortasse designato loco et tempore. vel
rectius sic pt: aer qui tantum Elaterii seu
habet in altitudine  in diametro 1 ulnae
Magdeburgicae, aqua qua capit ponderat
quque libras seu 2du numeros decimales 4, 125(
tucrebintina pommmxta inuuctum aer non
transit. duae phiala diametrum simmo
constituentes 3 ulna Magdeburgicae non pote–
dant divellit a 16 equis, 16 equi antem
non poterant elevare pondus aeris quodes hc
28 2686 obrarum Et possint cumu Totli
pulot quos ex his 16 equis 8. tunhere
onerari 2686 libris et altros g. itidem
goputo, quoqvis dimidio tantu) Etsi apequi
possint trahere currum tot librs vaustum, tum
bi facilior tractio cap. 24. pon duohae
inisphaeria diametri Jutnae non potue
distrabi 24 eqe; imo non nisi la34.
Nota ubi fit distractio auditur sonus
quasi sclopeti dissosi, aere irruente et
fluxu sunum edente (+ usus mechanicus horum
cap. 24. Ratisbonae in semitiis vas 1654
novum attrget, longitudo proportionata esse
debet observavi euam eamalem ulnam
ejaculuri sapius potes uno Recipient pisto
mium vertendo ut aere intret sed subito
ut Epistomium rursus claudatur, intica fit
Macbilan  posit eocte quia semp
gravius contntus, qua  contentum, quiglevius continens
sed quia hoc modo ponderatio difficulter insti–
tui  exacta, ideo adhibui inquit virimeatum
ila ea arten vitro sussentum, ut in aere
inferius ferretu, et ex eo Bro diversa aeri
gravitate ascenderet et descenderet digito
etia suo in obusdam punctis variaum mon–
saret (t ex his necesseest constructioem irea
et ipsius coincidee. Ulitur bis hac coparaione
etm in litis ad P. Scholtum 1) sciobjectio
ei fieri posset, ita aerem continentem fieri evrore
calore. Respondebit fortasse non fieti, ob compressi
ventaneo, ad spatium cogitur quinsuplo minus
noviu Magdeburgeum in ceginia cxii su deserntu
Biffuite ndcei donn manuaded ut