# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068202:0295
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068202:0295?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 14, 2
# Folio 148r, page id 00068202:0295
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068202&page=295
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068202/jpgs/default/00000295.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 133 lines, status machine
# Lines: 133 recognised, mean confidence 0.94
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

HoncF ab. Tract. Gys. 1. lib. 7. append. nc
lucundissum est experimentum Belgicae cdanbitulae
sic enim duocare liceat solidum vitrum huus fere figurae
longioris sal. ad inster olivae, cujus
pecticulus in longum didcntr abliqua senturo
tractu vel ut propius acedam ad instar
cujusdam ampullae, quam chamici retor
 Ham appllant. Porro Bullulae sunt
per totum vitrum disseminatae liberciliter quas
Itali puliche vocant quarum aliae majores at.
miores seusum etiam fugientes quod si jatu
cucurbitulae rostrum vel levi disito frangas vel
forfice scindas totum illieo vitrum in pollinem
minutissimium cum modico creplin abit, sed
si glandem cucurbitutae pricto interim pugno
teneas retinebis put vere in manu. Constar
ex dudissimo vitro, quo Belgae utuntur, videtuns
ntus dilutum, et multa filix admixta non mo–
dieam oiriditatem iciliatdurites tanta, ut vix
adamantem ad nuttat aut sentiat, na
frari curaverim selleto smysi ad sectioeuo adhi-
bito post aliquot horas segruta vix ad latum
unguem penetravit, vidi aliquot lagenas vitreai
ex hioc vitri genere conflatas, quamvis autem pulvis
lunquem crembituta abieiat iine mollitssit
immisso tancem antielitu inflario potiit,
licet in massum compactus fuerit. Cuinibitutam inve
diu sepultam, comperi ptrepitu ederet et explosio–
nisum, longe majore. Aquae immersa cu
curbitula more solito crepuit, ac repetitis expe–
armentis observatum a me est aqua a vitro
exugi quod praesertim ab ea rastro possive
fieri videt, quae intr digitos restat, dicer
annam exucto humore concresam, nisi enim
aqua subiret omnes partieculia facile distra
herentu tanta vi explosionis dum secta est cucum
biluta crepiit. Ubi tamen se eruta ad propiorem
bullutam affigit, vitrum cEllico in pulverem vit
remansit tarten grumus quidam vitreus qui
digilor affricta tenti, instar pumicis imu–
peris foraminibus pervii. ubi rostrum paulo
longius est, licet frangater, si non attingato bulta–
vitium non crepat. MrNoscopio videbis bullam
obtero qui in aliqua baillutas sumim caloris
in fere expunctas. Ii frangendo rostro sentito
magna resistentia, quae videt non anitro
ed arcu quasi tenso se redulenst. sae pe vitra
suasponte frangunt, ut mihi retulit Enstachius
dibini, sibi nocte tentem in aliquor partes
magno crepitu abiisst.. Non raro evenit; duu
infusa calida dolia purgunti, et abluuntur, ut ob
turamentum dolii post aliquot tempus non sine
aliquo bomibo evulsum aductumqe avolet; et ne
quis existime ab nalitu intus opressoextrudis, si do–
num sabulaperforetur; non quidem halitum erum-
pentem, sed exteriorem aera exuctum cum solito sono
extris patet effectum esse bullulis ascribendae
In bullutis autem esse humorem tensum seu dua
tatum hinc humoram exugit hinc resistentia um
frangendo sentitur, hicc suctus sonum aemulatur hinc
calor ag minuit, frigus anget impelum
Nam compossio frigore, tensio calore imminuitur, Bulli
las esse meatibus inter se conmmissas hinc consensum, seu
una rupla rumpi oes, aere celerisu cirumpente
Adde analogum quiddam ut vis appareat aeris
gravantis Enstachrius divinus ex canna seu sistula
catapultae longioris, cujus crovitas accurate et diligerit
tormata erat et immissae glandi prorsus aequalis
adducto anscelitu, pilam prius immissam cum ad
ducere velle, talito cum impetu adducta est
ut dentem fregerit (a ulihil hoc novi, vide dio
baeum. sid haec Honoratus (nipsit, anno 1656
Ratio est, quia ubi antelitu aero aliquid
adductum est, quod incanna remanet, tensum
, et ditatatur et proinde levius, ergo per ilsud
fohanun, quod focum vidio vocant, totus aeris in indi
lujus basip ori fistulae aequalis est suo pondere summa
vim exerit, et pulam ex toudit vihi durities
porro in ex perimento nostro ad re ofacit, qua
quam eam aliqua stibii admixtro i giaere
campano condliare possit. Adde temperatura
ud inferro. (+ rad cui rarescentia raritas mi–
nunt cope databatione ftensivem, densitas
compressidem, est B. hraec quod ex statum violento
faciunt nantem a Fractio vitrox subitanen
forte ab aliqua latente bulla tandem longo
aeris motimm aperto ocedit. Infuso calidu
aer dotio contentus rarescit, abs obstructo fo-
ramme aer adduici nequit hucc adducto paritati
perrimas tandem operculum ejicituer. modum
patet sibi igndtum esse, quo ab artificibus
talia vitra parentr (a ostat hodie esse 
vitrum instileat aquae ex ignea) vale scril
bebam 10. F al. Jun. 1656.
Hon. Fab. tractachi si2 lib. 1 hyposh. 2.
extrncto subito igne, non sentit mille sima
pars illius caloris quae prius.
pujus cinis luculento igni admotus, vix tantulum
majorem in minore contineri. nostrum vero non esse
perforatum. Turmmi caloris opera cocuibituta ean
descens noncres d quamois refriheret pul
adstantes audiunt. Igitur eoduatr obturamentim
ab aere per rimas seu marginem foramines exucto
sic corpus utiginosum inter digitos pressum v. q. meler
certsi procul emittit. Extedius igitui bult porto
extis
p. 14
incalescit.
ep. 20
singa
agere actioni communi voco, ata agere 
totus effectus a singuulis cansis dependcat, et ita agit
ignis curefaciens
ex 34.
ignis est caa primaria caloris, is hinc calsi secur
darius statini exfinguitur igne extincto. At cur
in ine dutat calor inaaqua, saxo, p. quin iniis
multus calor primarius intrusus; unde scaliger agnoscit
in aqua fervente ignem, ut et sennertus Minuit
calor dum divisione particularagnis allapsis
frigidis, tum avolaione eaxcum galitur. Corporu
sentiunt calidiora inter quae plnus ignis olemo
culidius quam servetsaqua auru li qualum quam
aes, aes quam plumbum. Eductio prop. 40. calor
e potentia materiae est collectio partium. Calo
et lumen eodem modo diffundunti est n. tamen
quida calor modifoat. Cator ita dasfunditu prae
tertim in sublananibus, ut cum eo multus halitus igneque
dimu sit idem ait P. Aquillonius lib. 5 opti. def
si vel subtibissimum velum luculento igniculerponas vig
ialore sentres. Hinc calor nostest oagit per resia
ctioem et reflexioemins coelestis flamma
verte