# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068208:0022
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068208:0022?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 15, 6
# Folio 11v, page id 00068208:0022
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 10r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068208&page=22
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068208/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
# Lines: 65 recognised, mean confidence 0.95
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

ut definiat limbum sulis, et ita facile esse discornere, quando is circulus perfecte repletus est pese
figura solis per superiorem dioptiam admissa. Respondeo hoc videri probabile et facile, et ita crediatue
dasseri ab omnibus opticae scriptoribus. sed rem plane aliter se habere. Num praeterquam quod apud omne
in confesso est. Penumbram hum circuli minimum tamesse crassam quam diameteum superioris foraminis
un quod trajectus est, quod non potest esse minus minuto.. praeter hoc inquam, rem aliter demonstrat
experientia, et quod linibus imaginis pictae super inferiore visdioptra, terminatus est penumbra
qua est aliquando quinquies vel sexies crassior diamltro foraminis et quod est mirabilius quo minus at
foramem eocrassior est penumbra, aud the bigger (to a certam degre) the less. Sed nulla
est cuissites quae eam plane auferat, et diameter solis ea ratione sumtus est aliquando crassior
aliquando tennior, quam opus est
alias dicam.
,idque scrtis notabiliter. Sed de hac aliisque lucis minis proprietatibus
Hekes ope duarua Codlearum momnulimus Hevelius
Herdius usus refert quos admorabiles aitus cochlearum
imo in locundo et fixando quadrante 20 in danda motione qua sequamur instrumento solem et fixas in
digimo eorum motu 3 in subdivisionibus graduum usque ad 2da imunta. sed pulat H00 kiuspro sequendo
stellarum motu, incommodum esse usum cochecarum et rectius adhiberi Autornatore exiguum, quod satis exacte
cuuue ope instrument semel possitam ad stellae Azimum exacte pro aliquothoris sequatur ellae motum
Quod attires subdivisiones ope codilearum, addit Hookius no ad verum esse, sed non beneffactum ab Hevelio
quia non est certus an ab initio suam cochleam ad cectum aliquem gradum fixerit. Concludit Hootius
de primatio illo Hevelii quadrante  quem ille paus 184 commendat Videri the frame structuram
nstrumenti ejus valde bonam, et ope quarundam additionum ut quoad dioptras, divisiones perpen
dicula et erectiones, debere tamfieri bonam, quam opus est pro ullo usu Astronomico; et quadcagies melior
quam nunc factum  desciplum est abHevelio;  Num itauter, et ab Heveli datur, non est
metius largo instrumento quod Tocho adhibuera 100 abtine annis et inferius ejus quadrante mutali
pro sumendis, altitudigibus mevidianis.
jngenne faletur Tm
difficultatem in samendis distantiis, fixirum a  luna, quod anulla aliare
provenit, quam imperfectione bisis communis et omnes difficultate cvanescent, si v dioptre fiunt alite
evelius
scopire). Et videlum longe majorem adhinc facere ditticultatem sumere distantiam blis a  visa diurao
tempore, sed ego mox dicam methodum perquam non tantum facile sit sumere eam a 8. sed et a 8
a 2., nay, from several fi of the fixstars.
Non dubito Hevelium exactissimum trusse, quantum mudo visu licet Sed optarem videre distantias quas dicis
sumsusse octo fixarum prope Edipticam, nempe: Lucidae Aretes, et palilisii, Palilitii ea pollucis, pollucis
et reguli; Reguliespi cae, spicae et in manuserpentarii, in manu serpentares et Aquilae, Aquilae et Marchab,
Marchab et fucidae arietis, iitque tanta exactitudine ut non defuerit ei secundum minutum in tota circum
ferentia Circuli coclestis, bcto observationibus sumta. Quod mihi videtur una exmaximis asseverationitus
quas unquam viderim; et ansim Geometrice demonstrare, quod fuerit ipsi certe, et instrumentis quibus
usus est impossibile fuisse facere velunicam osorvationem 30 secundorum incertitudine, unde fit ut in toto
circulo vel 240 secundiherto fuerit, vel 4 minutis superest ut addum quaedam de apparatu meo, ut patientias
octoris compensem isubjiciam, inquit, antea Hevelii Epistolam ad Oldenburgium. Ait Cvelius in illa.
Hoce penitu mini jringinor si totum istud negotium dioetris Talcopicis juscerissem, quod non solum plurimis
annos examinibus trivissem, sed spesine dubio varia via, de qua non est c dasserendi locus caerdissem. Exinde gratulor
mihu met ad eam sententiam nondum transiisse, acinea methodo universa perfecisse
lebi viderint mas observa
ids judicent. Integrum poste enilibet erit, vel alium plane sua methodo eatalogum; onstruere adhibitis tot
novis sinis centenis novis fixis hactenus neglectis. sed non video an cura haec quinquam adhmcserio fangat
facile est nim hamae stellam ope Tellsopii vel Teses copicarum diophatum, dum praecipuas ac majores fixas
capumque intercapedinis sumimus correctas ad debitum locum deducere tum nonnunquam distantias non
nullarum pellarum caper haec ludicia sunt sed omnes conjunctim secundum longum aec calum
restitueret, tum ductu contitioco simgolis serenis diebrac noctious tam altitudinum solarium quam
eliquaram stellarua, operam dare. Lasque vibi exponere ut pateat instrumenticum narmonia ac
motuum certitudo, hocartis, hoc haboris et. Quando observationes 20 vel 30 axnotum spatio ab utram
parte habebimus, res clarior erit. Intlea quilibet finatur suo ingenio p.  Respondet Hooteri
erran Hevelicum in eo, quod putat quarquis Eclescopicam observationem opus esse novo examae
unde videri Hevelium non haberveram notionem de observationibus jusmodi
Item qu usus sum
quardrante sexpedum, instructo duabus dioplicis felescopicis, pro examinandis motibus cometis am
1665. Et cum eandem remmolius fecerim quadrante radis 6 pollicum, quam ille possit quadrante
sex pedum, puto concludere minimum debuisse eandem, rem decies melius fieri posse in radio
sex pedum. Instrumenta telescopicurum dioplicari ose ad minuta tertia proferri possunt
faliam uncus instlt radia (extante aut quadrante, qua ille ope 60 pedum si mmplicibus dioptrist
Ita
ly