# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068208:0049
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068208:0049?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 15, 6
# Folio 25r, page id 00068208:0049
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 26v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068208&page=49
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068208/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
# Lines: 76 recognised, mean confidence 0.97
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

cum potentia et sapientia Dei infinita sit non possumus operibus ejus nimiam
magnitudinem aut pulchritudinem tribuere
Luna ciniter 30 diametris Terrae a nobis abest, sol creditur sexcentis aut septiagentis abesse
A sole absunt Mercurius diametris terrae 200, Venus 400, Mars 900 ou lovo. (. dest 2000 et am peiis
saturnus 5 aut 6 mille. Tanta est fixurum a nobis distantia, ut saturuns praeillis propinguus ideatur
solem propria lure oulos perstringere dubitari non potest. Et fixarum tam vivaces sunt radii
et scintillantes ex tanta distantia, ut merito soles esse credantur
At luna non nisi parte soli obversa lucet jidem nuper in venere deprehensum est, et
de Mercurio, marte jove Saturna facili judicari  lorum et debileus est lumen, et tam exigna
eo tanta a sole distantia non est,  ut facila ab eo illustrari non possint. Terr sa Et hos
Blanetas vocamus. Exquorum numero etiam terra nostra est, quae et opaca est, et non minus a sole
lucere debet, quam Luna saltem, cum vel nubes inimis reflectendo lumini aptae  a sole
illustrantur, Lunae non cedant praesertim cum Luna nova, qalst debilem
quandam lacem ostendat, quam  terra ad eam pervenire credi par est,  et paulatim minuatur
Systema Mundi a ptolemaei propositum, subsistere non potest multisque observationibus
prout pars ferrae a sole illustrata a Luna avertitur
confutatur, maxime phasibus veneris, quaetunaribus similes, nuper de prehensae sunt
sol naturam flammae habet, situm fixae. Certe flamma etsi partes ejus magna viagitentur
tamen locum non mectat, nisi a corpore cui adhaeres transferatur. Flamma autem solis non indiget
Corpore cui adhaereat aut a quo intriatur nostra enim flammacum abaere dmbiente disipetur
supplemento ini eget, quia ab aere ambiente dissipatur
Fixae per totum Mundi visibilis spatium disseminata sunt, nec in unius sphaerae superficie collocantur
imo a fixa ad fixam saepe non minor est distantia quam a sole ad fixam
interallum inter sidera non vacuum sed vaterius plenum est. Eamque esse fluidam phaenomena
satis ostendunt. N quia autem fluida est, habet partes varie agitatas, s totam tamen saepe
uno communi motu simul deferri ad fluvii instar credipar est, et planetas in spis istis vorticibus
natare et cum ipsis deferri. Quin et omnes istos planetarum vortices cammuni vortice solis
involvi, et cum eo circa solem ferri. Imaginem rei habenus in vorticibus aquarum inse redeuntium
ubi aqua festneas saepe secum circumfert, quae interdum nonnun quam circa propriumaxem
ferunturi propiores autem centro vorticis circuitum celerius remotiones tardius absolvunt.
sol. at totas Hether qui eum circumdat  ab occidente per mendiem versus sertentrionem circa
Vix autem unquam circuliperfecti describuntur.
Lolis centrum movetur gytum tamen absolvunt materia in qua saturnus natat annis 30
jupiter cum suis satellitibus annis 12. Mars duobus, terra cum luna uno, venus mensibus octo
Mercurius tribus, Maculae solis circiter diebus 26. Et quemadmodum saepe contingit in
fluvioram flexu minores vortices cum majoribus ferri, et interim tamen proprios licenitus tervare
ita planttae proprium suum habent vorticem cum quo in vortice solis circumferuntur
sidera Medicaea, quae circa jovem ea propartione velocitatis,
feruntur, ut quatusse esi circultum circa jovem absolvat  circiter diebus 16.
tetus honis 8s penextimus hodiebus 7 penintimus horis 85, intimus horis 42. Eodem modo
idque indicant quatuor Astra
Vortex Tellunis proprius Lunam mensis spatio circa terram agit, dum terra ipsa 4 horis circa axem
volvatur. Porro centra planetarum non in eodem sunt plano, nec perfectos circulos absolvunt,
sed ut alia naturae opera mutationi obnoxia sunt. plana pranetarum ad se invicem inclinantur
et se secant in linea non longe remota a solis centro. determinantur autem hae inclinationes per
fixas ita planum in quo nunc est orbita saturni; Eclipticam secat ex opposito cancri et capricorni
et ad septentrionem inclinatur qua libram respicit ad austrum, qua taurum. Et angulus ad
Eclipticam est circiter duorum graduum cum dimidio. Minor jovis et Martis inclinatio, major
veneris multo major Mercurii ubifere septem graduum est. Et maculae solis si  cheineri observa
tionibus credimus, feruntur in planis ad Eclipticam sept plus quam quadibus 7 inclinatis. Luna
movetur circa terram in plano 5 gradibus ad Eclipticam inclinato. Terra circa centrum suum
movetur in aequatore quem secum circumfert, et qui ad Eclipticam inclinatur 23 grodibus cum dimidio
Atque graduum namems qui a loco planetae ad Eclipticam numeratur, latitudo ejus dici solet
Circuitus autem circa solem longitudo, ubi tamen irregucuritas etiam aliqua apparet, quia
distantia planetae a sole variante, ejus quoque celeritas mutari videtur. Nostro seculo saturnus
circiter vigesima parte distantiae a sole remotior est cum est in sagittario quam cum in
Geminis, et jupiter inlibra remotior quam in Ariete. Sed haec lapsu seculorum mutantur.
Ex his jam dies et noctes, aestas et hyems, incrementa et decrementa Lunae, Edlipfer
stationes et retrogradationes planetarum, processus aequinotiorum, variatio
Cometarum excursiones vastissimum nos inter solem et fixas spatium supponere cogunt
obliquitatis Eclipticae facili intelliguuntur
Ex parallaxibus autem non sequitur, tantum ets esse supra lunam, arca veneris aut Mercurii
ribem, sed non esse propiores, uno re recta expensa remotiores esse facile concludas.
Itorum omnium et reliquorum Mundi spectabilis phaenomenorum causam investigantt
concipiamus modum, quo gererari potuerunt quanquam etimratioet Christiana religio dictet
arundum initum statim a DEo perfectum creatum esse, et Adamum aetate virili, et plantas urbures
paradisi absolutas. Tamen quemadmodum urborum et un plccutarum et animalium, natura
facilius intelligitur, si ex seminibus formata, quam statim absoluta concipiantur, ita Mundiquoque visibilis
simicibus quaedam velut semina concipiemus ex quibus produci potuisset qualis nunc est, et quibus
aciu facilius qplicatux. sam ut ad arguli set alteriq linea natutam explicandam
ed modo generatum non esse
andi
explicandam possibilem
ationem phaenoninis satis fa citnotem invenisse
tcum planetis ineo
natantibus