# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068208:0051 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068208:0051?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 15, 6 # Folio 26r, page id 00068208:0051 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 25v); this page is its right half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068208&page=51 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068208/jpgs/default/00000051.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 97 lines, status machine # Lines: 97 recognised, mean confidence 0.96 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. componentes attinet. Eae t excepto interiore quodam vorticis Nucleo concipiendae si ut aequales, tales enim initio supposuimus, nec magna ratio apparet diversitatis, motus autem remotiorum a centro celerior est, nam licet vi suae circulationis circa vorticem aequalem et mediociem motum initio habuisse intelligantur cunde tardiur est circulatio in circulis a centro valde remotis tament) mquia vortex non aequaliter rotundus est, sed varie a vicinis arctatur, inter angustias simul ertat per transire non possunt duo globuli simul eadem fronte circiter venientes, sed is qua panto prior est parte aliqua sui eliditur, et citius movetur, necesse est alios globulos praecedere alios qu ut praecedere possit, motum autem hunc semel conceptum petinet, et ita vi ipsa concepta longius a centro recedit et superiorem locum affectat. Sed contrarium contingit in Nucleo Vorticis soli viciniore, (qui nostri solis platretas continet) qi quadam superficie continetur. scilicet Materia solis circa suum axem gyrata secum abripit vicinam vorticis partem sive Nucleum, sed propiora citius remotiona tardius, Quantitas autem velocitatis non potest judicari in Nucleo quidem ex planetis et maxtine extimo eorum Saturno, qui 3o annis periodum absolvit in exteriori vortice exCometis qui per eum saepe trajiciunt, et plerumue vorticis motum sequi slent. Ellipti cyantem est Ancleus potius quam circularis, quia Materia solis circa axem gysrata minus fortiter agit versus polos. Et hinc explicabimus aliquando rectae, alias curvatae apparent partes autem Nuclei celerius mota seu centro viciniores debent esse minores, alioqui si magnitudinem proportione respondentem, adeoque et vim haberent, fortius a centro recederent, nec viciniores manerent. (sed unde ut audeo incepontitas quae ulibi non est. Credibilius esset e incremento pongnitudinnis continne minui usque ad exit vorticis superficiens ) causa autem cur quadam globuli celteris minores, haec est, quod ostendimu necessario quasdam ceterius moveri, sed eae cum fortius in alias incurrant, plus suae materiae conflictu perdunt. Atque eae partes minores in Nucleum confluxere (quid ita quia celeritas minor proportione, quam magnitudo.) Af Matenia tertii Elementi unta est, cum ax detritu corporum aqualium initio suppositorum fragmenta remansere majuscula. Cum interdum fieret, ut verbi gratia ex tribus glotulis se tangentibus moveretur unus tantum veliqui duo (excepta circacentrum agitatione, quiescerent. Hoc autem fragmenta majuscula cum ex angulis exieriat, debent ipsa esse valde angulosa, et ad motum parum apta, unde facile, Nim in minora transferunt, difficilius autem, ab iis necipiunt, unde fit quoque ut facile sibi suntuo adhaereant fragmina ista majora. Maxime antem reperiuntur in materia primi Elementi, quae a polis ad centra Vorticum tendit, minus enim divertuntur et varie agitantur, quam vorum motus est anfractuosus, undefit ut majuscula corpora (quae non comminuuntur ab aliis lixis huc repellantur. et cum soleant transire per Triansula glob alis intercepta, hinc magna pars tertii Elementi fit striata, instar exignarum columvarum tres strias seu canales spirales habentium, ut dese circa proprium axem vertendo simul recta inter in tervalla trianguli curvilinei globulis tribus intercepti progrediantur, tot ergo striae sunt, quot se langere possunt globuli. Quam longa autem sit talis columella ex ubundantia materiae tales pendet alus minisre autem intortae sunt striae, pront quotus globulorum ad motum progossioris striato rum corporum majorem minorem ve rationem habent est autem motus ille globulorum colerio quo sunt ab exe remosi vorticis remotiores. Et cum alii ab Anstrali aliu a septentrionali colo veniant, cum interim in eandem partem ciculetur totus vortex in contrarias partes illorum quam horum intortae sunt striae icude nobis ad Magnetem explicandum aditus dabitur modo tri angular est anguli tamen semper aequales sunt iis qui in triangulari intervallo. hinc conservare suam figuram possunt corpora striata etiam in his intervallis si ad unum angulorum se recipiant. Haec autem corpora striata cum motu primi Elementi ad Astrum delata vi ejus inde pursus rejiciuntur non tutnus quam alia corpora tertii Elementi; et ita sibi matuo adraerentia natant in superficie astri et amissa forma primi Elementi in tertium abeunt, et corpora opaca formant. si satis copiosa sint, unde fiunt Maulae quales in sole observantur prorsus ut spuma ex liquoribus impurioribus super igne ebullientibus secernitur quod partes quae vignl reliquis separantur et sibi mutue ad haerent. Hinc causa cur macula polos curfigurae earum irregulares et mutabiles cur circulentur cirea solem, minore fortequam ipsa solis materia celeritate, sed non minore quam ambiens coelestis materia ed ut saepe spuma liquorum continuita ebullitione dissipatur ita et norculae solis, praefertim cum sint non aeque facile agitantur, tansum a materia recens ill apsa. Et sane pene tota solis superficies excentiis partibus versas polos nonnihil potius versus Eclipticam quam versi materia macularum obtegitur, ut expecientia ostendit, etsi non tanta semper ejus sit crassities ut umer intircipiat. Fiem aliquando potest ut extremitates earum coloribus iridis pingantur si xircumferenta salibi explicatas refractiones patiatur quod si adeo attenuentur, ut denique materia solis super eas exundet, et eas suppriant, sed cum ibi violentia motus materia solaris attenuata et abrasa fint transparens et de non videtur hoc ad magnitudinem solis alicujus momenti esse +) hiac quasi licet rursus observentur maculae natae ex faculis materia solari, altero vero extantes novum materiarum affluentem colligunt. Ex dissipatis autem Maculis, nnsitur varia fiunt partes vivalius lumer seu faculae ex maculis nascuntur in arcto movericogatur quibus exiguae cum matura primi Elementu per vorticem dissipantur, at reliquae crassiores cum maculae priores ab uno tantum latere suppressae inter globulas foli viciniores in terceptae aerem quendam (seu atmosphaeram solis, componunt hoc Exiguae saepe occasiones macularum nam si forte aliquol particulae crassiusculae sibi adhaerestant, ocinsionem phaebent plunibus alii qui fort esse ad sphaeram Mercurii et ultra extenditur rese acutuntundi. Hinc mirum non est saepe solem maculis quasi obntum viri, et videri, et raxu saepe alias nullas apparere Maculae a parte soli obversa politae sunt, et firmiores, ab altera molliores et ruriores hinc non facile a sole dissipentur, nisi super eas exundet, et fieri potest ut aliqua diu ducet, et super Tobam fere ejus superficiem obs novis semper ad haerentibus se extendat, itaque narrunt solem aliquando integro anno pallidum visum, et quaedam stella tim Astronomis visae sunt quod a minore an maiore cuminis vivacitate pendet. Denique fieci potest, ut Bracula adeo incrassetur ut amplius a quam contra astrum diuopertum minores hodie aut majores apparent materia ostri vimi non possit, ita olim plejudes, hodie 6 numerantur tandem eextra ordinario primi Elementi affluxu ad jutumrumere rustam potest quanquam et contiogere potest, ut mox vires recipiant maculae. Ita circa finem auni 1672 novum in cassipea pos inbaiadiadum line et sit, so pualiteum vutq ostirmum aespit + C ut paucis forte pacusit alsolpeat fladeoue et gystitu strialorum corpori circa sum otem facili apparet apacam