# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068208:0052
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068208:0052?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 15, 6
# Folio 26v, page id 00068208:0052
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 25r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068208&page=52
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068208/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 105 lines, status machine
# Lines: 105 recognised, mean confidence 0.94
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

et initio anni 1574 plane disparuit. Cum autem maculae initio formationis suae rars
admodum texturae essent maberia primi Elementi vicm poros in ea servavit perquos mearet et
quanquam paulatim crassestat macula et indurescat, tamen non clauduntur, sed potus arctam
tur pori, continue enim partes striatae panter atque alio primi Elementi crassiores viari
sibi servant, et postremo vix aliud restat spatium quam pro materia striata, et  modo
quo ipsa sutrare solita est, hinc pori recipientes materiam striatam ab uno polo venien
tem alterius poti eam quae ab alio polo venit non recipiunt,  oppositet enim modo
intorta est, quam pori qui alterius poli materiam restriatam recipiunt, pori enim
isti etiam striati sunt facti, ut matix cochleae. Matem Materia autem ista stricta, cum crassio
sit et proinde vimagna feratur, penetrat ab uno pot. ad oppositum se e in linea
recta, et ibi extra sidus delata ab ambiente materia secundi elementi cogitur pextotam
superfi ab al coercetur, et per superficiem astri (+ secundum meridiamos) reflecti
logitur ad polum oppositum ubi rursus in astrum intrat, eandemque circulationem continuat
unde vortex quasi quidam nascitur. Lumen autem a Maculis intercipitur, quia molles
sunt, ideoque in ipsis ex tinguitur vis illa qua  materia astri conatur recedem
a centro, nec usque ad globulos secundi Elementi pervenit. Et quia fieri potest, ut biportcis dimi
L. vis vicim vor mimita nnta, tum ob alias causas, tum ipsis maculis sidus tegentibus, vicini vortices in ipsum irru
Ainum
et ejus circumferentiam arctabum untur globuli primi elementa in eo inclusi et inter hos
noster, quo facto contingere potest, ut globuli prim aliubi a pracula separatur se extendente
alicubi recedant a macula, et locum dent materiae primi Elementi illic exundandi et sut
Tatem maculam obsegendi, quo facto subito Interfluet materin haec inter maculam et ra
teriam coelestem secunti Elementi quod si macula ita non dissipatur, fiet durior et simnio
et cyatema illa secuntiprius Elementi inter maculam et materiam secmndicira
gulans pantatim varsus maculis ingpleri potest, unde moxiterum disparebit hoc astrum,
et fieri possunt hoc modo plures exustae circa idem astrum. Potest t Crebra quoque aliquando
esse potest disparendi et apparenti reciprocatio, Hartices enim in aequilibrio positi oscillatim
quadam fluctuare, et anotarur et alternis arctari et diffundi possunt, et plarumque hoc fit
Fit interdum ut Vortex utius ab aliis ambientibus destruatur, unde sidus ejusmattu in
in natura, quod in pendulis videmus.
locopellitur, mutaturque in cometam vel planetam. Nam interdum unus vortex alteri
potenti et ab alteru parte etiam a potentibus inis novam obcausa m  arctato, vicinior
ab eo vim illuc convertente absorberi potest. Materia quoque astri visua repellendivicm
vorticem contravicinos tuetur, insi forte maculis, maxime illis quae cortices cebros forma
sunt tegatur. et si valde viciuis vorticibus oostet, mature absis destruetur, in terdum autem etia
valde debilitatus diu durabit, et maculae saDtium habebunt indurestendi, si forte vicini
vortices admodum in aequilibrio sint et ad cum conservandum conspirent. pautatum tame
magis magisque debilitami, et materiae minus influit quam effluit, et cum forte mutatur
virinovum aegulibrium vortex abrpitur, sidus ipsum vero pellitur, et fit Cometavet planeta
jam si Astrum locopulsum ab alio vortice abripiatur non tantum cum eo circulatur, sed et
tendit bersus centrum vorticis quem ingressum est, quandia minori celeritate movetur, quam
partes vorticis ambientes, sunt autem inferiores semper prardiores, usque ad Nucleum, quea
admodum supra explicuimus ubi contrariam contingit. Itaque si tanta sit Astri abrepti
soliditas, ut ante quam ad Alom veniat, ubi Hatria cujus confic eo veniat, ubi centissimus
est motus plus motus acquisierit quam habent amtientes eum vorticis partes, non
amplius descendit, sed potius rursus ascendit,  versus circumferenti am vorticis, et transit
e soi vortiae in vorticem seu fit Cometa. (+ dubium cur non in medio vortice
hareat, ubiitatio potest enim ascendendo perveniie ad locum ubi adhuc minor agitatia
ejus quam materiae ambieatis +) sed si perveniat ad confinia nuclei, ubi tardissimus
vorticis motus, ante quam salis agilationis accipiat, immerget se in ipsummudeum
onec eo deveniat ad partes locum ubi quiescit quod ut accumte intelligatur considerandum est
Astupi vorticem a. Quo abripitur delato, ibi obstari prti globulis vorticis, inferioribus qui a contro recedere conantut
vi circulationis, idio ab ipsis depellitur  versus centrum. Sed cum interim simul cum vortice circulari incipias
vim nauciscitur recedendi a centro qudu qui duo conatus pugnant, et praevulst validior. Vis autem qua de
seu materiae coelestis seu numerdglobulorum i ejus locum cecupare ana
t et a centro recedere conantium ducto in velocitatem eorum. Vis qua circulatur oritur a quantitate
superficiei seu numero mate glovulorum radentium et secum circumagentium. Ipsa tamen vis quam quam
depellitur, oritur a quantitate sue
act celeritas quam accipit astrum ducenda est in ejus corpus seu soliditatem, a qua sejungi debet qu
quicquid ei non cohaeret, ut materia primis vel secundi Elementi in poris eryspluens quispe quae aliorsum
cursum suum flectit, nec agibitionem impressam cuum astro conservat, aut potius determinationem
potius motus, quam novum mntum accestit. itb videmus globum ameum posse esse tam exiguum ut minu
virtum continuandi motus haben quam ligneus major. Imo eam figuram aurum accipere potest, ut
globulus ligneus multo minar facilius motum contimi et, ut si in fila aut folinabeat aut crebro perforetur. C
istrum valde magnum minus soliditatis habere potet quam globuli ambieates quia hi per se solidisimo
E
contra tamen quia et saparate agunt, fieri potest, ut aliquando major sit vis astri
ut tigua fluctuantia mot majorem continuandi motus vim habent quam aqua, et majore vi obstacula
impinusunt. Itaque fieri potest alastrum sit minus solidum aliquisue coclipartibus, et magis solidum
aliis minoribus quanquam enim aequalis sit materia in spatio quod occupant, sive magni sive para
snt nlobi tamen minorum major superficies, unde a plimo elemento vel aliis tauses magis
impediuntur, iitaque si Astrum eo venerit, ubi minus soliditatis habet Materia Globuorum coelestium, majore
vi motum continuabit in tangente, et ad remotiorem delatus adhac celriorem ab eanomnihil abripitur, simu
et celeritate ejus ad longius eundum impellitur. Contra si Astuum minus solidum sit quam ambientes secundi
clementi nuytes detrubitur, detrudiamr done eo veniat, ubi valde exiguae, unt adeoque minus habent solidi–
tatit, seu agitati potentiae continuandi motus. Num si magis descenderet ambiretur partibus minoribus poten
inei cedentibus ergo aprum majore vi a cantro recedens refurget sin scenderat praesertim cum ea
magis ingitalae bim ejgangerent. sin aisscendet, incidit in partes magis solua, quia globuli
orem repellent (+dis)
Eupposite sunt aequales+,
Cometas Mrva
Tangescentibus et
idustentibus n
+et celerital
umpometa ad centrum accoda
i spinli, licripe potest ut
tandem impeta co
cextope
ut in tamante spircalis
Est et haec lina lometa motur
difficultes, quod plures gloti
ocum ejus implere quam sup
ficiem radere possunt. Ergo
major vis deprimentium
tem quo plures superficie
radunt, eo minus habet
soliditatis. eoque minus
im habet a centro rect
enidi, in
tane
nume
loborum superficiem
radentium, vim
fugam dibere drane
tri