# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068208:0129
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068208:0129?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 15, 6
# Folio 64r, page id 00068208:0129
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 65v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068208&page=129
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068208/jpgs/default/00000129.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 112 lines, status machine
# Lines: 112 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

func pendulo animatum,
Ex quo Illustus Hugenius horologium Comnibus hactenus
cognitis accuratius, funependuto animatu, detexit, in detectum est in
magnam omne
aliquando penitus conficiendi.
ciustat  locum navisognoscndum
navis cegnitionem necehsariam esse coenitnem Latitudin
longitudinesque loci, et ad cognitinem longitudinism
cognosci cognita hora loci nrvis praesenti tum
loci navis per observationem coeli, tum loci discessus
per observationem penduli horologii accurati inde
a loco discessus in navi allati.
loci Seposito horologio seu hora loci discessus
tantum de hora navis  seu coeli observatione
hoc loco dicam.
computandam,
Ad Horam loci calculand
sufficere cognitionem ALatitu
dinis et loci, et declinationis solaris, vulgo constat
I Hugenius eationem proposuit commodiorem,
quae  neutra indigeret sed fieret factis
duabus observationibus Solis observati duabus
aequalibus solis alterinsve aut etiam alterius
stellae observationibus altitudinibus. Ex
quibus altitudinib
Optimum est utem eligere
altitudines minimas, id est ipsum praecise tempus
solis surgentis aut cadentis. empautem interea progredientea differentiam locorum cujusque observationis
utramque observationem elapsum sac eorum ru
illa ipsa ratione, qua vulgo nautae in der mensuranda
per conjecturas navis via utuntur, definiendam.
Caeterum quod hac ratione ablequati L ad hunc
Calculum latidins cognitio Latitudinum necessaria
non est, id quidem mea sententia lucrocaret, indaganda
enim nihilominus Latitudo est separatim, ut locus
navis verus inveniatur, nam uti Longitudo sine
Longitudine, ita longitude sine latitudine ad regendam
Accedit, quod magna spes esst, Rationem Latitudinum tur, ac proinde prior reddatur inutilis; de
navigationem non sufficient.
investigandarum universalem ab observatione coeli
et tempestatibus independentem quamprimum plene
detectum iri, uti modo Acus Indinatoria ad
regulam reclucta fuerit, quod mihi jam in potestate
esse videtur. Constat enim acum magneticam
puram ubi primum magneti affricta est, in nostri
quasi pondere pondusculo appenso in nostris oris
nonnihil versus polum arcticum propendere; et quanto
illuc propius accedati polo, eo feri magis inclinari;
donec in Regionibus Arcticis perpendicularem propemodum
Quod naute illuc euntes malo suo
experti sunt. Unde illi contraria acusparte magis
cis lineam gravata, aut trans lineam levata;
acum in aequilibrium redigere conantur.
horizontem, Qui instrumento Noc refractionibus nobis metuere nobis magnonere
porisontm salis evacti refractio minus turbat, et Tabula etiam computandarum Refructionum ex crepusculorum quantitate aliisque
abteis ab Astronomis computat
dua pluraque sidera (semper enim plures fixae simul videntur) obse ventur, cum enim eorum refractionem necest
temsa in m observationi aquipodent. Uti ade eo 
ati Horoloy10
HX E supposito variae
adhibitae propositae
sump oeli loci navis per obser
rationes coelestes inveniendi
rationes, alia alia commodior;
ex quibus una mihi novissume inmentem
venit, universalis admodum et simplex et
satis ut credo accurata. Simplex quia
en nisi una observatione coelesti transigitur, et
cum contra ubi duale pluribusa observationibus diverto
tempore factis opus est interea ravi provecta, difficit
lima redditur computatio. Universalis, quia nullifere tem
pori, non diei non nocti, non certis siderum altitudinibus
ralligata est; sed non nisi sili sumplici solisLun
Lunave aut stellae cujusdam fixae onspectu inige
cintenta est. Cum contra solutiones quae ex Lunae ob
servatione pendent dimidio fere mensis tempore
ante et post noviluni unis
qui raro sper lonum tempusdcesse potest
catis alte super homgntem emergentis (quanquam
hoc cognosci non possit, aisi qua altene an non aserre
ctura sit, nisi latitudin loci circiter cognita)
aut unica sed tum facta, cum sidus est praecise
in meridiano loci
abservaso o momento quo dimidia
solis pars extat supra houzon
tem, dimidia infrhorizontem
Cconspecta scilicet Lunae negato, cessent;
et quae in sote sole indigent, noctu fieri nequeant
et ea in quibus dui aequalibus ejusdem sideris altitu–
dinibus observatis opus est, hoc incommodum
beant, ut priore observatione facta setuna
aeris naisque marisve inguria, facile intercipia
quibus legi possunt aliisque in hoc negotios observandi
legi possunt, tum quae ab illustri Augenu
Ut postea fusius dicam) (verte
et vide segn .
ergo illustris Augenius hoc
nvento re circa applicationem etus ad Longitu
dines sunt scripta, tum quae Transactionibus An–
glicanis num 47. sunt inserta. Accurata
denique est quam propono, ratio, fum quia
calculo exiguo aut facillimo indig, nec
ac ne nantas quidem Turbaturo indiget
seu antarcticum polum refficiente
tum quia a refrnctionibus, sola sideris
cujusd conspecti elevatione ultra Horiz ontem doci
navis observata, quae certis instrumentis bonis
ad quartas usque minutorum ates darisis, satis b sumi potest perficitur, neque enim nisi angula
indigemus, quem radius a sideri dato ductofecit ad loci
debendus praeterquam enim quod sidem cura
alilem occurrendi rationem. Si eode
ibum.Quod