# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068276:0007 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068276:0007?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 1, 3, 4 # Folio 4r, page id 00068276:0007 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 3v); this page is its right half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068276&page=7 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068276/jpgs/default/00000007.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine # Lines: 95 recognised, mean confidence 0.94 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. eut primum ad Concursum Moralem permittentis respondeamus, prosequendum est quod supra dicere coepimus permissionem peccati esse licitam (seu moraliter possibilem) cum debita ( seu moraliter necessaria) est invenitur. Tempecum non potest peccatum alienum impediri sine propria offensa, id est sine violatione ejus quod quis aliis vel sibi debet. Exempli gratia miles in parantes a pugnando divertat. Aod. supra 5. 36. Deberi autem aliquid apud deum intelligimus, non humano more statione locatus, fempore praesertim periculoso ab ea decedere non debet, ut duos amicos inter se duellum (67) porro deus optimam universi sertem (in qua peccatum intercurrit,) non elegisset, ad misisset aliquid pejus omni creaturarum peccato; nam propriae per– sectioni, et quod hine sequitur alienae etiam derogasset: Nam divina perfectio a perfectissime eligendo discedere non debet, cum minus bonum habeat rationem mali Et tolleretur stollerentur omnia; si deus vel laboraret impotentia, vel erraret intellectu, vel laberetur (1d Concursus ad peccatum physicus fecit ut deum voluntate. peccaticausam autoremque faent quidam ita malum culpa etiam objectum prnductivae in deo voluntatis foret: seu quod in malobonum est) ubi maxime insultant nobis Epicurei et dualistae. Sed hic quoque deus mentem illustrans sui est vindex in anima pia et vepitatis studiosa. Eeplicabimus igitur quid sit Deum concurrere ad peccati materale non edformale 69 Respondendum em est, nihil quidem perfectionis et realitatis pure positivae esse in creaturis earumque astibus bonis malisque, quod non deo debeatur; sed imperfe– ctionem actus in privatione consissere et oriri ab originali seu ideis divino intellectui obversantibus habent ex essentia sua nam quod imitatione careret, non creatura n la limitatione creaturarum, quam jam tum in statu purae possibilitatis, id est in Regione veritatum aeternarum, necessarium, sed atu u C 70) Quod autem de privativa mali natna, post Angustinum contingens. Thomam aliosque veteres et recentiores afferimus, qua multis himaericum habetur; ita declarabimus ex ipsa rerum natura ut nihil solidius esse appareat; adhibentes in similitudinem. jyertiam corporum naturalem, quam primus eplerus attentius (ut facili exemplo utamur) 71) Nimirum (cum flumen naves secum defert, vim illis imprimit, sed ipsarum inertia limitatam, ut quae oneratiores observavit. sunt tardius serantur (caeteris paribus oneratiores sunt tardius ferantur. ita fit, ut ceteritas sit a flumine, tarditas ab onere; affirmativum positivum a virtute impellentis, privativum ab inertia impulsi. (72) Eodem plane modo Deum dicendum est creaturis perfectionem tribuere, sed quae receptivitate ipsarum limitetur ita bona erunt a divino vigore mala a torpore creaturae. 73) Sic defectu attentionis sape errabit intellectus, defectum alacritatis saeperefringetur voluntas; quoties cum ad deum usque seu ad summum Bonum tendere debeat, per inertiam 74) Hactenus esref Huc usque iis resporsum est, qui creaturis adhaerescit deum nimis ad malum concurrere putant, nunc illis salisfaciemus, qui hominem ajunt concurrere non satis, aut non satis culpabilem esse in peccando; ut scilicet rursus accusationem in deum refundant. Id ergo probare contendunt Antagonistae tum ex imbecillitate humanae naturae, tum ex defectu divinae gratiae ad juvandam naturam necessariae. est itaque in Natura hominis spectabimus, tum corruptionem, tum et reliquias imaginis divinae ex statu integritatitum tum et tum et et prinemt constitutionem. Optus est aelaa tum a primo lapsas Protoplastorum 75) Corruptionis humanae considerabimus porro tum ortum Adami protoplastorum. Lapsus spectanda rursus tum a contagii propagatione tauum otes tea areert 3 ubi quis a superiore Eogi potest, sed DEorEHCo5 quando aliter suis perfectionibus derogaret sed deus foret. Limitaeta autem dertur reatura quia limites seu terminos suae magnitidinis contingarsu cujuscunque pert transit entiae, cientiae et serfectionis habet amterum a potentia cdum ob convenientiam cum optima rerum serie, cujus partem facit tele quiddam ac et materiale, quod tensibi etiam in privatioo consistit, cui inertiae corporum naturalis nomen eplerus insi gnis naturae observntor imposum indagitor imposuit