# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068277:0009
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068277:0009?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 1, 3, 5
# Folio 5r, page id 00068277:0009
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 6v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068277&page=9
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068277/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 80 lines, status machine
# Lines: 80 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Responsio
(3) Mimr quod ait defensio, tonitm, tormenti
explosionem, aliosque fragores, non contremiscendi aut percellendi
quadam efficacia corpus, sed mentem auxia cura concutere.
Nam non  percelleretur anima his fragoribus nisi ses
organa corporea valde afficerentur; nec esset terror in anima,
nisi etiam magna esset turlatio in spiritibus seu propinme animae
anima maleria anima quam proxime repraesentante respondente.
Nec in terpribus ncum habet eu subitis cura anxia locum
habet qua tempore indiget. Nec fictiones impintiones
percellerent animam, nisi spe et phantasmata inania
percellerent animam, nisi valde ipsum corps organa et
fluida cum organis communicantia valde xumoverentur.
itaque mirer contradici communi sententiae per phaenomena
quae ex illa quoque facillime explicantur. sed tantierat
Animadversio:
dissentore
(1) dixeram objectio  animam nihil posse
Ad XXI.
imperare machinae non sponte facturae. Hoc defensio non ita explicandum est
ita explicat tan quam sensus animam nullum motum corpori
Nempe anima non potest victare leges naturae corporeae, nec corpus leges animae. Corporum leges sunt leges motuum,
imprimere posse, ad quem non aptitudinem habeat; sed
potius ut verba jacent; quod de
ita
tandem agnoscit
quidem intelechia corporis animati, sed ita ut in ea
omnes operationes mechianice exerceantur. Itaque neque per
animaleges sunt leges appetituum.
per spirituum motus immcntantur. Sed sponte consentiunt interse, ut anima intra se per se considerata
Y
nec
passiones animae mutantur motus corporis inte
et ima per causas finales ad ea tenda, ad quae corpus pervenit per machina corporea pervenit per
motus a spirituum, neque pevicissim animae affectus x
vel minuit graduum celeritatis in corpore neq etiam directionem spirituum mutet;
ausas efficientes itaque nunquam f anima auget
n spirituum; se alioqui violaret leges naturae. et induceretur
aliquid inexplicabile. Haec a mejam jam publice exposita, sed obiter et paucis
obscuriora visa sunt autori defensionis, quod ad mans
et aliquoties contra objectiones insignitem virorum propugnata,
credo nunquam oculos Antorisd defensori Assertoris subisse, et
meo et muitorum aliorum judicio
Numana
sive alia quaecunque quae vere nomen hoc meretur, id est quicquid revera
 ideo obscuriora ipsi visa
percipit et est appecit, est substantia non extensa, neque partibus
praedita, neque adeo naturaliter producibilis aut dissipabilis, ideo a me etiam
Monadis nomine appellari solet. Hic a Cum autem nulta sit prosaia
nepus inter appesitus et motus. hinc alterutrum statuendum est, vel eum plerisque Cartesianis deum
euu Cartesianis quibusdam deum peralia perpetua quadam cura sese
e quodam velut pacto obstrinxisse ut in corpore produceret quae postulant appetitus
animae; et in anima quae exigunt motus corporis; vel potius Harmonia a deo
ab initio praestabilita appetitus animae et motus corporis inter se consentire.
idque non fuisse difficile, quia eni deo difficile; quia ex posito enim omnia in corporibus
oriri ex motibus  praecedentibus, et omnia in anima oriri ex appetitibus
praecedentibus; suffecerat unavice ex acte conspirare appetitus anima,
et motus corporis, ut perpetuo conspirarent. Licet autem corpus multa
communicationem corporum, et divisionem actuale materiae in infinitum
patiatur ab externis, tamen illa quoqe in ipso corpore jam dudum occulte
supponitur em
tibnas tantum
sui corporis, sed et totius unibersi speculum est, etsi perceptionibus,
a quolibet qu
pus in corpores quolibet
non quasi ti simile sit, sed ut circulus etiam a paribola et linea recta in projectianibus gnomonicis conice
cunfasis remotiora exprimati quoniam cum et
cum et in corporis cujusque motibus totum universum exprimatur
recta exprimitur. dum scilicet unum ex  parte quavis totum,
tanquam eo ex ungoe cognosci ab omniscio posset. Hinc etiam praesens
uto non in toto tantum universo, sed et in quavis
ejus particula; atque adeo tandem in Monade ipsa, seu in substantia
gravidum est figut
3) Interim verum manet Animam esse activum, Materiam per se sumtam seu primam esse
simplice.
passivum, at adeo Animam esse Entelechiam corporis; liee
 de nor anerres nima atiris si u aer 1
= ita ut futurum
ex praesente ab omniscio
colligi posset, ta