# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068277:0010
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068277:0010?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 1, 3, 5
# Folio 5v, page id 00068277:0010
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 6r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068277&page=10
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068277/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 104 lines, status machine
# Lines: 104 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

quam secundum mechanicas leges. Unde etiam saepe
a me monitum est, etsi omnia in corporibus fia in materia
principio efficiente empe deos,
 substantia immaterali orini consistereprincipium inquamformale, nequeentu ic de primo, sermo est
fiant mechanice, principium tamen, mechanismi non x materia
lemorus e
sunt modificationes recassivae, nempe materiae  seu potentiae passivae primitivae, ita
impetus seu vires derivativa, es modificationes rei activae, nempe
t quemadiude
Entelechiae seu Virtutis activae primitivae. Omnes enim modificationes
figurae
per istentis; unde nihulque novi addunt substantiae, quod positivum st, sed limites tantum seu negationes
ses cum sint accidentales, et mutationi obnoxiae, sunt
quasi limitationes quaedam  si rei substantialis et
sed limites tantum seu negationes A) Distinguo ergo Entelechiam primitivam seu animam quae perstat
promitivam ab entelechiar derivativa, seu impetum qui varie mutatur.
 impltum autem rurgus distinguo a motu. Est enim impetus  seu vis
derivatioa res revera existens, at motus nunquam existit, cum nunquam
partes habeat simcul e est sed consistat in sucessione, ut tempus.
(5) Interim Ente Et licet Entelechias primitivas non agnasam attribuam
nisi  corporibus organicis, tamen omn omnia corpora entelechias primitivas
continent, quia  continent in se corpora organica, etsi nobis non semper.
perceptibilia, quod etiam ators sapientiae autoris summi consentaneum est
ut nullum revera sit chaos in materia, nihil inordinatum, nihil machinae,
Ex his faciliis
F discurso objectorio
detansionem dicta sunt, percipientur; intelligetuse plus in is conatrions esse quam prima specie appamit
organorum, ordinis experfinis, expers.
medo contes eorum quae tactenus in objectiodibus et replicatione ad
6) Sed dicet aliquis dubitari posse an dentur tales Animae
vel Entelechiae spaton pythagorae quidem platoni, Aristoteli,
qva
et scholasticis, et nuper Cartesianis agnitae; sed a Democrito, Epicuro,
et nostris temporibus a Gassendo rejt (galtem extra humanam
animam) rejectae. Sed multis rationibus astruuntur, nam
non darentur composita, nisi darentur substantiae simplices;
nec  modificati nec impetus et motus darentur, nisi haec
accidentia essent modificationes rei alicujus per se activae, qualis
Materia, per quam nihil aliud intelligo quam extensum resistens
e praeterea non potest explicari quomodo in re
ex sola extensione et impetrabilitate, non tantum motus,
pond
sed etiam perceptio, sonsio, intellectio, et his respondentes
peineque
tantum
autem actio revera
appetitus derivari possint;
has ergo operation
ubstantiae simplici on extensionem,
activilatem habenti tribuere oportet. interna
nihil aliud est quam perceptio et pe transitus ad novas per
extense
H (6) Humanae autem animae simul sunt Mentes
nec tantum opeutum sunt universi corporei
autem.  ante
8t) Nunc ad argumenta contraria venio in defensione R esponsione
ceptiones seu appetitus.
contenta Primum respondetur Animam non posse imprimere
celeritatem, gradum nisi qui corporis dispositioni quaoret.
corpori motum imprimat, aut certe impimere fosit. Itaque manet collectio, quad nulla reddi potest ratio cur nons
proba
sed replico omne corpus capax esse celeritatis quantaecunque; neque
adeo rationem reddi posse cur non anima majorem aut minorem
quos corpus ad quantamcunque altitudinem sultare posset, si vianimae
saltat; posito scilicet animam esse rem
incorpoream, et tamen
movere corpus. ita enim profecto manifestum est s
(9) defens negat contra statui proportionem esse inter
ania quia societas proportionem exigat.
sed hoc argomentum non a quia anima sit in corpore, et societas
saltem sit inter animam et corpus, societatem autem exigere proportionem
corpus et animam
sed ut ni nunc non disputem an et quatenus anima sit in corpore ut in loco
corpode: nego ex tali societate sequi proportionem. Etiam
linea et superficies sunt incorporet nec tamen datur proportio
inter superficiem et corpus. Sic _Etiam Motus est in extensione, aut sociatus extensioni,
nec tamen datur proportio inter motum et extensionem; nec inter
locum et tempus,  ut alia multa hujusmodi taceam toto genere
rationem
(10) Essentialis Animae humanae operatio est rationem et voluntate
(fateot)
diversa
exercere, sed alias praeferea operationes exercet, cum animabus
brutorum communes. interim nulla est proportio interrationem
et motum, quia ratio omnes motuum gradus aequi  pro objecto
essentiali habet rerum consequentias veritatum, quae in uno quoque motus gradu
aeque locum habent. Rationem quoque nullem Eit cum veritates etiam de rebus divinis,
sed et ipsius dei, a quo universum fluxit, quia
non tantum habent perceptiones et sensiones
sed etiam intellectum, seu cognitionem
veritatumaeternarum, quarum nexus
ratiolinationem facit. mbrutorum
maxum enim brutorum
operationes per meras consecutiones
empiricas explicari possunt, quod expl
praestare hujus loci non est. Nec magis
absurvum est Animas brutorum persistere
quam pAtomos Epicuri vel Gassendi
etsi revera nunquam anima 
naturaliter sit ab omni corpore separata, se
semper corpus, aliquod erganicum
retineat statui in quo manet conveniens
+et quandam habent
societatem