# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068299:0004 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068299:0004?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 3, 7 C (shelfmark LH 1, 3, 7c) # Folio 1av, page id 00068299:0004 # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068299&page=4 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068299/jpgs/default/00000004.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 194 lines, status machine # Lines: 194 recognised, mean confidence 0.93 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. Dels est mens, eaque a corpore sejuncta stimirum Corporis virtutes attributa in Deo sunt eminentert faitum itsi enim in loco non sit tamen praesens est, et licet motu carent, tamen movet at mentis attributa deo insunt formaliter quia attributa Menti oms Commmnia, ut scire, velle, posse, nullam involvunt imperfectionem gitur nihil prohibet infinitam concipi eam scilicet ment quae cogisationes suas aliunde non accipit, nam et in nobis aeternae veritates non esensu et dearum experientia discuntur, sed fluunt ex ipsa natura mentis quod sua quoqu seminiscentia voluit plato. Et unaquaeque Meus eo est perfectior, quo minus. per ex perientiam discere opus habet. Mens initur perfectisima concipides omnia a prioriet ex se ipsa, ad modum aeternarum veritatum. DEuM snm non esse Mentem quae corpus aliquod in formet ut nostra; nec Animam Mundi posse dici constat ex eo quod autor est apudi, de quo post. praeterea Mundus aut est finitus aut infinitus. non si finitus itique Mensinfi uta non erit anima concoris finiti Mundus sit infinitus non constituit, aliqu uenum aliquod totum infinitum ut paulo ante monnimus, nec proinde haberi potest po corpore animato Deus omnia creat et conservat seu continue producit. Deus est omniscius Nam essentias remum possibiles exprimi necesse est ab ideis geus est omniscius Ha omnes perfectissimi inteleectus Nam possibilitates sive essentias rerum novit ex consideratione, intellectus sui, qui cum sit perfectissimus omnia utique ideis suis exprimit, quae cogitari possunt. At contingentia ive actuntes existentias renum omnium praeter se novit ex cn- templatione sua roluntatis sive decretorum literorum quorum armarium est ut ex duobus aeque possilibus eli possibilibus sive melius. Utrum aulem sit melius non pendet a Dai rocuntate, quod dogma pericalosum est faci eligatur quod est perfectiu ut et institia pendere dicatior a ab arbitido Dei ac proinde coccu non sit futura attribulum det sed derun tantum quas voluit Diu Unde patet quomodo Scientia Dei no inducat rebus. diversus enim modus est quo scit necessaria, ab eo quo scit contingentia, etsi uterque sit certus et a priori. Necessariae enim verisates demonstrari possunt ex sus solis conceptibus sive essentiis possibilibus, contingentas vero demonstrantur uni strantur sd ex hypothesi liberorum Dei aut alterins suum habentis decretorem. Nea enim ideo ambo p etsi Deus ex bens placito suo aligat quod est mebius. alia autem Neque enim aliud est placere, quam bonum videri neque voluntas in roliquid fertur, isi sub ratione Mens quod melius apparet eplodendi ergo sunt qui fatalem i necessitatem inducunt. Errant ergo non sice loni faltem apparentis periculo mentium imbecilliorum, qui omnia putant fatali ecessitate vis fieri et necessitati quadam fatali necessitate fieri, et credunt quod nec fuit, nec est eec erit verum et certum cum necessario confundentes Errant ab altera parte qui putant Mendam ullam aliquid sine Superest laman, dlifficultas quomodo DEus possit seire quae Mens aliqua secundum sui liberi arbitrii placitum electura est. vel eaque non parum illos turbal, qui cutant pose eltgere sone ut di etonea Ariptotelent ab ratione boni saltem majoris saltem apuarentis et minus malum habe c rationem boni ve iinus bonum rationem mali, facile nodum experiut um enim Deus caetonas res, contingentes praevideat ex suis decretis liberis, ex ipsis, cognoscet, quis aliquand flectiant dlbeanti aliqua deliberantis sit futurus seu quaenam argumenta ap in utramque partem inlea status mentis liberae sit futura, de tut obversatura, scit ergo a qua parta oppositorum bonum vel malum appariturum sit majus, et proinde quid Mens licet libere certo tamen ciratur qunemtus quomodom inde etiam facile patet, quo modo DEus sciat quid At Literu Mens aliqua sit electura. Unde explicatur Eodem modot ex ibera esset electura si quam ipsi quaestio proponeretur, atsi id nunquam sit futurum in aliquem statum devenirat qui tamen nunquam est cisis qua ratiomes speciosiores sint futurae.ma neque enim Dhus non videre portes explicatione ob quaedam scholae praejudicia ut non sunt voluete sinpi sun dubitare, an deus ile quid possit scir indiguum et ipsi scriplurae ero finguat hujus difficultatis Dei plane singularem cujustamen origi pro sacrae contrarium est, a comministntur ecientiam quamaamem. nem euim putendum est artam ventatam aliquid a deo scri per modum visronis fontem explicare non possunt. quae taten in ita ut rationem nae scientiae reddere non possit sum praedicato connexione nder eu experientiae re septionis psr pt ttira le qu autem sit benum perfectum non pendet a Osi volum in sed ideis quae suntim eius intellecta econum utem et justum aliquid est ex ipsis rerum notius nit positivnum periculosa est sentere quae dEo lacodem justi ausert eo et eo aquemadmod. syrangidis foncionator apud acim quod bane solleurti placet Cuitenim ab sx eorum qua frcit pulchritudine perfectione jusatia caudetur. si puldria e et justa appelland. Pisse s quae facert, etsi et si con harint fecisset, nunc de turpia appellant jasstaque voque posta fiissent appellania ateo pussent pruducta qumsedim novent Hquoe enim scientia esse potest, rei DEusest Omnipotens, et creator consernator omnium rerum Omnia pende originem habent a Deo essentiae rerum ab ejus intellectu existentiae ab ejus voluntate. Idque exeo patet quod potentia seu virtus bus bperatur. t iti est commasus Dei porro Deus res u i ptet ito tacen ut contrndictoria possit quemadmoum creat, conservat, et cum illis in operando concurrit. nihilo est conservatib nihil aliud est quam continua creati una res respectu dei produei duentia est ex praecedente dici possit ex praecedenti rescare, quod non et ipsam denno producatuo taque tantum abest ut Materia sit citerna ut contra in momentaneo Cluxu consistat ut crecturae omnes. et licet semper aliquoe fuisse ponerentim Creaturae, non tamen alla Manius dici posset aternus. In hac porro productione rerum contigua consistit concursus, Ei cum creaburis operantibus, quia re operandi continue ei tribuit Deis, etsi operatio ipsa non Del sit, sed creaturae. Deus est Bonus seu justus. inclinatio animi constans, iquitur ex cjus supientiae, nihil aliud enim jnstitia est quam affectius sapiente digiuex capientis erga olios bona et mala aliarum. Itaque pro certo habendum est, qui possent intelligere arcanam totius providentiae comomiam i depregensuros esse, neminem jure posse queri, nihil melius posse optari. Quid autem sit Bonum, perfectum, justum seu sapiente dignum non pendet a Dei voluntate, sed ab is oae ejus essentia sive ab ideis quae sunt in ejus intellectu, quemadmodum vic sit possibile aut impossibile, par aut impar comemensurmbile taut incommensarabile. Periculu sissima enim sententia est eorum qui justum et bonum ducunt non ex ipsis rerum notionibus, sed ex mero arbitrio legis latoris, et omne jus faciunt positivum. quemadmodum syrannidis concionator apud platonum qui justum definit quod potentiori placet. Quo pacto revera nulla esset in se notio justi nec justitia etset aliquod DEi attribuitum, nec Deus a tuyranno differret, nisi potentra et cur Deus ab eorum quae fecit pulitiritudine, perfectione, justitia caudaretur; quomodo ipse vidisat quae fecit bona esse, si quaecunque feciset alihamtiona insta, futura eo ipso futura erant, pulchia bona justa etiam illa quae hutc turpia habentur. Denique quomodo pancee hone m dicendus est, si in ea quae produxit, incidis potius quasi sorte quadam fatali uam rea elegit ratione. raescientia et providentia dei non tollunt liberum arbitrrum nec ders est causa mali nec quisquam de eotquer potest tametfit nec miseria matorum ei imputanda est Tametsi ex praecedenti crticulosatis concludatur neminem de Deo quer posse, utile tamen est occurri objectionibus quae passim inte et ab antiquo inter homines versantur et grabissimis haeresibus occasionem dederunt itaque prima objectio est, quod necessarie, peccemus et miseri simus Deux id ab aeferno praescivit. Respondetur, quod Deus scit illud esse eest certum, sed non esse necessarium scit enim te libere electurum esse quid liberi sis electurus. Sed sequitur altera objectio gravior a providenta seu praedeterminatione, quomodo enim libere me eligere dici potest si in eligendo a DEo dependeo, si Mens mea ab ipso deo alterutram partem inclinatur. sive si rerum a deo conditarum series ifa fert, ut menti meae deliberante rationes falsae sed speciosae siversentuque quibus ad eligendum impellatur. Respondendum est. rationes mentem ad eli falsas mentem ad eligendum non inclinare, quidem, sed non necessitare, ut cum schola loquar, nam se attentionem adhiberet semper ordere posset errorm pectatum vitare posset. si borae voluntatis esset, semper crimen vitare posset. Quod revera non nisi in mala voluntate consistit. sed ulgebis porio, cur DEus uni ni potius quam tribuit bonam voluntatem, alium in eas occasiones conjicit, ex quibus oritur mala. Respondendum otest est hanc quaestionem hon esse cyriosam, nec ad eam et cum de jupatia quaentur licet enim fatendum sit ad poenam scelerat sufficere ejus matam votuntatem, undecunque orta sit, culpatitus tamen parentes qui liberos male ducai cducarunt, aut corrum Reseablica quae cives suos corrumpi patitur. Respondebiums quidem Massam hominum in Adamo r jam corruptam esse, et ideo gratias Deo potius agendas quod aliquos exemit, quam culpandum quod caeteros reliqu it Sed replicabiter illi mus illam ipsam massum ini Massam initio potuiisse con cortumpi ac proinde redire eanem diftenttatem ae ipsiis Adami peccato, nec in ula sa aeta i Et in universum potuisse deum omne peccatum exteenintaet impedire si voluisset. Quod quidem negari non potest. Sed quoniam peccata in permisit, procerto habendum est maximis sapientiae suae rationibus fuisse inductum mro statuendum est majorem esse rerum perfectionem misso peccato quam excluso, etsi nobis qui arcana rerum perspicere non possumus, hoc non appareat ettem pene oeua itere re rose u aus aus tuon atus let tage pantis ante cum res semper in existente absolute à Deo dependent aeque in progressu den quod qui intelligunt non possunt non amare Deum supter omnia etiamsi nund ad distinetam divini consilis cognition visionem que beatificam sint ad missi sixili intereral quo aseaus adum mutare difficultatem