# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068310:0042
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068310:0042?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 3, 8b
# Folio 21v, page id 00068310:0042
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 20r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068310&page=42
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
# Lines: 96 recognised, mean confidence 0.93
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Al. X H. XIHI. XIV
Excameni 6
Autor responsionum ex iis quae ad quaesita respondit necessario tenetur admittere visibi
litatem verpetuam unius et quidem infallibilis Ecclesiae. Si enim ea est vera Eclesia
ubi sincere praedicatur Del verbum et administrantur sacramenta, eaque veritas non in
verbis consistit, sed in sensu verborum, admittere tenetur unitatem Ecclesiae, exclusis omnibus
aliis aliter Dei verbum praedicantibus et sacramenta administrantibusreplicationem e et ad
et
Duplicatio
eam respontom osposio ad iamsimul continens
Ecclesiae nomen sat 15 ambiguum est, interdum enim
per eam intelligitur 
murtitudo fidelium, interdum coetus fidelium.
(ut alias sumtiur significationes taceam). si per
eam intelligitur Multitudo omnium fidelium, utia
una est tantum Ecclesia onium fidelium omnium
temporum et locorum; fidelium inquam id est
eorum qui essentialia retinent, nec quicquam intole
Pabile adjiciunt. Sin pro Ealesiam intelligurum Hoc
enim per sinceram verbi praedicationem et sacra-
mentorum administrationem intelligimus? Si
vero per Ecclesiam intelligitur coefus fidelium
seu multitudo Coetus inquam seu multitudo visibili
quadam regimine ratione et regimine connexa
tunc nulla necessitas est unam Ecclesiam esse, quae
omnes omnium temporumque fideles velut in unam
Rempuublicam connectat: sed possunt esse plures
coetus, qui nec secum invicem, nec cum alio communi
communicent, qui se plane non cognoscant, imo et
qui se damnent (Alios enim errore excusabili damnare
non statim damnabile est ) Potest etiam fieri ut
pastores eorum a nullis auteriorum pastum coetuum
pastoribus sint ordinati aut instituti, sed sint indi-
genae ut ita dicam Potest etiam fieri ut aliquando
nullus in mundo extet ejuomodi coetus, sed ut
fideles sint despersi, cui nihil repugnat e
locus Ephes. IV, 12.
Si admittit autor responsionum hanc Ecclesiam semper quaqua versum se diffundere, ut
baptiz et omnes gentes etc. cmiere campere vique sibite, item si admittit
in illa Ecclesia Apostolos et pastores 8c. semper continuandos, Christique et Spiritus S. assi-
stentiam perpetuam usque ad consummationem: debet etiam admittere semper et ubique
esse visibilem. Ut non videam qui possit in tanta veritatis evidentia bona conscientia
extra eandem Ecclesiam oluss brari
duplicatio
Responsio ad Exam. 3 replicationem et
adtam responsionem simul continens
Causa cur autor examinis ita praepropere cont
cluserit oritur,  ut arbitror a confuse notione
quae animis hominum cum de Ecclesia loquuntur, fere
obversari solet; quae vero disparebit ubi allatam
paulo ante distinctionem examinaverit. Nam
autor responsionum non admisit Ecclesiam quatenus
sumitur prohcoetu  n quaquaversum se necessar
diffundere, neque opus esticoetu ad baptigandum per
omnes gentes, nam et haeretici recte baptizare
possunt, et integram gentem ad saluturem fidem
converte et convertere, et ad salutem perducere,
etsi ipsi forte ob malitiam et pertinaliam suam
in via salutis non sint. Etiam al prater baptismum
Sacramenta recte administrari possunt etiam ab
iis qui extra ordinem in casu necessitatis vocati
sunt Alioqui profecto male consultum esset
Ecclesiae, si quae ad gratiam Dei et salutem hominum
pertinent, ab externis casibus penderent, ut si in navi
nullus sit pastor ordinarius. Semper in Ecclesia sunt
poste pastores nen sincere docentes, sed non semper
past pastores ordinarii ab aliquo coetu pendentes. itaque
ex admissis nonseguitur coetus semper et ubique visibilis
et multo minus cap qui sit ife in
omnibus infallibilis.
Zuost. VIII BA. X equaestio XY
+quae sinceritas
utique visibilis
+rocorum
Examen 3
om
sed tan
quatenus sumi
tur pro multi
tudine omnium
sidelium
aquatenus ad
salutem due unt
autoritatem pontificis quam media salutis; et magis labo
randum esse putant homine ut homines sciant non esse pontifici
contradicendum, quam ut sciant Deum supra omnia necessanetiest
mandum esse. Zuc profecto videtur, qu
necessitate amoris Dei super omnia, modo nullum inde oriatur schisma
Ecce quo tandem redigantur, qui a regia salutis viq vere catholica a
i
eae ct
punara iverita vedinatunt ta
eo
ntut
+ omnium fi-
delium qui