# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068312:0015
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068312:0015?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 3, 8 D (shelfmark LH 1, 3, 8d)
# Folio 8r, page id 00068312:0015
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 7v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068312&page=15
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068312/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
# Lines: 43 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

velutde
taque quemadmodum quotres de nav et his quae in va fiunt,  impressione
es
manus in globum, aut ruptura alicujus vasis vitrei, quod in navi forte globo
obstiterat, agitur, omnes vere et recte dicemus globum moveri; respectu vero ripae
rursus vero et recte. diclmus globum quiescere
uemte cundem tem
ad omnia puncta immota in ripa assumta ervet; ita eodem modo dicemus
suo qua modo ac respectu
veram esse  non minus doctrinam sphaericam Ptotemaei, qua
Meoricam Copernici, et tam ineptum esse, motum terrae infercire explicationi sphaeriore
primi mobilis, quam ineptum est per innumeros Epicyclos et Eccentricos Theoriam
Planetarum tradere velle, quam Hypothesis nova, vel potius antiqua renobata
mira simolicitate intellectui exhibet. Unde patet qui Hypothes in Copernici
veram esse dicunt, sic sentire vel intelligi debere, ut sit optima, hoc est ad ex
plicanda phaenomena aptissima, neque aliam in re quae sua natura respectum
Involvit veritatem locum habere. His recte perceptis, quilibet salvi censu
Et sic quoque salvelbmpotest, Hy. Quod dixerunt cenfoves
opernicanus esse  potest un summa grad
typoturesin coneunicatiam absurdam esse
pilosophia
et perverse applicetur ad ea
adhibitam potis turbaretur
Haec vero agnosci tandem aliquando non parum interest et pietatis et
rationem
scientiarum. Ut illis os obturetur, qui fidem et scientiam 
non sine alterutrius injuria inter se committunt; quibus obsistendum
esse merito decrevit postremum Concilium Lateranense. Sufficit igitur eorum
damnari audaciam, qui scripturam sacram minus accurate de rebus Astrorum
locutamdicere non verentur. Aliis  autem salva decaetero relinqui potest
libertas statuendi de veriore hypothesi. es quo res ipsa ostendit, systema novum
uti hodie explicatur neque absurdum esse, neque temere defendi sed maximis niti
argumentis, et salva fide catholica multos viros magrae doctrinae et pietatis
ad ejus defensionem inclinare. Atque hac sane censurae pristinae explicatione
tolletur scrupulus qui multos male habet, et praevenient Censores revocandi
aliquando decreti necessitatem, neque sese torrenti proficientis seculi ac publiae
eruditorum voci frustra opponent. Quin et falsis eorum improperationibus
occurretur, qui veritatem apud Catholicos opprimi jactant, et erectas mentes
ab Ecclesiae communione avertunt. Idem honoris italiae interest, ita enim
praestantia ingenia non ibi minus quam apud alias gentes frui poterunt luce
seculi et praeclaris inventis incumbere, quae nunc saepe abaliis praeripiuntur. Nequs
pene
aliam ego summorum virorum mentem esse puto, quos censurae jus est.