# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068329:0009
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068329:0009?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 4, 6
# Folio 5r, page id 00068329:0009
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 4v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068329&page=9
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068329/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
# Lines: 73 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

potest (10) (aeterum postremo ipse vir Clmus, ubi
aliquando distinctis conceptibus explicare conabitur
magis
quid sit actio, quid vis, imo qui quid substantia; adigi
enim ista magis ut cognita sisse, quam explicata haberi videntur. Et hoc ipsum, quod substantia subje-
adig sese experietur ad sententias meas. Hactenus
su
habuisse vitetur Et solent sane negligi definitiones
rerum obviarum, quas ipsa consuetudo
experiundi pro claris
tignibus ist
caras haberi facit: Cum tamen ipsis lateant velut
capita nodorum, a quibus solutio proficisci debet.
13) _ quod vulgo mate si materia 
habeatur
(Be (F)  Matenia ipsi niletur esse id quod habet
extensionem et impere consistere in Massa et
(11) Etiam de materiae notionibus variamus. Si habeatur
pro Massa extensa et impenetrabili, tunc mihi non est
substantia una, sed aggregatum multarum substantiarum, ut grex
ut grex. Ego vero in ipsa n verae n Monalle
substantam ipsa autem substantia  in Monade
quaerenda est, ubi nihil praeter vim agendi et resistendi
e concipere licet qua de re plura dicet v el. Mich.
Angelus Fardella potentiam agendi et resistendi pt
creatae actionem in rigore Metaphysico esse immanentem; quanquam id motuum phaenomenis
(12) Praeteea denique notandum est omnem substantiae
patiendi concipere licet
vei autem solius actionem esse posse  emanantem, polet egre p eleganter confirmetur
etq quod fit creantur Exequo etiam principiof
eoque ex principio etiam lucidissime a me in edito alicubi jam
d schediasmate  ( quod fortasse vir egregius non dum
vidit) commercium animae et corporis explicatum esse
ratione asseentus sum
punc tandem solutum putemau it quiem ideroeni
dhus commercio substantiarum, sed non ex mechina, neque ea
qui ut credunt eon sest causarum loccasionalium pro
pugnatores. Neque enim dens ex machina intervenit
ut substantiarum longe aliter quam causarum
occasionalium propugnatoribus videbatur
Ubi non  eaque ratione
aliter dens intervenit, quam ut omnibus continua scilicet
ea ratione qua multo pulchrius mamipestiusque diiquam ex causarum occasionalium systemate, devinae
necum creatione secundum Eoo Uebi nubto verius pulchriusque
et necessitas divinae exisulentiae sapientiaeque
saprentiae existentiae sapientiaque nessits conficitur necessitas:
quam Causarum oecasionalium sustemate concursu
quam
nuper
interveniat.
et si deus non aliter
illo apud phibosophos dudum recepto
Ex Atque his ex his praesertim duobus
postremis articulis virum Celeberrimum paulo melius quam antea
ab opinionibus ractenus passim invalescentibus abire et resta restitutam in melius
quam hactenus agniturum putem qme non temere
et philosophiam platonico-peripateticam demoeriticae democriticae vel Mechanica
conjungendam judicare; et qui hoc rite faciat reum
omniaque ex uno communi fonte potentiae sapientiaeque
dedurato, eum(quanquam paulo meliasrectics
quam ab optimo viro Henrico Moro factum est)
denveriticae cobejerneneamcon vel corpusc
demoeriticae. vet mechanicae conjungendam judicare:
et qui haec rite faciat, omniaque ex uno communi fonte
deducat, eum nite Eclecticum forem eclecticar munus
philosophiam recte exerciturum. Quod non eo dico, quasi negem
non gnoscam virum praeclarum in plurimis  egregie officio illo functum esse
elegisse, sed quod ut abstractiora illa materia
sed ut appareat ut superesse aliquid in rebus materia
abstractis quod alticis expendendum videatur
itum est accidentium, plus in recessum
habet, quam vulgo existimatur
id etiam, in physica