# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068337:0009 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068337:0009?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 6, 2 # Folio 5r, page id 00068337:0009 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 6v); this page is its right half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068337&page=9 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068337/jpgs/default/00000009.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 107 lines, status machine # Lines: 107 recognised, mean confidence 0.93 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. Verum hic porro insurgit difficultas tertia. Licet enim concedamus ex praescientia vel etiam determinata veritate contingentium non tolli libertatem, item ex eo quod Deus decernif eam seriem rerum existere, in qua intercurrit peccatum, non sequi eum velle aut decernere peccatum tamen posito concursu Dei cum creaturis ad omnes eorum actus, sequitur Deum peciatum uo compeccare in peccato non minus imo magis agere quam hominem peccantem; ac proinde non minus peccatum Deo quam hiomini esse imputandum. Seio vidt viros quosdam doctos gravissime invehi in doctrinam de concursu Dei proximo et immediato ad omnes actus creaturarum, stanquam perniciesissimam, et sanctitati divinae adversissimam. Sed haereat satis meo judicio quando ab ipsis quaeritur unde tandem sit nova illa Entitas ralitas sed i sed vicissim premuntur fortisimis argumentis aba dependentia creaturarum sumtis nam in actum, non est semplex modalitas, ut in mod actu, motu, cogitatione non est simplex modalitas, a sive relatio, ut sed superadditur nova realitat est enim reale discrimen inter agentem, et non agentem. Hac realitas nova quoritur unde sit, certe antea non ademt, ideo utique producta est, at nova entia realia sipe Dei concursu speciali od eorum ot immediato ad eorum productionem produci poss non videtur aut creaturis conveniens aut diguum deo et quis credat nisi a Deo produci accidentia autem posse produci s dicere accidens hoc novum produci expraecedenti, nihil est, revera enim prius accidens non amplius existit, et ejus loco existit aliud novum reliquata atum verba sunt e substantias quidem no Et pari jure diceret aliquis substa ntias produci, etiam produci ex aliis substantiis degeniatur, ut ddici possit DeuMomnino entpordinem agit, sut post quam semel sive aloDei concursue tandem ercaturis facultates agendi concessit. Et apud eos qui ponunt non implicare acula f sene _ concursu dri, mundum esse ab aeterno sequetur non implicare nullum esse Deum, itaque pereor ne de sequatur ic saltem eliciatur nisi cum nunc nihil agere (u haec sententia penitas cum natura Entis primi puanat. Cum bstistere posse Des in omnem ot ie per dmulta annorum millia musslidior in non amplius indigentem. Unde etiam pleraque argumenta pri corruent. Nam si Munius nunc nullam realem dependentiam a Deo habet non potest demonstrari Mundum a Deo esse creatum, nisi demonstretur prius Mundam incepisse, quod demonstrari posse ex lumine rationis mutti etiam christiani phitosophi dubitant. Ex sola autem pulchritudine rerum probabile quidem valde sit Mundum a Deo sapientissimo Architecto esse conditum necessario autem non colligitur etrim loquendo possibile esset infinitos esse Mundos seu systemata rerum in espatio infinito, et ex iis unium mirum non esse si ex infiitus alibe inter infinitos matedi temere collectos aliqui evasieno pulchri et pretaphysi ur por bene ordinati, quorum unus nobis sorte obtigerit. quo sane effugios jam dudum usi sunt Epicurei. At vero argumentum a dependentia re sumtum a natura Entis el se eud entia a se, d primitivi, unde Entia derivativas continne pendent, neque pro gressus in infinitum indiget, neque iput quem multi quem multi possibilem putant sneque pulchritudine rerum, quae moralem magis fidem, quam certam scientiam parit. Sed quid dicemus ad difficultatem illam magnam, quod Deus utique ad percalom concausa peccati est, si ad illud omne quod vi peccati reale est, non minus, quam homo concurrit 2 Illusorium enim videtur dicere, Deum concurrere ad formal materiale peccati, non vero ad formale, quod est privatio seu aropitae. Derum sciendum est solidias reponsionem solionrem esse quam prima specie videatur, nam omnis pravitas est in imperfectione imperfectio hin limitatione, dimitatio autem perfectionis quae est in actione, cum igitur acto Dei sit illimitata, Deo et homine congentibus in DEo sit actio perfecta, in homine limitata seu imperfecta, quae imperfectio aliquando peccatum con aliquando tanta est, ut simul peccatirationem constituat, manifestum est, cur a sola hominis actione for male peccati attingatur. Exemplo rem declarare poterimus. Si magna vi plumulam lajitur cirumstantiae ego pereutiam, etiamsi valde perfecta sit actio mea, plumulae tamen actionta ex percussione valde imperfecta et debilis exit, quoniam ex ipsius natura, quae cungni impetus capax non est limitatio procedit. Etiam Eodem igitur esse modo essentialis cpeaturarum limitatio i effectum divini concursus ad perfectionem actus tendentem linitat, fructumque ejus corrumpit. Unde jam peccatum nasci nulla Dei culpa mirum non est. Cujus proclarae meditationis fundamenta jem inesiu imperfectis, perfectionem totius obtinente Augustinom atileesim etu demadhubdum eductro forma rum a potentia materia; si qua contingentiam p remper manes difficultas ut vel necessaria sint pereata, vel saltem pende sive acte necessarios quantur, sive ex reali– atibus quibusdam aeternis a divina volu tate independentibus sive ex accedetbus divinae voluntatis de cretit ad necetario veritates accedentibus quorum utrumque homine a culpa libera, posteri etiam Deum videtur. inculpure necusare concursu peccatur in sit secuturum. Negat idai eriori con- +DEo tamen nihilo minus pro sapieatia sua summa eim partibu