# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068362:0007 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068362:0007?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 7, 3 # Folio 4r, page id 00068362:0007 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1v); this page is its right half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068362&page=7 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068362/jpgs/default/00000007.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine # Lines: 53 recognised, mean confidence 0.96 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. Le sieur van der Burg Hollandois ayant change de religion à florence, e écririture lettre n spinosa pour justi fier ce qu’il avoit fait, et pour le solicitey d’en faire autant. Comme je ne l’ay pas veue, je n’en sçayque dire: il semble pourtant que ses raisons n’estoient pas des plus convainquantes. Neantmoins pour dire mon sentiment avec franchise, les reponses et les objections de M. Spinosa ne me contentent pas non plus, quoyque’il s’explique avec beaucoup de netteté de la réponse Je passe la preface et j’approuve qu’il ne s’attache pas aux reproches ou anantages personels: car il y a de part et d’autre des mechans, et des vrais devots; des stupides et des habiles gens. Il est vray que la justce et la charité sont les veritables marques de l’operation cette gra du s.. Esprit, mais je croy que ceux que Dieu a doués he mépriseront pas pour cela les commandemens particuliers de Dieu, les facremens, ny autres ceremonies et loix positiues divines et humaines. ils n’accorderont pas pour cela à Mons. Spinosa, que tout ce que la raison ne diste pas, doit passer pour superssition. (Superfluum, dit il, et consequenter ex sola superstitione instiftutum) il n’est pas tousiours à nous de jugers ce qui est superstu Nicolam Stenonius Danus vir notae eruditionis, et anatomicis inprimis scriptis claras ex quo relicto patrio cultu ad Romanam religionem transiit, hoc agere magno studio visus est, ut imitatores haberet. Quod equidem non improbo credo enim vtrum bonum, quod fecit, fecisse meditato, excussisque retustatis monumentis, et disceptationibus ex quo scilicet in hoc stodii genu incubuit recentiorum, singularem sibi rei controversiariae notitiam parasse, quam aliis impertiri plonum est. De simeritate viri nondubito, neque enim cum e ues v Non possum illis sentite qui aiem in religione mutationem suscipere putunt conscientiae impulsu plerosque omnes alis stimulis agi tarbitrantur, ambitienis, avita, libudinis, avaritie au rei familiaris, libidinis vanitatis. Ego, qui aliquoties cum hominibus conversatus lum in quibus seriam futurae curam omnibus negotiis praelatam deprehendi, et expertus ita sum, quid u religio possit, ubi semel aninum sive inferorum terrore perculit, sive, quod effi durabilius est, contimplationum coetestium suavitate affecit) jam mitius de illis sentio quorum instituta passim damuantur. Si falior, in hanc potius quam illam partem labi malimo Illam enim certissimam de hominibus jndicanti regulam esse arbitror, optime de omnibus sentire, quatenus de damno illorum vitando agitur: pessime, in quantum de nostro quorum illod justitiae, hoc prudentiae est. Neque hic periclitor, cum de in bonum partem judicoq; neque enim exempli sed rationibus prudentes moventur: et si Stenonium egisse arbitror, quod faciendum sibi putabat, hoc tantum admitto, satis speciei in ejus argumentis fuisse, ut hominem etiam doctum et ingeniosum capere possent: quod veritati nihil praejudicat, scimus enim tot eruditorum atque aloquentium hominum contentionibus effectum esse, ut unaquaeque pars habeat quo sibi plandere possit. Praeterea cCertum est saepe apud homines affectus esse ratione, pler plurimos occasionibus etiam leviculis excitatos atque attentas mire affici illis etiam rebus, quas aalio animi statu velut nugas despicatui haberent. Sanci sunt qui serio aut severe natiocinantur, qui