# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068365:0071
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068365:0071?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 7, 6
# Folio 36r, page id 00068365:0071
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 37v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068365&page=71
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068365/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
# Lines: 49 recognised, mean confidence 0.97
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

praesertim si quis detus testane
In primis autem magnae circa vetus resta.
mentum occurrunt difficultates, ex ipsa natura
linguae. Ebraicae; constat. enim doctissimos etiam
arbitrat
protestantium fateri puncta Ebraica esse nova
quantis vero ambiguitatibus obnoxia sit lingua
ista tum per se, (cum adeo pauca in ea
Scripta habeantur) tum maxime remotis
vocalibus, profitentur eruditi magna multa quoque et magna
quoque discrimina inter versionem Graecam
quae septuaginta senioribus tribuitur, certe
vetustissima est, et textum Ebaicum, sive quem
hodie habemus, sive quem habuisse Hicronymum
ex versione ejus apparet, non patiuntur nos
dubitare de multis mutationibus. et quanquam
conservationem velerum versionum ac paraphrasium
inter magna Dei beneficia habendam censeam,
quia sum ad ambiguitates Hebraicae linguae
velut figendas, serviunt, tum vero in
iis locis ubi consensus habetur illibatae antiqui-
tatis testimonium per hibent simpulos
samen in reliquis tamen i si extalibus tamen
rit tot satis difficilibus criticae iartis discussionibus
niti deberet fides nostra, quis non videt, quanta
aperiatur porta audaciaqe ingeniis, quae
ingeniorum, quae nullam Ecclesiae nullam
traditionis rationem habenent
At vero inquies unde scimus Ecclesiae
esse fidendum, nisi hoc scriptura doceret
Eg Quod si vicissim Scripturae credendum est, ob Ecclesiam
ob testimonium Eateriae, manifestum est erit
nos in circulum revolvi. Huic tam famosae
objectioni spero a nobis satis factum iri. Primum
ergo sciendum est Ecclesia testimonio scripturae
fidem, at scripturae testimonio Ecclesiae magisterium
testimonium probari posse. Hoc est cum Ecclesia
quatenus ut testis consideratur, ad scriptram eandem imo multo majorem
id est qu eandem scripturae libris fidem  conciliat
dare
quam Archiva ulla ullis aliis monumentis possunt
nullus enim reperitur liber cuius tot exemplaria, tob
lis
versiones, tot parasrales tot commentaria habeantur
qot austoetan. Iaque qu taibuis qumausseb
+ Collegia venes quae la-
bulae publicae castoddiuntur
=cujus tanta fuerit existimatio
nullus cujus