# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068398:0097
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068398:0097?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 3, 1
# Folio 49r, page id 00068398:0097
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 52v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068398&page=97
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068398/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
# Lines: 47 recognised, mean confidence 0.99
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

JUSHHAM compendiosissime pariter utque efficacissime
definiri posse arbitror, Caritatem sapientis, caritatem
scilicet, seu benevolentiam generalem, quae futura esset etiam
in sapientissimo, si quis talis inter homines versaretur. Quod non
ita accipio, quasi Virum Justum sive honum, necesse sit rerum
Primas
cognitione extellere, et aequi bonique causas intelligere; sed quod in
in iis quae pertinent ad laritatem, eadem facturus sit quae sapiens
faceret aut juberet. Itaque justus vel ipse summa ratione agere
assuetus erit, vel saltem, quod hic sufficit, promtus obtemperare
sapienti. Et ut aliae virtutes in aliis affectibus moderandis
versantur, ita putandum est Justitiam in affectu hominis erga hominem
seu juvandi nocendique voluntate regenda occupari
Hinc statim occurritur Carneadi, qui dicobat sustitiam
Finstitia haec possibilisest dicebat summam esse stultitiam, quod per eam homines alieniscommodis
et cadit caritas in supentem) cum damno proprio velificarentur. Qua objectio ex ignorata
justitiae definitione nata est. Caritas enim sapientis stulta esse
non potest.. Hoc ergo supererat, ut ostenderet Carneades,
impossibilem esse Definitionem nostram, id est caritatem
cum ratione consistere non posse. Sed posse ex ipsis Caritalis
et Sapientiae notionibus manifestum est. Sapientia enim est
scientia felicitatis, jam saepe in futurum utile, et in summa
suadendum est, alienis commodis etiam cum sua praesenti jactura
favere, neque aliud a viro justo nos desideramus, quam quod ipsimet
maxime utile esse ostendemus. Itaque desideratum Socratis impletimus
qui honestatem et utilitatem mali dissoliata reconjungi optabat,
illique male precabatur, qui primus disjunxisset
Caritas est habitus amandi omines, seu benevolentia universalis
suis tamen gradibus pro ratione objecti discreta. Consistit autem
per se, non in actu sed habita, seu valida mentis inclinatione, quam
sive sorte nascendi, sive singulari dei beneficio, sive crebro usu
acquisivimus. Unde justitia quoque habitus erit. Neque vero amare
possumus singulos (quos nec novimus) nisi quatonus amamus omne
genus humanum, sive potius omne genus ratione utentum, parati
et cupidi cum occasio tulerit, 
erga omnes quatenus res patitur optimam voluntatem nostram
opere ipso testari. Si veru plurium utilitates inter se pugnabunt
praeferemus id quod erit in summa melius, id est conveniens pluribus
praestantioribusve. Ac caeteris paribus ea magis quemque amabimus
quo magis perfectione animi seu vera Virtute excellet
Institia est caritas sapientis)
felicitatem, hoc est
laetitiam durabilem
quaerenti (cujus magna
pars recte factorum
conscientia est:)
Fcaritatis natura)