# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068398:0110
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068398:0110?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 3, 1
# Folio 55v, page id 00068398:0110
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 56r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068398&page=110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068398/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
# Lines: 55 recognised, mean confidence 0.98
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

intelligi non potest, sine optima educatione
quae nunc adultis jam hominibus non est in
potestate; etiam illud docendum est, quomodo
ab optimae Reipublicae idea pve pro
rerum statu sit abeundum: Quemadmodum
illi qui de muniendi arte tractant, etiam ad
irregularia propugnacula deflectere coguntur
Constituta autem jam Republica
M mult duo tantum quaerendum est quae
sint magistratuum ac privatorum officia
legibus praescripta, et quaenam quid re in
quibus prat quousque privatis jncis sui rerum
suarum administratio, magistratibus autem
magistratibus autem et justitiae commutativae usus competat
sus Magistratibus autem rerum communium
dispensatio atque interpretatio legum, id est usus
destributiva juris sit relictus justitiae sit
relictus. Nam si districte Magistratibus
omni interpretatione interdictum sit, redibitur ad aliud
ad jus quoddam strictum sive merum sed
non amplius naturale sed legitimum. Idque
tura
fieri potest eo magis quo leges malius sunt
conmeliores sunt perfectiores. Interpretatio
enim perfectam legem supplet. Nam
si omnia ita formata essent ut non vacillandum
esset hominibus, sed velut filum in labyrintho
datum certus viaque designata, ut nisi volentes
declinare non possent; optime consultum haud
dubie (quod obtineri poterat, si lingua aliterrationalis haberetur,
cirmata esset optime sine dubio consultum
esset rebus humanis. Itaque. in optima
republica sublatum esset, jus strictum proprietatis,
sed ejus loco introductum esset jus strictum
communitatis, ac qua nec judicius amplius aut
privati de rerum proprietate  ac commutatione
nec judices de distr interpretatione legum
ac dispensatione rerum communium dubitare
possent: itaque privatis non aliis esset
opus juris praeceptis, quam ipso legum libra
volumine, aut etiam more publico ac traditione
recepta recte agendi, ac traditione virtutis
a majoribus recepta; a cujus consuetudine nemo
vel hilum declinare posset, quin anim statim
in eum animadverteretur. Sed ut nnc Nunc vero ut
res se sunt humanae leges ipsae per se
non sufficiunt sed ubi silent a ti ex justitiae
commutativae ac distributivae praecepta ali apud magistros
 philosophis deminstratiis supplentur traditis supplentur, qui cum
unde cum philosopti in his rebus fere certis raro utantu certis
definitionibus ac demonstrationibus non utantur
+quam minimum Hamen
fut priusillud quo cunchi aequales
censobantur
Equod ad huc satius est