# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068400:0009
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068400:0009?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 3, 3 (shelfmark Lh 2, 3, 3)
# Folio 5r, page id 00068400:0009
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 8v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068400&page=9
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068400/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
# Lines: 68 recognised, mean confidence 0.94
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

jus pariter et judicium, quo sus persequimur
duplex est publicum et privatum. publicum
Judicium est, quod inter privatum et rempublicam
exercetur rempublicam inquam quatenis respubtica
est, et publicam utilitatem continet; non quatenus
justar
possessiones aliquas habet aut actus obi oitat
privati. Itaque si cum fisco principis judicio experiare
onivatum judicium esst, sin de praemiotuo agatur,
aut poena site quid a te exigatur, virtutis  atque honestatis, et aut
securitatis publicae causa, publicum judicium esse
existimatur. Quoniam autem causae publicorum
judiciorum multipllices admodum sunt, et phurimum
habent ab arbitrio legislatorum, pro reipublicae
forma, atque usu cujusque gentis mire variant:
causae vero judiciorum privatorum magis in naturali
jure subsistunt, et apud plerosque populos magnam
partem eaedem habentur, et paucioribus capitibus
continenturab his ordinandis  recte
incipietur.
jarisprudentia diersisystm
diversa ratione condendum est, pro usu ectum,
quibus traditur Nam si Legislatoribus scribamus,
et his qui ipsis a consilio
sunt tradenda est per causas, et ex utilitate reipublicae
demonstranda, ut proinde nihil aliud Jurisproudentia
futura sit, quam scientia civilis quae legibus publicis
stabilita est. Sed ecmre ee pr
po uu  Sed ipsus Leges
s
poord non en ordine quo sunt iguenta, vel quo
debuere inveniri, sed possis etiam dare Historiam
Legum, ostendereque quomodo paulatem sint mutatae in aliqua republica
non tantum ob nublicam utilltatem sed et ob errores
hominum atque affectis. Vrege poponunt
Sed nertbahorum indigent populi, iluo neciutices,
i quis sed neque politicis neque Historicis legum
causis populi indigent, imo nec Magistratus, quibus
possunt illi brevi et accurata eaque ordinata recensione ed duplexpotissintur do ie occurrit, vel enia
nisi quibus legislatoriae autoritatis pars concessa est,
contenti esse ubi rurgum dupliciter spectari leges, vel  proposita facto enumeratur quicquod juris
possunt velut cautelae sive compendiu rei familiaris
modi rei nequarendae nc conservanda, quam in
erem e ut scilicet appareat, en quibus
factie quodgum iut sequatur eaque fraectatio legum
pertinet ad  oeconouicam entiam.Ita utile est patiem familias diligentem vel certe eum qui
est intrem familias velut indigemi habere eorum
quae lune constitata sunt circa aedificia, circa pascua,
aliis conselium daturus est,
circa, aquas, aliusque multa, quem consulendo avene quem inspiciendo cavere sibialiisqe
sibi possit. Verum  hujus Catulogi loco esse
possunt udices materiarum qui corpori  legum plerumque
uubjiciuntur sut alios multos taceam tractatus peculiares
Repertoridve, qua passim extant. Laleo tamen
leges publicorum judiciorum, politicas scilicet, militares,
fiscales, coiminales utiliter factorum ordine disponi,
ut haveant subditi in conspectu quid sibi sit cavendum
oloser audumque
facili
Clara ne qua de sensu lagis saloris disputatio
enti esse me quid
sit tener
t.
exinde nasci potest; vel conru
proposito sure enumerantur facta
ex quibus nascitur tolliturve
priore modo leges
spectantur