# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068400:0061
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068400:0061?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 3, 3 (shelfmark Lh 2, 3, 3)
# Folio 31r, page id 00068400:0061
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 32v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068400&page=61
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068400/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
# Lines: 45 recognised, mean confidence 0.98
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Justitia est constans et perpetua voluntas jus sumus cujus tribuendi, id est
justitia est habitus quo volunt homines facere quae legibus praecipiuntur,
quando circa alios versantur
jus est quaedam recta ratiosocietates humanas conservans et dirigens
jus publicum est ratio conservans societatem civilem qua talem
ius privatum est recta ratio conservans et
dirigens socretatem hominum non quatenus
cives sunt, sed quatenus acquirunt, retinent vel
amittunt ea bona quae sut dominium cacnt.
sjuis nature sunt quae qui negligit hestiis
deterior est.
jus gentium est quod dirigit societatem generis
humani.
jus civile dirigit societatem viventium
in una civitate.
jus scriptum est quod indiget scriptura ut propagatu
conservetur et ad posteros propagetur jus non
scriptum est ad quod observandum moribus et assuefactione
homines frahuntur ita ut scriptura opus non sit.
itaque quae juris consuetudinarii sunt disci solent
ex hominum laudibus et vituperiis:
tria juris praecepta  oriuntur: justum
est vel univer sale, hinc primum praeceptum
est honeste vivere. Del particulace, et
hoc vel eraturcirc justitia commutatival
quae praecipit neminem laedere; vel ex
commutativa quae jubet summ cuique
distributiva
tribuere
jurisprudentia est habitus recte leges
interpretandi
Lex est oratio qu cogendie dine  vel
propositio universalis vim cogendi habens,
a recta ratione seu prudentia profecta
hominum liberorum, eisque necessitatem
operandi imponens.
Leges sunt circa ea quae contingunt ut
plurimum, non circa ea quae exaccidenti
De constitutionibus principum pugnant
textus. Nam l. 1. hic. dicitur quae
imperator inter pu in aliqua causa statuit,
etiam aliis legemfacere. contra est in l. 2.
et 3. C. de LL, adde l. 8. h. at justinianus
l. ult. C. h. iterum quamvis sententiam inter
litigantes dictam vult pro lege esse.