# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068400:0068 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068400:0068?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 3, 3 (shelfmark Lh 2, 3, 3) # Folio 34v, page id 00068400:0068 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 35r); this page is its left half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068400&page=68 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068400/jpgs/default/00000068.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine # Lines: 64 recognised, mean confidence 0.97 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. respiciendam exempli causa commerciaum potius ratiomem habebunt, quam nerrum rerum gerendatum liarum conservandarum habita ratione, bona inter liberos ex aequo priviegia dotis, non curabunt, mutaque alia id, genus divident, nultam ante efiguam pravilegiorum detis rationem habebunt constituent, non plane consentanea rationi. Itaque haec principia Legis latoris nata sunt ex affectu inconsulto, quoniam tamen expressa legibus, et in republica stabilita sunt, non est privati interpretis ab illis recedere Interpretatio igitur sententiae legislatoris sumta ex rationibus qulegis intelligitur, quae Legislatorem moverunt, etsi fortasse alium va non movissent, sive ex principiis quibusdam sive affectibus ejus, sive id es scopo vel status rationi consentane sunt Si tamen illa principia non sint manifeste absurda et rationi contraria, se et sint satis manifeste sive Legibus sive Moribus stabilita, in legibus interpretandis et in usum transferendis sequenda sunt: alioqui interpreti permissum esset leges pro arbitrio immutare, ac Legislatorem agere; potest fieri ut is qui legislatoris affectus vel erronea principia accusat, ipse affectu agatur, vel in errore versetur, cuius controversiae judicem non habemus. Itaque interpretatio sententiae sumitur ex rationibus legislatoris, vel legis perfectis vel imperfectis. Perfectis quarum scilicet sapientissimus quoque legislator etiam nunc esset rationem habiturus; imperfectis, quae affectibus vel privato veris vel apparentibus. Verie quarum etiam supientissimus Legislator fuisset rationem habiturus, apparentibus quae vel ex affectu Legis latoris vel privata utilitate sumta sunt Verae rationes sunt, quas etiam sapientissimus Legislator fuisset rationem habituus secuturus, et sunt vel perpetule, seint ex jure naturae, vel ex ratione status Ex jure naturae sunt ea que rats, quae sunt perpetuae sempercqu principia la habent et ubique locum habent, in omni scilicet civitate, omnique magistratus et sivitatis statu. Tales sunt Deum esse colendum, parentes houorandos. Ex Ratione status sumuntur rationes, quae ducuntur ex principia quae non cuilibet civitati, aut non cuilibet civitatis tempori circa vel statui conveniunt. Ita manuficiorum extraneorum extranearum mercium importationem variant civitates, possunt enim quaedam merces tam esse necessariae nostrae civitati, ut sueciae sal, cujus impor– tatio omnibus modis promodenda est, privilegus etiam concessis. At Gallia salis extranei importationem severissimis poenis coercet Despublica quoniam scilicet ipsa sale abundat. Similiter eadem cipitas variat pro diversis temporibus, ita tempus erat, quo nundinae erant favorabiles in Germania cum scilicet ipsi mercatoribus atque opificibus non abundaremus, alliciendique essent exteri privilegiis, et maletuta open essent itinera, unde loca quaedam statis temporibus sub publico, salvo conductu frequentabantur, mercatoribus per turmas euntibus prope ad Caravanarum Asiae instar. Nunc eo res rediit, ut propemodum nundinae factae sint odiosae, sive coercendae, non quasi abrogandae sint, sed ut certis quibus dam legibus everceantur, ne videamur exteros propositi edictis etiam privilegiisque concessis evocare ad nosmet expilandos. Etenacq itaque legum hujusmodi principia petenda sunt ex no esti + falso putantes pecuniam potius quam militem esse =vel etiam illi qui tunc erat reipublicae statui congruebant Fitaliae frumentum