# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068401:0178
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068401:0178?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 3, 4
# Folio 89v, page id 00068401:0178
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 90r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068401&page=178
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068401/jpgs/default/00000178.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
# Lines: 84 recognised, mean confidence 0.94
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

tunc enim ex variis textibus variae et pugnantes conjecturae sumi
possunt, cidem enim etiam contrariis, secu simile esse potest, secundum
utrum autem praevalere debeat
diversa comparationis capita. Utrias autem potior habenda sit natio cura
saepe judicari facile non potest. Itaque ut jus certum habeatur
in Republica, praestat omnem tam restringendae quam extendendae legis
potestatem edictre evtaadinere Jurisconsultis pariter et judicibus
edicto adimere, dareque operam, ut Codex legum nrus accurate
scriptus habeatur. Cum tamen nihil in rebus humanis perfectum sit
jubeantur inferiora tribunalia, collegiaque istorum oblatis gravibus
corrigendae legis causis referre ad summam potestatem: ut quibus
odici
quod si codexille bene conceptus sit poterit constitui, ut nulla
actio vel exceptio, vel replicatio cuiquam detur, nisi quam ex ipsis.
tEtian consecturatice husu terpetags aun
juris naturalis, aequitatisque moveri solent.
Nec facile occurret
etsi et si quis forte emergat
relatio fiet poterit ad referendum erit ad summam potestatem
sus
tantisper repellenda erit postulatio ejus qui fundamentum
e
Romanae.
Satio Nunc autem Leges quibus utimur ita conceptae sunt, ut ediltum
umit ex jure incerto
se
husupmodi ne locum quidem habeat, praeter quam enim quod leges saepe obscurae sint
et pugnantes? et multiplices vastae nimis atque confusa,  et nihilominus multa
indefinita relinquant;  sciendum est ipeus ipsus Leges hujusmodi interpre
eas extensionem et restrictionem passim diserte admittere et approbare
Nunc autem Leges Romanae, quibus utimur tam saepe obscurae sunt ob
vetustatis ignorationem locaque truncata aut corrupta; et pugnantes vel
expresse vel per consequentias deinde tam vastae et multiplices et confusae
i reentes; ut tale nihil de
illis edici possit. Digesta certe pariter ac magna pars lodicis 
compilata sunt ex responsis I Ctorum et rescriplis imperatorum cirea
causas singulares; itaque quae scripta non erant animo ferendae legis. itaque
deter
et habemus subinde, commentaria ictorum in Edictum perpetuum aliasve
Lipsa autem Edicti verba non habemus, unde necessario cogimur per
Leges
decider
ipsas leges raro satis expressas. His His jam accedit, quod ipsae Leges
an
a
Romanae partim multa incerta relinquunt, quemadmodum supra dixi,
dubria
saepepantim dubiae sint autoritatis; multa enim passim abrogata habentur nostris
moribus, qui tamen variant. Accedit quod hodie communes doctorum opiniones
passim ita invaluerunt, ut prope vim consuetudinis habeant habere censeantur
itaque quas alii prope consuetudinis vim habere censent, alii contra illis ne
probabilitatem quidem tribuunt. Hinc ingens controversianam materia
praesertim cum sapeciet ea utraque oppositarum communis dicatur
quare cum _ tam saepe jus incertum sit, recurrendum est ad jus naturae, id
est ad rationes legum morales.
Sciendum est aut enim rationes Legum alis quae scilicet Legistatoem movere
alias sumia privata utilitate et affectibus, sed hae ad jurum leges magis
fere (1
reformandas, quam interpretandas spectant sed harum in Legibus interpre
tandis supplendisue ratio non potest haberi, et ipse legislator eas dissimulat, alias
vero rectae sunt,. Sed hae vel cellamnn celese, sumuntur ex magis legisnatura
congrutasunt vel verae vel apparentes; verae Et vel morales vel politicae,
illa virtutis hae sufficientiae verum in civitate causa. Et hae rationes
vel praeterito tantum civitatis statui conveniebant, vel hodieque subsistunt
Fac per summa rerum
capita procedat
+satis enim em quaestionibus
ubi semel dece postu
tionem diserte non concessam
pro negata esse habendam
+ob vesustatis ignoratio
locaque corrapta aut Runcata
Fuol ex presse, vel quod
frequentioimum
consequentias
per
Fetsi compilatorum
voluntate postea
vim Legis aeceperiu
sape tamen quod
unus abrogatum ait
alius negat, et
variant tribunalia
et collegia