# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068404:0101
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068404:0101?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 4, 3
# Folio 51r, page id 00068404:0101
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 52v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068404&page=101
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068404/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
# Lines: 60 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

instit. de Lege Aquilia
Osex damno inpirique dato hascitur uctio legis
aquilia. Non autem hi sumitur damnum pr
quavis diminutione in bonis facta, sed splecialiter
pro rei alicuus corrigitione vel deterengatione
Damnum autem datur, vel a liberis hominibus, vel
ab tis qui dominum habent, ut servi vel alrimalia
nostrabruta. Si liber homo ipse vel servus ejus eosciete
Mt non prohibente damnum dederit actio L. aquiliae
locum habet. Quod ov si vero ignorante domino tale
quid a servo fiat poxalis actio locum habet. Irrationa
id animalia vel ad faciunt praeter morem generis
sun, et competit actio: si quadcupes pauperiem
fecisse dicatur; si juxta naturam suam, vig. si de-
pascantuo gramina compretit actio de pastu pecoris
(245) Habet Lex Aquilia tria capita quae in
textm imperuloris explicantur
(6) Hodie non omnia nostris moribus procedunt,
iam si quis famulosfamulasque nostras occidit, non ex
l. aquilia tenetur, quia liberi hominis nulla est aestimatio,
l13. ad L. Aquil.unt autem hodie omnes liberi
(7) Jure saxonico pro pleritque animalibus Wergel.
dum est constitutum Tandersclib. 3. art. 51. in quibus
autm autem vergeldum denominatum non est, pars
laesa damni accepti aestimationem simpliciter indi–
cut, et reus ad eam quantitatem condemnaturnisi
guramento facto aestimationem ab actore factam
minuat. quod et observatur si ex tertio capitelegis
Aquiliae agitur: Vando autem animal ejusdem
voiloris et bonitatis liberatur, Landeecst lib S. art
47. si vero quod pecudum numero est et lomedi solet
mutilatur. dominus d retinet animal, et laedeas
dimridium proestat rergeldum. Tandrers tlib. 3. art. 98.
si comedi non potest, et volnatarie in pede mutiletur
ad totum teneturldergeldum d. art. 48.
(8) sunt nonnulli doctores qui actionum legis
Aquiliae interdum ex cuspa praesuvata competere
putant v.g. in inncendio, semper enim habitatorem ad
damni refusionem condemnari volunt, nisi se extra
culpam esse probavent. Alii tamen onus probandi ipsi
iincumbere regant cum diligens ipse in rebus suis
presumatia Raut hb. lib. 1. 0. 10. n. 50. Ber,
lici p. 2. conclus. 25. n. 105. et segqu.
(9) fundamentum actionis legis aquiliae diximus
aesse hoc, quod scilicet quilibet diligentissimau
curam impendere debe ne quandue in secietate
humana vivit, alius allo modo ab exlaedatur
Nam sociltatis numanu felicitatis gratia est,
et ut singulis per eam bene sit exceptio tamen
est, nisi alter jure societatis mamanae victavent,
alterumque ad defensionem sui coegerit. Ofensio
enum omni jure divino, quo utimur aut ut possimus
permissa est. Jure divino Exodi 22. Jure civiti
l.3. de j. er J. l. 5 pr. et 1.45 P. 4. D. ad L. Aquit.
jure sanonico c. interfecisti. 2. c. si perfodiens 3.
C. significasti 18. exto. de homicio. Jure novissimo
Carolino peintich sorlgrricha ordmrinque
art. 140. Laudreis s. lib. 3. art. 78. sed it poenum
omnem effugiamus moderamen inculpatae Tutelae
obserrandum doctores set tradunt, quod in