# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068404:0141
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068404:0141?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 4, 3
# Folio 71r, page id 00068404:0141
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 72v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068404&page=141
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068404/jpgs/default/00000141.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
# Lines: 90 recognised, mean confidence 0.93
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

De judiciis et ubi quis agere vel gesurre debeas
judicium est societas vel conjundtro hominum, instituta hunc in finem t qui inter set
disceptant, et dabitant de susto, sententiam suam et rationes proponant quotertius
qui affectibus destituitur discernere verum a falso possit. Est enim judicare
verum a falso discenere. Socretatem autem hic intellugo conjunctionem plurium
lominum ad commune quiddame ducendum. Nam et affectus proprium sdretum impedtunt
et homines interdum contra aximi sententum loquuntur, cectius autem illedicitur
jadex. praesertim si autoritate publica consttuatur, alia sarbiter comnpromissarique.
dicis arbitio non multum est conittendum stot. 1. sihet. Cit hinc cipud
himanos judici a Magistritu formula proscribebaur inec aliud ab eo dijudicandum
puat quam quid factum aut non factum esset At tempore imperatorum mubata jodicm
redantorum dandorum rad, nam l. b. C. de pedam judic. Jubentur ipsi praesides judicare
quibus antea dabant pedaneos judices nisi per occupationes impediantur, et tunc
posse dare judices pedaneos; sed itbphi judices magis mandatarii erant praesidum
vam ed judices dati; nart ante  per sonam jodicum Magistratuum non repree
senlabunt: Hinc sub imppi coepere potius delegati judices dici. Tempore imps. ipsi
jure veler adibatur is qui juris rictionem habebat, quodsi aliquam habebat,
proesides coepere diqu judices.
non tamen hujus judicii rave compelentem, prorogari polerat consensu sitigantium
non tamen facile qsquam putandus consensisse in prorogaoen l3.h. procogave
Manistratus proscrepta
formula dat judice pedaneum. hoc poterent et quibus mandata misditio; 1. 22. h.
de sempore ad tempus v. l. E. f. h
Et
sed non judices delegati, nam ipsi loco pedaneorum introducti lic. C. h. nisi a ppe
delegati 1. 1.5.Neurae potest in scia causa judex dari. I. un- C.nequs in sua cansa.
Magistratus eum dare judicem non ares quem una pars titigantium pesiit
delegati a ape possunt subdelegare subdelegatis ad delegatos appellatur d.l. un. f.
libellus recusationis judici recusato offerendus, siots
;si absens illi judici
abet. Recusatus sudex tiligantes ad arbitrum cogerept
quorum sertentia ipse exeueu l. 16 et liuta C. h. nisi appelletur; sciliad
ubi tilrgans dominlium
judices uvant se velle cum veitate et legin observave jdicius disponere l. 14. C. h.
deleguntem
Aliter tamen jadicare superiores Magisieri habentur, aliter defensores civitatum.
u
urare
illi se facturos quod justi, et meliguidebiturr;. hi secundum leges et jura. Auth. hodie C. G.
und ardhuae jupiniagi tempore major libertas Magistratibus imajoribus quam municipatibus.
qui dolo malo seu laedendi proposito, male judicat, litem suam fait, et aestimare,
solvere lenetur l. 15. 5. 1. 1. 40. 8. 1. h. l. alta C. de poeni jud, quod prasumitur, si ab
eo cui profuit pecuniam accepit. Haeres tenttur, quantum ad eum pervenit
qui per impiudentiam male judicat, ex quasi maleficio tenetur l. ult de extraord. cogn-
prinei l. de obl. quae ex quasi delicto, poenam an
est enim societas
sudicium non mutabur, licet untatis personis, uti civitas eadem manet licet
judicantis aequam videbita
quotidie cives pliqui moriantur, et na eantur add. l. 76. k
potest Magistratus tempus agi judici pedaneo praescribere, intra quod judicium
finire debeat, dum non excedat tempus lege praefinitum 1. 82. L. ubri v. ita
tamen etc. videntur a Triboniano adjecta, respieiente ad 1. pro perandum
absentem grremnare, non tamen tenetur l. 1. C. qod
de judic, ubi praefinitu trisn
et quando judax sententiam et. Mulitum hoc videtur properandum 13. . 1. (f.
judicum eriminate est in quo disceptatur de delicto commisso, et judex
judicium facit de vitrosa alicujus actione pundenda. Judicimmcivile ett in quo 
disceptatur de justo particulari, et sudex judticium facit analter ab altero sit laesus vel simpliciter
aut aliquis possus sit damnum in bono extermo, quod ei restituendum est Pncraturlacuer in actionibus
Acensator est actor in judicio criminali
in fudicio civisi vel conguerimur de persona adversarii vel de re.C persona
poenalibus ut quadiupli etc. 7
quidem sive consilio nos laeperit sive per negligentiam tamen non prohibuit namnum
e re sua, quod prohibere poterat,  et debaebat mixtum oritur judicium de
de quo ad L. Aquil. possumus et conqueri de persona, si in contractum non fecit
commulationem invitam mecum ninstituit, de eo
fficium. Iem isi quis deliquit, dolo nec culpa n adversari lae si sumus et tamen
bonum nobis deest quod alle habet, R eale oritur judicium, liciet scilicet injusti illius
ne
Reale jadicium est vel posse sorium vel
aiquer possum
pesitorium possessio differt a Domimo, ut actus secundus ab actu pssimi ut Geometia
causa reu forte non sit adversarius.
est et qui dormis ita dominus et qui dominiu non exeuet. itaque possessio
s exanitium domdinii judicium possissorium est cum disceptamucui execrisicm
Dominii concedendum sil, donec appareat, quis sit dominus. judicium letitorium
est, in quo disceptatur quis sit dominus. Dominio autem similia jura servitulis pignoris, haereditatis
odicio
is judicio momentaneae possessionis seu summarissimo de posssstione
et alius quivis, ut calerdicto unde vi
di an hoeceedem) etiam nnnor admitfitu
recuperet l. ult: (. qui leg. pers. stand.
Nemo cogitur agere, non incrimnali,
quio accusare periculosum, non in civili quia volenti non fit injuria
Temere in jus vocare, est suam lao nullam laesionis rationem proferre posse
pum condemnatar in gapensas l. 7g. pr. H.
at rs cninorus
nomenti l. utt.C
de pedan. judie
x personilesdiem