# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068406:0029
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068406:0029?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 5, 1
# Folio 15r, page id 00068406:0029
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 16v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068406&page=29
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068406/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 113 lines, status machine
# Lines: 113 recognised, mean confidence 0.95
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

G. Speditatio inridiio. Mathematica
quanto plus petere intelligatur qui plus tempore
petit, seu de Resegmento Anticipationis
vulgo Rabat, sive internsurio
Quam variis modis plus petatur tractare
solent ICti ad 8. 10 inst. de  Except et s. 33
inst. de Act. ubi notant non tantum re aut summa
plus peti posse quam debetur, sed et loco ac tempore
Et loci quidem differentia aestimatur judicio
arbitrario, instituta, actione de eo quod certo
loco dari oportet, quae tractatur singulari titulo
digestorum, quoniam permissum est creditoribus
alio in loco petere; at de aestimanda temporis
differentia non satis, aut non bene satis
passim actim actum est, quia ad eam conveniend
opus est calculo Mathematico subtilissimo, quem
modic Logarithmi facilem reddunt.. Et tamen
nihil crebrius occurrit anter mercatores, quam
quaerere, quanto minoris aestimanda sit
pecunia, cujus post aliquot annos demum dies
veniet, quam quae jam nunc ut ita dicam
caedua est. Exempli sa causa cum alteri
jus nostrum in diem certamdilatam vendere
volumus, quaeritur quanti; item cum parata
necunia merces emimus, lucramur resegmentum
vulgo Babat) quod in pretium imputatur
his quibus de pretio fides habetur. Et aestimatio
hujus resegmenti eo minus istis, imo et casuum
conscientiae tractatoribus nesgente tractatonibus
Theologis negligenda est, quia utilis est ad
evitandam usurariam pravitatem. Fundamentum
enim aestimationis hujus petendum est a
quantitate licita usurarum  in Republica
permissarum, licet omnino resegmentum
ab resuris differat duabus autem
viis valde diversis adeandem regulam Resegnati
pervenio, una simpliciore, altera magis
prior et facilor haec est: Pono te mihi
debere centum post annum demum solvenda, idque debitum nunc me anticipari
quae nunc anticipare volo te consentiente
amat ex causa justa, quaeritur quantum mihi nunc
solvir inc aequam sit; seu quanti pecunia haec inannum
in diem certum dilata nunc aestimanda sit
in pecunia praesenti. Certum est perinde
esse ac si id quod mihi ante diem solves, c
nunc mutuo des, et post annum demum
unerus annom i
et pegpntibi ndatqdem rectata aps cun pii celicta sine ulla versum, ntris quoque non exactis, sed sem
debitum, nunc mutuo des in annum,
Pono te mihi solvere dsummam X (loco 100)
panto  utique manifestum est, perinde
esse ac si illa X summam X nummos mihi
spse itim cum hio
in annum mutuxis des, eoque nomine ego tibi
post annum elassum reddam X una cum usura, nempe vigesima ipsius X
id est X + Z0X, cum vero tunc etiam ta mihi unc
ile
Atque haec proinde locum omnino habere censeo
quando anticipatio fit, bono anticipa
vel etiam utriusqu t cum a gdi
ex necessitate imponitur, nisi quod eo
Ccasu forte medium te eligi posset
inter omnimadam accusmulationem 
accur usurarum usuead finem d, et
exactam eat
ejus dilationis fu futurae aestimationem
Sed quando quis recuniam alteri
ante diem velutlobtrudit, commodoque
ejus commodoque ipsius solventis fit
 preti rsegmento fruitur aequum
nihilominus ejus conticaptaohis sibi antidipationis
auticipatio, nsvultque solvens
non iniques erit tantum e summan
usurarum pecuniae quam solvit
simplices osuras simpecx suaum
a gape
 summae solutae cum eo
unt verso favore non inique
cum eo agetu resegmentum ita modera
bimur ut solio uuis accipiat tantum
quantum fitabis solvat tantum, quantum
annorum omnium usuris sub
item sit aequaturum
ficiem anticipationis
illa loci, quam haec
Amporis aestinatio differentia albitrario
judicio committenda videtur. Nos aatam
malhematico autem calcul
autem principia calculi constituta sunt ex
pmis et aequi consideratione; calculus ipse
accurate constituetur ex regulas allatis
et ex regula quidem accurata, quae nihil
anficipari permittit, quin ejus nomine
lursu autcipeturi dem de ipsa dicendum este
in infinitum etique _
hapsellato v. numero hanorum a.
Ex determinato vero resegmento
perveni ad alia problem ati multo
difficiliorum, exempli carusa  aestimation m
agreos annttos centum. qibus biquo
solutionem aliorum problematum multo
pensionum extingribilium, ut si quaeratur
vanti estmunium nuemi nunc debeab
jus per decennium sequen
 sum auticipar anticipanda
quantitate appellata X, fit
X aequ P, (alvr
Et ex regula vero illa populariore,
ubi solumusmarum futurarum agsu
datum detrahitur quae aliquando
locum ex aequiente habere potest, fit
et sine ratione assumun
tur) lucrari potuise