# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068406:0039
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068406:0039?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 5, 1
# Folio 20r, page id 00068406:0039
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 19v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068406&page=39
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068406/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 74 lines, status machine
# Lines: 74 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

His ita praeconstitutis ad aestimandum internsurium magis compositum venio, cum sciliet
non una summa in unum tempus dilata, sed per partes diversis intervallis percipienda est. Veluti si 500
aurei sint distributi in quinquennium, ut quovis anno 100 percipiantur. Vel si quaeratur quanti
redimi possit jus percipiendi centum aureos durante quinquennio vel centum aureorum reditus ad
vitam hominis restrictus, si probabile sit, eum in cujus corpus constitutus est, ultra 5 annos non victurum
vel si res sub hastavendatur, et antor praeter paratam pecuniam (augeed) etiam annmas prae–
stationes aliquot offerat (tagezaeitem) verbi gratia 100 in quinquennium, quae raturque quanti aesti
manda sit ejus licitatio, ut constet an alteri licitatori debeat praeferri. Tales enim licitationes quando
manifeste in utilitatem creditorum distrahentium cedunt (quae hic suprema lex est) recusari non deben
non obstante l. 15. 8. 7. de re jud. et serenissimus saxoniae Elector Angustus constit. 32.5, finden sis
abeae, vers. umb baar gred odee auf tagezeitus, diserte illas probat. Hinc jam inter ictos saxenicoque
de interusurio disputari coeptum est, quod cumcalculo constituere vellent viri alioqui insignes, in magnas
incidere salebras, quemadmodum apparet ex celeberrimi merito suo iti Benedicti Carp tovii decisione
illustri 275. Crediderunt enim plerique internsurium conflari exusuris pecuniae quovis anno apudemto,
rem adhuc restantis. Exempli causa 100 annuis in quinquennium oblatis, emtorretinet initio primi amii
integra 500, initio secundi (solutis 100) retinet 400, initio tertii 300, quarti 200, quinti 100, unde usurae
erunt 25, 20,15, 10, 5, quarum summa 45 habetur ab illis pro interusurio, et proinde praesens valor 5oc
aureorum in quinquennium proximum distributorum, erit Scominus 45 seu 455. Hanc opinionem re
diu multumque agitata in pronuntiando secuta sunt ini illustria Dicasteria, quae ego alioqui tanti
facio, ut non aliorum facile sententias vel responsa ad nervosam gravitatem validamque elegantiam eterum
ictorum accedere propius putem. Et status controv ersiae ita fuit formatus, utrum in unum computandae
essent usurae summarum quas quovis anno emtor ad huc retinuit, an earum quas venditor jam accepit
cum tamen hai duae Hypotheses coincidant, quod ita patet:
Emtor retinet
unde usurae
Venditor habet
500 400 300 200 100 0
25
20 15 10 5 0 summa 45
0 100 200 300 400 500
5 10 15 20 25 summa 45
Verum nentra sustineri potest, et errorem subesse vidit ictus quidam cujus demonstration nomine suppresso
0
unde usurae
extribetur in supralicta decisione. Notavit enim ille absurdum maximum inde sequi. Exemplicausa, si
sempronius obtulisset domum venalem licitans, obtulisset florenos 5050, nimirum 3000 station et 150
annuos Titius vero pro eadem domo offerret quadraginta et unum millia ducentosque (41200) et quidem
etiam 3000 statim et 1000 annuos tamen hac calculandi methodo majorem fore licitationem sempronui
et Titium ab eo victum iri. Receptae vero sententiae patroni adeo hac objectione commoti non sunt, ut
sponte sua agnoverint et tanquam elegantem calculi sui consequentiam notarint, quovis decennio ab
inferaturio absorberi quartam partem totius summae annuarum praestoationum omnium et proinde qu
annis elapsis interusurium absorbere totam summam. Unde cum ipsi, pronuntient et Modestino pistoris
licitationem aestimandam esse tanti, quantum de summa oblata superest detracto interusurio; sequitur
anquand tanto aliquem minus obtulisse videri quanto aliquam eandem punnam praestationem continuare
velit diutius; et si quis offerat quinque millia statim, et mille annua esse audiendum; sin efferat quinque millia
statim, et mille annua per annos quinuvaginta esse rejiciendum. cum enim interusurium 50 annorum semper
superet sortem, detracto illo restabit nihil, imo minus quam nihil et vincetur ab eo qui 10 tantum nummos
in parata pecunia offeret. Nempe summae quae ineunte anno primo, secundo, tertio etc usque ad ultimum ab
Emtore quotannis 1000 per hos 50 annos solvente retinentur, sunt 50000. 49000. 45000. etc usque ad 1000.
Harum usurae sub exitum hoo cujusque horum annorum, 2500. 2450. 2400 hc usque ad 50. Quarum
sumfra 60000 dabeit intensurium oblatorum 50000 anteorum. Et cum praeterea parata pecunia inctio
oblata sit 5000, summa totius oblationis erit 55000, unde detracto interasurio restabit minus quam nihil,
pro valore praesenti tantae oblationis. Si objectiones hujusmodi non fuissent propositae, minus mirarer
Carpzvium aliosque ictos summos calculo tali acquiestere potuisse nunc vero non capio,
quomodo demonstrata, quae nulla in toto Euclide extanti cedit, in gravissimis consessibus et examinata
Ut ergo recte procedamus cujusque praectationis annuae valor peraesens separatim quaeri debet per
et rejecta sit. Utp
supra siriata ut si r sub a perrie summa sive unitas eadem (unus aureque, unus centenarius,  etc)
per trimumem offeratur, secundum calculum exactum valor praesens unitatis sub finem anni primi debitae est 20
sub finem ni secundae seu subfinem anni secundi debitae, 4 tertiae 8000 quartae
1300000, quarum omnium valorum summa est valor totius oblationis quinquennalis, nempe A329 + 194677)
rem 16202 4 + 1345616. si praestatio annua sit unitas, quae quantitas multiplica
praesent
408410
per 1000 dabitus 4329+ 1946771 pro valore ao mille annuorum perquinquennium solvendorum, seu
nempe
1084101
in
ciriiter 4329+=. Secundum calculum populariorem pro unitate annua addtr per quinquenim
108450
debita valor praesens erit 20 + 20 + 20 +20 + 20, son pro millenario annmo 20000 + 20000 + 20000 +
+20000 + 20000 quarum fractionum ineunda est summa. Verum quia in addendis valoribus calculi
Tascendem
ultra