# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068413:0007 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068413:0007?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 5, 7 # Folio 4r, page id 00068413:0007 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 3v); this page is its right half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068413&page=7 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068413/jpgs/default/00000007.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine # Lines: 69 recognised, mean confidence 0.97 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. interpretundis legibus freguens est ictorum nosro rum vitium quod ut vocem aliquam prohomonyma habeant, quando praeter nativam significationem etiam translatum reperiunt, quod falsum est. Est enim vox homonyme quae habet plures nativas significationes essentia discrepantes.t Nativa autem significatio est quae voci tabito populi consensu imposita.ees huc pertinet vitur legum l’obscresitas, exceptio scum per aequi- tatem coingenda est) se quae requirit interpre- tationem restricti um pimin extensio, quaecorri- tenda per interpretationem restrictivam seu exce- ptionem ex aequitate sumtam; nimia restrictio quae corrigitur per ampliationem seu interpretationem exten– sinem ad casus non exprepos. Utraque fit ob rationem legis cessantem vel ite in pari causa mili fautem (4) modus enuntiandi seu forma propositio num non apta incommoda. Hoc vitium in nostris legibus deprehenditur, nam neque enuntiantur saepe instar propositionum unversalium; et sapius saepe praedicata non enuntiantur de subjects universalissimis. ita enimper pauciora absolvi pte quod altas pluribus indiget (Est ergo hac vitium prolixitas ilis) jus non scriptum est sactis jus voluntarium seu a voluntate hominum dependens quod factis eorum conservatur et ad posteros propagatur. Consue- tudo ergo proprie non est jus non-scriptum, sed est juris non scripti causa. Poroju non seriptum in diversis recumpublicarum formis non est idem. Nam in statu Politia ubi penes totum popolum est potestas legum feren- darrum legis positibae vim habet et jus non scriptum universale seu generaterdici potest, de quo loquitur 32. 5. 1. de Leg. accommodavitu enim se julianus liberae Reipublicae. Imago scilicet liberae reipublicae in statu Monanhico superfuit, adeoque formulae loquendi aberae Reipublicae propriae etiam instatu Monarhico adhibitae videatur Upianus l. 1. 5. 1. ad L. jul Majest. et alibu. Nimitum in politia nihil interest totus populus verbis anfactis voluntater ad posteros transferat. At consoetudo in statu onarhico vel oligarchico vim habet non Legis Sed stabuti tantum quo collimpre videtur l. 2. C. long. consuet. quam cumd. l. 32. D. de Leg. conciliant distinguendo inter status popularem et Monarchicum. Hinc hodie consuetudini nemofidere potest, nisi sit a superiore tacite vel expresse approbata. Quod eleganter conginit cuni sentem ta Ulpiani l. 34. de Legibus. Consuetudoante con- firmationem est lex infirmior. Consuetudo circa tea versatur instatu populari circu quae lex, in alio- statu vero circa ea, quae et statutis complehendi cindentia est habitus in recta ratione consistens quo- qu possunt. satutaria eligimus. quemadmodum stututum, ita et consuebudo de bet esse rationabilis de consoeludine quaedum quae exlegibus non aeque ducuntur vide c. ult. extra de consuetudine. consuetudo duobus actibus introduci potest, si nimorum duobus actibus non contradixerit populus per longumm tempu et debuisset tamen contradicere si dissensisset. Nmorum quod non indiget scriptura id jus non scriptum est. Scribi aut non scribi non facunt id scriptum sed no indigere aut non indegere scriptura. si vero sucipiat indigere scriptura, ut trodie ius fendales desint esse non scriptem