# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068463:0076
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068463:0076?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 18, 2
# Folio - , page id 00068463:0076
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068463&page=76
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068463/jpgs/default/00000076.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
# Lines: 46 recognised, mean confidence 0.90
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

(C) Certum puto, eum, qui libertate sua bene utitur, salvari; ad eoque eum, qui damnatur
libentate sua non esse bene usum. Si tamen sensus esset, Deum non dare gratiam,
nisi proportione usus naturalis liberi arbitrii, nimium diceretur; tanquam Deus
id solum respiciat. Ita enim sequeretur, eum, qui diu bene usus est libero arbitrio
semper salvari, cum tamen occulto Dei judicio fieri possit, ut, qui diu bene vixit
finaliter in apostasiam labatur.
(d) Concedendum puto, Deum praevidere conditionata seu quomodo quisque libero arbi-
trio usurus esset, si quaedam auxilia concederentur; eaque cognitione, ut aliis omnibus
nixum decernere de oeconomia generis humani ad salutem. Sed non id eo iis assentiri
necesse est, qui putant, hinc considerationi unice Deum alligari, quanquam ea saepe valere
apud ipsum possit. Nam in summa scopus Dei est perfectio operandi, et fieri interdum pot
est, ut correctio pessimi sit optrma; convenitque etiam, ut exemplum interdum statuatur
quo constet, dum durissima aliquando corda emollit Deus; ut jam Paulus de misericordis
ibi facta notavit, nemini esse desperandum. Deus igitur se praevisioni melioris vel potius
mintus mali liberi arbitrii usus naturalis non adstrirgit, et si ejus rationem aliquando habeat
non parvam: Qlooties autem ejus rationem habet, non id eo homini favet, quasi melior aut
inus malus sit. Nam in universum omnes aeque pravi et ad bonum mortui sunt ; quia
tamen aequalis licet pravitas, saltim dissimilis est pro diversitate inclinationum; hin
, alii n his alii, in aliis circumstantiis minus resistunt, nec minima divinae gratiae pare
est hominem in favorabilioribus circumstantiis collocari. Caeterum oeconomia Decreto–
rum divinorum circa salutem talis est, ut nullis regulis generalibus nobis agnoscibilibus
includi possit. Itaque nec ausilia divina semper sua naturae vi victoriola sunt, imo nec sem–
per perse efficacia, sed saepe et fortasse plerumque per accidens tantum effectum obtinent.
astat
Ita enim Deus minori molimitie destinata efficit facitqe quod sapiens solet; qui si ersdem ad
plura uti possit, diversorumque ita concurrentium ope effectum consequi, hoc mavolet, quam
lunicuique operationi Eausas ansignare proprias per se efficaces, ut vel ex automatopoeorum
artificus patet. Interdum tamen convenit causas proprias et per se efficaces adhiberi, irre
sistibiles raro, quae scilicet tantarum sint virium, ut nulla oppositione contrarii elidi possint.
lerumque sufficit tantas habere vires pro circumstantiis, ubi adhibentur, ut constet, non
fore elidentas.
(e) sufficienter scilicet, licet non efficienter.
(F) Eed haec optio non unice penes hominem est. Nam et voluntas ad bonum spirituale indiget
auxilis duino. Aliqua tamen in decernendo hoc augilio naturalis arbitrii, ut aliarum cir-
cumstantiarum omnium, ratio habetur, uti jam dictum est
5. 10) (a) Haec doctrina defendi nullo modo potest. Tollit enim divinam omniscientiam, omni
notentiam, independentiam, rerumque a Deo dependentiam. Imo nec sabientis Laudem Deo
relinquit, qui ad instar hominis Regligentis in diem vivat, et ex eventitus tantum
consilia capiat.
N
et
C
12
e
V
X