# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068465:0066
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068465:0066?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 18, 4
# Folio - , page id 00068465:0066
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068465&page=66
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068465/jpgs/default/00000066.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
# Lines: 47 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

v
n isi
esse potuissent, decretum tantum sub conditione factum dici potest. Caeterum decretum purum esse potest, et
gratia vicrix, et si sua natura aut per se victrix non sit. Haec secunda avcestio, et si magis tealis sit quam prima
in mera tamen contemplatione subsistit
3.5) (a) Tertia Avrestio eo redit, utrum Electi soli et semper in statu gratiae sint. Nempe quidam ita lo-
quuntur, ac si Electus, postquam semel conversus est, nullis peccatis quamvis gravibus gratia excidat. Iidem
Electorum discretionem a non Electis contra omnem antiquae Ecclesiae ipsiusque Augustini doctrinam eo
usque extendunt, ut neminem nisi Electum et perseveraturum converti vere et fidem sinceram habere
posse arbitrentur. In qua novitate docenda neque Scripturam habent faventem, et experientiam natu-
namque humanam inveniunt reclamantem. Itaque ex horum sententia nulla erit vera fides converli
temporariorum, nec quisquam scire poterit, se in statu gratiae esse, nisi simul sciat, se in eo perseveratu
rum. Haec quaestio aliquem influxum in praxim habere potest. Add. 5.13. 5,.58. a. 3. 76. c. Itaque non despero
benigna interpretatione temperari posse, quae a non paucis durius dicta videri possint.
56 (a) Primaria illa et fundamentalis quaestio 5. 2 tribus quaestionibus derivatis praemissa imeo consi-
stebat, utrum Deus tantum gloriam suam, an etiam creaturarum Rationalium Voluntates in decer.
nendo respiceret. Nos criendum monuimus, alterum in altero involvi. Interim ex hac Avaestione
quatuor sequentes sententias natas notat Rmus Autor; in quibus siquid peccatum est, inde ortum depre
hendetur, quod divinae gloriae, vel quod eodem redit, divinarum perfectionum ratio satis habita non est
37)(a) vel quod idem est perfectionem operandi. Hoc nihil verius.
(6) Sed Deus non decernit nisi ex inspectis rerum naturis. Decretum igitur Dei rerum causa est, et si sui
ipsius ratio non sit, sed proficiscatur pro parte ex ideis rerum in divino intellectu spectatis. Et hoc sensu
Augustinus (lib. 15. de Srin. c. 13) non quia sunt, ideo res novit Deus; sed ideo sunt, quia novit. Sed hoc intelli
gendum interposita voluntate, quam movet intellectus. Itaque idem lib. 6 de Trin. c. 10 Dei scientiam cum
voluntate conjunctam esse causam rerum ait.
(1) Decretum lapsus et omnis mali moralis intelligendum est permissivum: malum per se non inclinat
voluntatem divinam, malumque etiam non producitur positiva Dei operatione, sed sola operationis
divinae limitatione, orta ex natura creaturarum limitata: hinc ipsius mali causa Deo tribuent
non est. Mata autem poenae et si punitis mala et in se non expetenda, inunversum tamen
bona (subsidiaria licet) et justitiae ac sapientiae conformia sunt; sed non decernuntur, nisi
suppositis malis culpae.
(d) interna pariter et externa.
(e) Verum est damnandos in excusabiles esse. Et concilium Arelatense II illi anathema dixit
a quo statueretur, eum qui perit, non accipere, unde salvus esse posset; scilicet, si vellet, ut par est
uti oblatis. Sed Deum id tantum quaerere suo auxilio, ut homo aliquis mexcusabilis fiat; hoc dist
nimium est, et autoribus quibusdam incogitanter elapsum videtur. Potest dare et dat Deus auxilii
perscepe hominibus malis multo plura, quam necesse sit adinexcusabilitatem; et mensuram illis
complendo bonitatem ostendit. Non omnibus tamen ea dat auxilia, nec dare obstrictus est, per quae voluntas
ipsa perseveranter flectatur. Praeferea in excusabilitas domnatorum non pro fine Deo proposita est, sed conditio
agg. 8. 43. d.)
est sine qua non damnat, fluens ex oeconomia divinae operationis, quam justitia comitatur. Sane cavendum est
ne Deus gloriam per justitiam manifestare quaerens curasse dicatur, ut haberet, quos jure damnaret; ver
comparationi apuo Bentium in Apalog etico cum siberio soefoniano locus detu, qui effecit per cornificem, ut
ps
soirgines lege salva necari possent. Ego ab his sensibus abhorruisse, supra lapsarios puto, et si aliquando verbis incom-
modis usi defrehendantur.
S)Hoc quoque prioribus non necessario cohaeret, ut salvandis semper sint in statu gratiae, damnandi semper in statu peccati.