# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068465:0072
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068465:0072?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 18, 4
# Folio - , page id 00068465:0072
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068465&page=72
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068465/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
# Lines: 61 recognised, mean confidence 0.94
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

omnibus si
negan ce
distingui, (C) certum puto, eum, qui libertate sua bene utitur, salvari; adeoque eum, qui dam natur, libertate sua
in alio suc non esse bene usum. Si tamen sensus esset, Deum non dare gratiam nisi proportione usus naturalis liberi
scentum arbitrii, niniium diceretur; tanquam Deus id solum respiciat. Ita enim inter alia sequeretur, eum,
alter dui qui duu bene usus est libero arbitrio, semper salvari, cum tamen occulto Dei judicio fieri possit, ut, qui
dispensa diu bene vixit, finaliter in apostasiam labatur.
Emomaeli (d) Concedendum haud dubie est, Deum praevidere conditionata, quomodo scilicet quisque libero arbiti
quesirib usurus esset, si quaectam auxilia offerrentur; eaque cognitione, ut aliis omnibus nixum, decernere de oe-
qui circu
circums
Sidonio.
raturos
Barbari
cunque a
dioellod
cononisa generis humani ad salutem. Sed non ideo iis assentiri necesse est, qui putant, huic conside-
rationi Deum unice alligari, quanquam ea sape valere apud ipsum possit. Nam in summa scopus
Dei est perfectio operandi, et fieri interdum potest, ut correctio pessimi sit optima; convenitque etiam
ut exemplum interdum statuatur, quo constet, dum durissima corda emollit Dens, ut paulus de
misericordia sibi facta notavit, nenitni esse desperandum. Recte nostri et commode causam, cur
homo gratiae effectu careat, ab ipsius resistentia petunt: sed non ideo necesse habent addere, minorem
semper gratiae effectum esse, ubi major resistentia est. Interdum enim(sed rarius opinor) aucta malitis
tamon abundantior gratia affluit, donec resistentia superetur. Deus igitur se praevisioni melioris, vel
supotius minus mali liberi arbitrii usus naturalis non adstringit, etsi ejus rationem habeat non parvam
esse det Et tunc non ideo homini favet, quasi melior aut minus malus sit, sed quia ita postulat generalis oecu
electioni nomia, rerumque melior nexus. Jiam in universum omnes aeque pravi et ad bonum mortui sunt.
yenen quia tamen aequalis licet pravitas saltem dis similis est pro diversitate inclinationum; hinc alii inhis alii
in aliis circumstantiis minus resistunt; nec minimacivinae gratiae pars est hominem in favorabilioribus
circumstantiis collocari. Caeterum occonomia Decretorum divinorum circa salutem talis est, ut nullis
tem a regulis genetalibus a nobis includi possit. Itaque nec auxilia divina semper suae natuorae vi victoriosa
nova resunt, imo nec temper per se efficacia, sed saepes per accidens tantum, si ita loqui licet, id est per cir-
solida
cum re
dumr
circumstantiis accommodat, minori molimine, et ut sic dicam, sumtu praestat destinata, facitqu
Et non quod sapiens solet; qui si eisdem ad plura uti possit, diversorumque concurrentium ope effectum conseavi
priusr hoc mavolet, quam ainicuique operationi causas assignare proprias per se efficaces, ut vel ex auto.
esse fis matopoeorum artificiis patet. Interdum Tamen convenit causas proprias perse efficaces adhiberi
ordine irresissibiles raro, quae scilicet tantarum sint virium, ut nulla oppositione contraria elidi
conver possint. Plerumque enim sufficit tantas adesse vires pro circumstantiis, ubi adhibentur, ut constet
nostro non fore elidendai
in Brx (e) sufficienter scilicet, luet non eficienter.
gratiae
major
(F) sed haec optio non unice penes hominem est. Nam et voluntas ad bonum spirituale indiget
auxilio divino. Aliqua tamen in decernendo hoc auxilio naturalis arbitrii, ut aliarum circum-
stantiarum omnium ratio habetur, uti jam dictum est.
Cinqui 5. 10) () Hoec datrina defendi nullo modo potest. Tollit enim divinam omniscientiam, omnipotentiam
tiam independentiam, rerumque a Deo dependentiam. Imo nec sopientis laudem Deo relinquit, qui ad instar
Matth hominis negligentis in diem vivat, et ex eventibus tantum consilia capiat.
dicitu
prexa
grad
seu vinar
I id est
devinee
provi.
dentiae
d
Pre