# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068502:0005
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068502:0005?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 1, 4a
# Folio 3r, page id 00068502:0005
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 4v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068502&page=5
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068502/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 113 lines, status machine
# Lines: 113 recognised, mean confidence 0.92
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

recordationem, et vel repetamus inquisitionem, si licet, 
at magnagres est, vel non nisi extantibus praeteritae diligentiae
testatae satis praeteritae diligentiae confidamus.
Ad (37) Summa hominis perfectio non est quod libere, sed
quod cum ratione agit; aut potius idem est utrumque cum tanto quisque sit liberior, quanto minus affectuum
(39) Libertas arbitrii non est, quod e judicando possumus impetu  nati rationis usus turbaru
abstinere, sed quod possumus abstinere ab agendo possumus abstinere
domree magna ratione meveamur praeter rationem.
Ad (38) Quaerere utrum in nostra voluntate sit libertas,
idem est ac quaerere utrum in nostra voluntate sit voluntas.
Liberum et voluntarium idem est A judiciis autem abstinere
non est  voluntatis nostrae, sed intellectus animadversio
nem quandam sibi suggerentis, ut jam dictam est ad artic. 35
(39)  Hoc si quis certus deum omnia praeordinare, et se tamen
liberum esse, argumentis pagnam inter haec ostentantibus, hoc unum
respondeat, quod cartesius jabet, nempe suam mentem esse finitam,
quae talia non capiat, is mihi videtur respondere ad conclusionem,
non ad argumentum, et scindere non sulvere nodum. Ettamsi
non capimus res infinitus _ id tamen Aliud est non capere rem aliud
Non quaeritur an re capias, sed non in ea
sed posius an non in ea capias abs orditatem, cetiam in mysteriam
in pa capere at n
n
aportet fidei oporret contradictionem abesse; nedam in mysteriis natura
Itaque si philosopham praestare velis
t, ut argume utum smas, quo
et hil contradictorium ex assertis tuis infertut, vitiumque in eo ostendas.
Tentamine Actis Lipsiensibus
quod utique semper fieri posse certum est, nisi erra
ad (43. 45. 46) Alibi ad me admonitum est non multum huic regul
n
esse utilitatem jactatae illius regulae: de claris tantum
et distinctis approbandis, nisi meliores afferantur notae clari
et distincti, quam quas cartesius dedit. praestant regulae
Aristotelis et Geometrarum ut scilicet nihil admiltamus Cpraeter experimenta et axiematuidest
primas veritates aut suppositiones) quod non quod non argamenti
legitim exceptis princiiiis, (id est primus veritatibus aut hypothesibus)
nihil admittamus nisi legitimo argumento probatum; legitimo inquam
lestqui ele  ecam quod rectam formam a id est nec formae
nec materiae vitio laborante. Materiae autem vitium est, si quicquam
p praeter principia, aut rursus ex principiis legitimo argumento probuta
assumatur. Formam autem rectam intelligo, non tantum vulgarem
syllogisticam, sed et aliam quam cunque quai iacispositionis concludit, 
quad faciunt etiam formae operationum lgebraicarum, formoe precessus
judiciarii formae librorum computatoniorum; quia et aliquo modo formae
judiciari processus. Nam interdum contenti sumus ad agendum certo
venisimilitudinis gradu. Quanquam supersit adhuc tractanda pars Logicae maxime in vita utilis
sim amin adverto. olime notavi a me sunt annotata
ee Gradibus probalitatum aestimat me sunt annotata
animadoertite
na aode insra ad aiti
1d (47 4 48 (47. 49) Recte olim remini adimadventere nescib quis
quem (puto Comenium) Cartesium artic. 47 promittentem
summatim enumerare omnes simplices notiones, mox in sequente
(8 nos deserere, et quibusdam nominatis subjicere: et talia; se
Non quod idem est, e caesem. praeterquam quod n pleraque quae
hominat, simplicia non sunt. Est ea disquisitio majoris momenti
quam putatur.
vera
Ad (50) Veritates simplices admodum, sed quae tamen non admittuntur ob
prajudicatas hominum opiniones consultissimum est demonstrari, pet
FHtisi sensu quodam minus pervulgati interpreteris
Ad (51). Nu Fatetur eart Etaed definitio substantis, quod solius
impliciores.
dei concursu indigeat ad existendum, nescio an ulli substantiae creatae nobi
coet cognitae competat. Non tantum aliis substantiis indigemus, sed et multo magis
fcidei
go datu
ao lidigeant calis inditio ramus erat
am inter quae illud ast que
(52) Fateor peanapum unum esse praecipuum substantiae cujusque attributum
hoc semt
verbis iisque paucis exsilicari possit
ta subotum
=Est enim liberum idem quid
spontaneum cum ratione
et velle est ob ratione
corari intellectu perceptam
agendum ferri; quae
quanteratio autem quanto pur
ratio est minusque impetus er
oruti admistum habet, e
liberior actio est
brati et confusae perceptionis
admistum habet
liberior actio est, si liberum
servo opponatur
 aliquaespecie
Ati. Eodem vitio laborabat, quod dixerat Cartesius artic. 26.
quaestiones aut objectiones circa
infinitum formanti, respondendu
mentem nostram finitam esse
quasi non et de infinito quaedat
finitus intellectus scire possit
a quibus utique saltem contra
dictionem abesse op ortet
=praedemonstratam
supersunt tamen alia majoris
momenti, discussionisque profundion
le natura substantiae alias
dicenta
si indigatansum 
logita
extensio
destracta accilente
icet subs
aliquo ina
indigeat
ente
etans pone
 ao
glicusus (opus habet uno determinato i
erint