# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068514:0015 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068514:0015?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 1, 6 # Folio 8r, page id 00068514:0015 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 3v); this page is its right half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068514&page=15 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068514/jpgs/default/00000015.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine # Lines: 87 recognised, mean confidence 0.92 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. a quovis quod ad se quocunque modo spectit certam sontitur denominaoem oparatinum d in secit relatum a quo quod est quocunque modo dicetur principium causa, alterum principiata essectus. id vero quo casu producit effectum, principium quo dicitur potentia vel potestas et prant ad effectum tendit actio- Contra in causa qualenus producibilis potentia passila quatemus ad actionem causae sustinendam res quasi effective astrictaes, obergatio Effectus prater mentis operaoem jam fuent extra sausas velut abactione jam exereita denominatur infactu et verbaliter Eeiptere alioqui Ens polentia. si referatur ad totam rerum naturam existere dicitur ubi, alicubi, ubique, un ubicationi substratum recepistium ultimum dicitur spetium; vel quando vels sais relata ad id quod circa aliquando semper, et receptorium ultimum dicitur tempus se est rave numeri dicitur primum secundum tertium ratione temporis, antecedens conse- queas connexum rave loci praueedens sequens collaterale dextrua sinstrum. Ita ratione ifficii collega, expeditionis socius, habitationis vicinus, id quo antecedens est ante consequens dextrum e regione sinistri secundum post primum dicitur situs, status, ordo quatenus quid hom denominatio num aliquam deserit dicitur dudtari Veniamus ad specialia rerm genera et bi compariioes intuermur. Ita in rebus Chysicis corps ratione partium habiti simul respectuad spatium (cujus notio videtur intellectiu congenita) en imperfecto primo statim occunt Extensum hoc est partibus extra hac Longitudo, ad huic transversalem latdo ad plagam transverso transversam profunditas. si corporis aliquid tantum in longum non in tatum id dicitur linea Ec. His sespondetur ad quae- stione quale sit corpus, non vero u ad g. quantum seu qua profundum quamlasu. Re laoe partium ad extrema vel superficiem, diciturfiguratum sea terminatum certo modo. Retatum ad vicina in eode spatio corpora vel universaliter adea inter quae costistit corpuss opositum dicitur locabile, situale aliud unie dextrum sinistrur propingua remotum, divaricatum, parallelum. Qualenus propositum cors sibi vicinum quasi deserere, et alii cuidam remotiori appropinquare posse scipit intellectus deMobile coparnioe ad ea quae moto Eoc simul debent moveri, est quae ipsum corpus movet, et quidem vel a se denominat tiudens, vel expellens vel ad se trahens alliciens comparnioe ad ea quibus molis transitum pemubtit vel non dicitur pervium, durum opacum, comparaione certispopi ad quodem aut a quo dicitur grave leve Manifestior relatio et comparao in sensibitibus palibilibus qualibalibus, in quibus lactum scabrlies laevitas calor frigus humiditas. H notiones supra dictae denominativae ad horologium upplicantur seu ad instrumentum chronodicticum actomm qualis grex, respondeatur: talis qualis A ex sectio 1I de principtis aestimativa cognitionio: cap. 1 de principiis slimatias non specificativa Cognitionis quibus res de terminale cognoscitur determinatione sed aestimativa, non concepto inter majuset iminus vago, sed certo. Huit cognitioni ex- pediendae ad hiberi solet suriosorum quomodo su caera, sub quo modo et mensura u quam cui respondet tam spaeir stareet, so starct. Malhesis penem quantibatis seu cognitionis opimativae, die caeistrunst, se neistus a raeie ipse derival a vaecr s . Quaritur ergo an quid sit summe an renisse tale, an aequo plivel minus Magisot minus non competit substantus et qua Extonsini denominaliae, sed tamen ostivuative, seu a magnitudine sola differente mnireariantur Extensiomunet substientiarum denominationes. Sed d idem dici potest de qualitalibus, qua quodsi qualitas reciit, magis et minus, etiam substaa et quantitas hoc recipiet nempe sensu aestimativo. Certo sensu tamen dici pt substaam non rempere incigis ininus, qquatenus ultimum ispositu seu subjectii ipsii de quantitate verum et eam non reupere matsis et mnus, vig. Numeri squaulotates . uc tripedalitates, uende patet cur qualitas recipiat majus de cuinque, quin inde terminatam ex primit formalitatem Majus et magis non ia dafferunt quam abstractum Et hinc tamen recte ita numerus est major, a ynclo ita diciluqu major pretiositas, sed magis pretiosum. dicitur quantitatem recipcere majus et minus seu anm anu- Cap. 2 dequantitate Quanlibas est affectio magis Mebasysica alion hrumerus alio, sed non magis numerus alio.. quam physica, quia rerum quarumvis, inest qualieatibes easqu decerminat, et neressictatus durationi, Scholastici quatenus reali ejus, concepen subjectivo mulbitudini, mexlivni, potentiae, mretigsi ptronuntrationi in cathedia Lombardi sedent quantita Luneam faciunt quantitatem, non quantam, sed ipsi in vite communi bene quantitatema quarto discernunt, inprimis pecuniam. est determinata rad cujusque praedicati nes vinum pecificative determinatum it vig. Venanum, nihil tamen ec petere possum nisi deformaliq vantitalis cav Icti silosoesorum antiquorum pliigenuimi tum demun certum aliquid C3 14 de verb obl. rectus infinita in se aliquid determinatum es includens sumum cons de Mesum. coagitudinem (tugo t gelix circa cylindium infinitum est longior ) Quantitas ta Christumdicuntue aequalem patu, miramur quanta sitder sapientia an toruno, peviem ous. aeta non pendet a partibi Est quanti etiam in Transcendenibus quae a rebris naturalibus notionatibus et moralibus abstratantur. Est a Unibus quae quantitatem essent arsiu rarius aestimanius. pars est dimidia binaris. Contru Quancum formaliter estd screcum