# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068517:0091
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068517:0091?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 1, 9
# Folio 38r, page id 00068517:0091
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068517&page=91
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068517/jpgs/default/00000091.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
# Lines: 65 recognised, mean confidence 0.94
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

b. 3.
et
ua
des
otest
Omme
et
tamen
Nos
vel
ilis
tit
im
Mra
den
tate
uno
tan-
rm
ris
love
ratio-
mur
que
mutat
in
dicizus
ecte
nisi
nutat
crehi
decreta et proposita sua, teste Scriptura, quia tamen gravi de
causa facit, mutabilis Ethice dici non potest. Ex dictis liquet
non omnem a Deo mutabilitatem removendam, sed illam tantum
quae imperfectionem importat, qualis est mutabilitas naturae, d
mutabilitas illa voluntatis, quae inconstantiam arguit, illam
vero mutabilitatem, qua quis exjusta causa mutat decretum
omnino in Deum cadere, nisi quis v. g. Vetus foedus antiquatum
leges ceremoniales abrogatas, gentes olim exclusas, nunc a Deo
in Ecclesiam receptas, et infinita alia impudenter negare voluerit
imo talis mutabilitas omnino Deotribuenda est, nisi Deum libera
potestate voluntate de Sapientia spoliare, omnemque precum vim
a divini numinis metum, id est totam religionem tollere voluerit.
Nunc ad alia properandum, ubi se offert doctrina de actu et poten-
tia, quae multas hactenus in Metaphysicis paginas implevit, at
ut illa hactenus tradita legitur, nihil aliud dici meretur, quam con-
fusum chaos rerum Metaphysicarum, Physicarum Logicarum dec
Actus enim interdum notat totam rei exentiam interdum alterum
compositi principium, nimirum formam, d vocatur actus primus, 
hoc modo ad Metaphysicam pertinet. Hunc actum primum dividere
solent, in purum quem formam sine admixtione materiae dicunt set
talem actum statuunt esse Deum) et in impurum, qui annexam habet
materiam d hunc dividunt inactum essentiae et existentiae. Sed Deus
noster uti non forma, ita nec actus est, nedum actus purus, sed actu
sive forma d materia, ut alia entia constat. Essentia quoq et existentia
e
quaaisosvramsita sunt, actus quoque essentiae et existentiae idem erit.
Interdum vero actus notat operationem a forma prodeuntem
d vocatur actus secundus. Interdum denotat quamlibet actionem
sive illa sit naturalis, sive voluntaria ac. et sic ad Physicam Ethi-
cam de, pertinet. Interdum idem est cum effectu, et sic Logicae
considerationis est. Idem judica de potentia quae vel mutabilitatem
vocatur potentia passiva) vel possibilitatem essendi denotat
et ita ad Metaphysicam pertinet, vel potentiam operandi, e sid
ad Thy-