# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068529:0110
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068529:0110?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Militaria LH 36
# Folio 55v, page id 00068529:0110
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 54r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068529&page=110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068529/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 119 lines, status machine
# Lines: 119 recognised, mean confidence 0.90
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

oncipiat ante tempus probatur si granata in pruns candentibous ignescat tota
fuerit finidam in ejus concaritatem infundito et destucsto foramme neacqua offluat effluat
cum aqua calida ujus superficiem illinitos. Si habuerit rimulas, supertis exurgeut bui
stylos ferreosunt pllu beos anfiges atque ita obturabis. Pndus granulohiabebis tratina
alibrae, in sphaericis, si a pondere totius solidi debu
totem Adiendum pulveris pirii incladendi pondus, pro quo posset peculiaris haberi linea in regulatati
pondus pulveris ajicientis pro majoribus, Bombis supra 100 b sit  uncia in singulas tebras. in minoribus po
ita ut perinde ponatur ac si pro g0 libris essent 98r et 90 pro 80, et 80 pro 70. Et ita consequem
debet tamen minui copia palveris cum ad parvam distantiam mittitur ut cum deturbanda est et difficiendum
vicim inea Gallerie) Cum accidit ut Camero Morturis majorem quam opus pulveris topiam cupiat infandato
pulvis necessirius tratiqu vacui itabunt altitudinem cylindri lignei violenter in orificium lamerae adigendi que
convenienter pulverem comprimat? Si vero pulvis debitus adaequet aut superet totam cameram addendus est
alius cylinder qui toti cavitati mortarii ipsius respondeat. Hi cylindri varii pro ut varie projicitur bomba. nam
duobus ignibus ejicitur solidus est cylindeis pulverem comprimens. Sed si unico igne ejiciatur, tunc orificium boque
obverti debet ad partes inferiores, apponiturque Cylinder versus limbum Atriatus, aut pluribus foraminibus in uni
tibus multoque pulvere trito plenis, perforatus, imo et pulveris farina super cylindrum effundi debet, ut eodem ign
quo ejicitur accendatur bomiba, hoc est pulvis etmaa in ejus artificio posita (ut scilicet cindro intermet
ute flammra a pulveres maturium oneratur ad bombam perveniat +,
Gunatae coeca quae orificio vel lumine carent darins tnallum sall amsent vide signe pau pra
varie incisa, huic obvertuntur duo unei silicibus
ellitur contia lupides igniarios ortisantue
exprimit. Oibis autem primo ad terram appellit quia sunt chordae et parmi in sclpiori parte multum ad id conferente
 sunt Granatae quae Tormentibellico adiguntur
ernant.. Hinc orificium quo accenduntur
abus hric serbiret nihil ominus
ut disictentes id ad modum cunia
is ita lecti, uttria mitaingro
deinde unico igne biccendantur, q
ntus ut frangerentur, sed nomse
b longitu dinem tormenti, non facile gra
nem admoventi per stuppast orificio
vid in stuppa. Heic concludo tunc odum
cendentes tunc non fuisse in usu +) Bario habentur (pecies
lormento bellico ejici solitarum Haubiqu paulo major mortario minor torment
ex taminaferrca compactis instructum hab E adjurctum it tubus insertur vdileae ferreae in 
icientiagranatam, quae foramin
forte orificio+) insertae plurima item foramina habat
positio supra volunt nonmullitubum esse ita longul
Memisphaerium in supiori parte cylindui
renlatatu semoe l ser
curplimd hamissorim pertulu sungiturcilindio ut in pyproibu
ametro brmenti et acci
ganatae spectat cylindium, in quo sunt plurima forumaria ad illud pertinentia et foramina pulveris pusrii pleni
cupem diminit analat nadtem et ticum perreum, quocompum
imo et pulvere necessario ad eam dicienda
uc per foramen tormenti perf
ecies constendit granatam sine ullis in volueris et additamentis es
e facillus et aperus ommnia in tormentum bellicum
ectis ea pars prima incedit, quae gravior est eo quod reliquae partes nonu
ab aere  retineantur. Quamvis nonnilli asserant impossibile esse ut non accendatur farina pulveris pystis
indus maiorem habere erassitiem, nam in 
aut stuppa pyrotedhuica in granatae drificio collocata, ob ygros quos Aranata in tormento peragit
intequam egcediatur, tamen tuttus ad pulverem pustium obvertetur.
quod habegt duo lumma ad idem foramen pertinentia, uno
panulatum in camera contentum. Quinta species
unt ex uno mortario aut tormento vellico ejiciantur
pulliplex si inferatur in duo peri
dese  acud at somertota
elepipeda et ita in medhios hostes demittatur, naximm
clepipedi partibus dissilientibus stragem edet.
a caoius anem a ute
ad stando coperetur est cylinder intus cavus mnumero forami
pyro techuicusconstat pluriue  mortam
um inseratur salco extelaossecto
aetereaaris
iculis ferreis vi
ts congo liseranotur transverstalia suatuo
aa tenta bene fartysfuerit funicili optrui tut
sereansn santi b sintelem eferu
iotus etiam lubjores; vel ictu
obsidione S. Audreaein scotia dolio uno boo mulites oumeratos. possunt et do lia inaxemrotis aptatum inseri;
udtbot oiuis iaten naun ve es etutoeu vediquar
causa jaciuntur, ut Cartuches grando pys rotodinic
penrcie ve antertamenei aitidu tormen cs oronoi
etis possunt quandinis partes congmentari in
in pyxidibus ligueis aut ferreis, vel formandi
constanifles fereiscebet
antum licet rocuntat cr potest, et
picis nigrae partes 4 cologoniae p. 1. Cerae 1. Ar. Therebint. pusiti
claterum partes qlai seobis ferreae
es vel glandes et compone globos mortariis congudentes Alii conjunguunt gus
lobicandentes ita tormento esiei possunt, supra pulverem cylinder ligneus, exacte alto
iti aequalis potest item eidem (pulver
paminis aut stuppaemadefactae, tum tota vacuitas deligenter verienda
cavitati tormenti respondens cujus diaraesesaltem ejus altitudo sallemdia
posito simutus globus candens indatur ldment
for pobus fereis ex igne non proculpo
deret accuratius sumat  diamem et dividat in portes
na regonitur pantos
rament fem Y. serraginis (Segan abie
ineae in agua sa loctae et siccatae 2. carbonum betulaei. pu
maae, ut scintillae sint majores. Experimentam bonitatis, si maa
Tamma alta sit uno palino crepitantesque parsent flaumas
in tymnani corit secidentes ieud s ad pero adant et tubus semipatinaris arserit per tempus itendquo recitaretur seme
sic praeparata oncraveris, tubum, cujus diameter
non festinandi scubocum Apostolorum. poterit et haec maa oleis quibusda conspergi, ut melius comprimatur prma
recies globi ex succo lineo dictis mais contrato, comprimendo materiam variis ictibus ut duritiem quand
acquirat quam maximem Addendum orificium ligneum, et duo annuli ferrei AB. CD, quorum diam. sit diamet
annulos religetur ut in globo Geographico maridiani et paralleli, fast
onnica melius corareant.
tis  ectus majores capient globos unius uneiae et habent hon
imo et duarum dractmarum. Mossunt ictus habere qua in
inem quartam partem (+ quadruptum potius +) globi cui aptantur+) perforantur terebra globi in se
suo orificiorum minorum cglandes sermunciae
niculis ralidequ adiguatur ictus varieque disponuntur, ut alternis vicibus foramina nccensoria modo sursum modo d
et iis imponitur glans plumbea. Globus pice operiendus tali
tum remove maami
sistili ostou uidi etes.
eitem aci   mn lobum
ai 
bitur ballena et incen-separatum inis admovetur
adet boc fertim crmenti in ejus profunditatem
ponistibe terra operiientur
Redacto osus in praeliis contiaque
lobi sucentes incendiaria
tro globe der, et arcus celtus
veus quidem subticiter teritu
globi. Sumatur funiculus benetor
un concursu ( quovis nod