# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/00068529:0113 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068529:0113?run=74 # Title: Leibniz-Handschriften zur Militaria LH 36 # Folio 57r, page id 00068529:0113 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 56v); this page is its right half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068529&page=113 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068529/jpgs/default/00000113.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 98 lines, status machine # Lines: 98 recognised, mean confidence 0.93 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. jactus elevatus diitius continunt in linea recta, nam globus melius incumbit pulveri, diutius esistit emissioni cm gravia non resistant motui horigontali ssimo am et sic tarde graviora moventur tem lendentes breviores sompensandam tamen hoc cum ipso, gravis adjumento ex proprio discensu per granitatem quanqua hoc exiguum, quia exigno potempere per parrvum spatium descenderet. An illus posteriores validiores. Non vide quid hoc prostet, quam quod machina, calefit. Ergo purverem nonnihul exiccable facctius accendo sam calidus intra grana latens, non tantopea dilatatur videtur potius aer in granis inclusuedicatatione sua agere potius quiq imo calidum tonnentam sidam explodetur aerram tangal autoerem Rarenam attrahit volunt quidam quod fosterius ictus aerem jam commotum et apertum inventa sed hoc nihil est, quia tamdm non perseverat aeriscommotr Numen pro regula calibtae habentur si radices cubicas extrahas de 1000000. 200000 et diumetros globorum 2. 3. 4 ete. usque ad Zoolibrarum dato habebis rudices cubicas de. 1. 2. 3. et usque ad 200 onta diametio 2oolibrurum, investigare minores ferxperimentu c eniaat ot popositae mace majore. dianteter tsimentus mapr diameto gob sassem eo mam partem, aut 15 mam. Glrbi rormiti seu non retundi restriendi, fieri enim potest, ut possint intrare nectrursus sine disaustione formenti eredi. Calculus etnm minimus, et facilius crinuor quam majol adhaerens, potest se abere per modum tormertam infringere cunei, et tormendum frangere Mensara pulveris, petenda et a fine. plus opus cummuri impetendi, quam homines quorundim regula formento majori pulvis et ponderis globi; incolubrina Alii protomento fringendis maris adhibito 10 PCmm pulveris librae 10. pro globo libb. pulveris B3. pro cosubrias 20 libb. putri1 6. pro Extabi. lib. 30. p30 aut 32 ib650. pulv. 40. (Quidam communiter n regula, observant ut pondus sit globi. Exc. 1. cotutria hon salvs ut our nu qua adta semebut aliqua in cavolibertatem, nec superet pondere globum, nec machiaa sepeliatur alvis comprimi noncibat debet, sed non ita contundi ut amittat grana metalli non in medio, si non est protensum in lineam rectam unde globi in partem unam impiagunt et tormentum infringunt. Si variae cavitates quae reddunt tormenti defectus Conmentorum si a nima seu vacima fiagile, amd saepe in tavitacibus latet ignis on pulvere incendit, in agnoe libratorum periculo discumpuntur machinae in parte postica ubi pulvis et glibus, quia ibi praecipuus impetus, cum alio devenit, jam motus est et non amplius resistit rarefactioni se imo adimc aliud, quin debet leterius moveri +) pulvis jam habet spatium mnajus in quo dilatetur quia materia dersior inferiore locu affectut, hinc et infra tormenta densiora ediores magni moment, quia in angueis exigua inclinatio fit pro ic essu maxima prsma sit quadrangulare, cujus latus aequale sit diormetio Terment integn, tam solido quam vacuo aliteriore scilicet cormenti parte quaeratur centrum utriusque apitis, signeturque line unar superficiem per medium tunc pliqua povrs prismatis nempe Bd torno elaboretur 10. praecise intromitti possit in os tormensi belle quadare. Retae tormenti sint in aequicibrro, aut potius duo cardines. Intromittatur culinder Bd in madhinom potos centris prius inventis et signatis xonec praecise tum perpendiculo ita aptetur prifina ut. superficies AB supremum locu occupet et sit horjontaliter in disposita Extenditur filum se cundum lineam AB. Hoc filumqvae susponitur pervenire ad supficiem metalli. Hoc filum signabit in interiore parte punctum aliquod sin posteriore item parte seu cauda aliud quae duo puncta pruccta diligenter signanda sunt nota visibili quae nunquam obliferetur. liguo flii duplici horma AB. Cd simuli ode in tprocolligata utuntur. Hae enim normae ita sibus uptar debent, ut sint in eodem plano utendum, ne tempore incurvetur una inseritur in Tormentum, et ne vacillet duobus afferculis C et d continetur Ac verticate, ope perpendiculi atque ita signantur puncta duo, unum in limbo erferiori orifica att in eodem existens circulo verticali cormentim exractum foret fucilius haberentur; primo enim poretetur assprcatus intia os madiine et quaeratur ejus centrum. Cum perpendiculum ita adhibeatur centrum attiagat aut ei responde tunc ocutus dis cernet punctum signandum in summitate cimbi; quaeritur pariter centiam eaudae diculum ita illi objicitur sut respondeat priori puncto in extremitate cimbi notat ita in eodem existentia circulo verticali cum animasen vacuo machia omnia tormenta et cusupulta adcandam crassiora, ibi resistendum. Hinc linea visuatis radens metallum non est pa ralleta lin eae atrimae. ia sine de Epore orto ex inaeqvalitate nesanmulicandae, super annulit capitis. formentum secundum lineam ni talli visualem sie opus ad 500 pass ut annuto ad ortficium capitis aliquid addat esse jactum machinae per lineam rectam, sed supra diuio i ignis et rursus descendere optimum erit namletq. Nonnulli frustum candela vellem in superiori parteligum secundum praxin praecedentis, quo in venientur duo puncta in eode circulo et clium semper altius cortineam fformare cglobulum aliquem visibilem quamvis enicm rotae non essent honpontaliter sisilaoen e in orificio machiriae, ideuerit rectus alioqui singulis vicit invenienda puncta altiorue tam in ore, quam in canda pap octet e elobus ad latus plurimo obliquisatem im animas auda pmctum dexterius aberratur ad dextram icantur alii capterum seu compagega numemen collicartionis non paralleta aximachina. t ninet respondea anima i medro ad vendendu sufficeret abella condara itu cujus perpendiculus e haberet acumen hibeatur libella, ut filum lineae fiduciae in cumbats et in tali situ perpendiculum demittatio abebitur punctum verticale tam aute al perpend. cad at in ineam AB tunt anima est horiton bellaz seu ronzonteu, vel certo equalis est ei angulus cd qui est elevad s longitudine, actu horizontatis scopum semper removendo halvacum ejus, non opus esset regula nec notemus globum nonnitul incliuare vel si in planitre aut ad citus maris tormentum disponatur proteturque distantia ubi globus primor altingit distantiap auto minor erit jactus horzontatis. Pote dinus et ordine experri alia selevabes, et experientia deprehensum qu45. dare longissicmum. Merseunus experimenta refert ita ut non slebetur nisi aliquot pedibus supra planitia aris ad gradus 22 elevatae et supra super ficieri N lubrinae horpontaliter dispositae et supra superficiem horzontis extantis pedibus 36Glotats ferreus s librarum spatio circiter o secuudorum mansit in aere et percur honec attingeret aquam insumsit secunda quo tempora gravia decidunt secundum comminem ravem per 12 pedes longi eod. modo dispositig lobus (6 tantum de in aere consum sit secunda Alia colubrina 1o pedes longa, cijus Gglobus, 4 digilorum, horquuta liter directa nempe semper cn esceret accelerao Alterius tormenti edibus supiicuplanicam maris extaus globeu emisit qui tuta nimita in aere consuasit et quictere partar sumsit. Roblivalis obervavit tottmentom otus ex vullus chendom slec soplu ar este in a besoresa 4 secunda cn aere onfntise