# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068529:0119
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068529:0119?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Militaria LH 36
# Folio 60r, page id 00068529:0119
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 61v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068529&page=119
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068529/jpgs/default/00000119.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
# Lines: 91 recognised, mean confidence 0.93
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Ballistitam
Encerpta a Mechanicam pyrobolicam spectantia
Granatae monnales t. 2. aute 3.  magnitudo tanta quanta globi 4. 5. 6. g tb.ut facilius prehendi possint
habent id commodi fundae quod granadarium eximunt pericuto
es
b
Bombi casities plerumque aut diametri. pro majoribus vombis et 100 tb superantibus semaracia pulveris in
temmici qu pro70t, semunc. 80
minuitur tamen pllvis um ad parvam distaaru mitti debent
formeutorum sex commmudniter species in Gallia recensentur: Tormentum majus, colubrina,
vastiida, media, faleo, falcunentus. Tounentum majus seu sanon habet diumetrum digitorum bet lineaum 4
Cansem Toumenti majoris diameter digitorum 8. linearum . longitudo pedum 10 
dimidiis triatm sola
bastante
andi
rediae
tantom Falconis
sauconeau falcament
Alindtormentum
102 globus libram 24
ia
Ratio cur langiora tormenta gtobum ad majorem distantiam emittant, quia pubesin gis diutius globum
impellit Aer quoque inclusus in majori canna magis initio resistit, debet enim rarefien et ejici, deinde longiora solent
Nimua tamen longitudo nocet, quia imnis crescet resistentur aeris disjiciendi
(ino potius frictio globi +) Hinc colubrina cujus globus 20 dibrarum, ut ad tantam distantiam explodat globum
esse ditiora et grariora
d quantam tormentum e jusdem diametri plus requirit pulveris pyris dantur enim communiterilli commud-
inter  globi, et Tormento duotrientes (d) unne videtur illi nonnihul officere longitudo
Quo globus major et ponderosior eo longius esi projicitur. Si minutis glandibus eoners, licet servato
dere diminuitut jactus; quia majoque aeris superficies resistit. praestat etiam globum esse majorem in
stecie quia gravitate sua melius resistens, impedit quo minus inaceensus pulvis erumpat. Hinc si sine
globo exploditur bombarda, non erit dimidium bombum ejus quem edit cum globo
tus. In Horzontali motu
anto esse inseusibile impedimentum. Stridor globi qui vento spirante auditur, et aere quicto non
Volunt quidam si transmittatur fluoius satis notabilis quartam jactus partem perdi. (+ optime
percipitur, signum est majoris resistentiae.
exmlririlicebit in lacu aut flumine  ex ponte scilicet, se modum fluvus longitudinem explodendo +)
Adanlquidam ex mari it terram validiorem esse idum, quam exterra in mare cum tanen sit idem
spatium et aer et tamen volunt di ferentiam notatam fere quartae partis. supponamus aerem mari-
timum esse rassiorem terestrem defaeratiorem. Ergo dum exterra in mare explo ditur tormentum
non accenditur fotus pulvis, in fine
initio circa tormentum non est tanta resistentia atque ade debilitatur contra dum e mariex
ploditur, cina tormentum aesistit aer va porosus unde plus pulveris accenditur fitu ralidior ictus, infine
vero ubi jum languet impetus, illi resistitur, et it mo
atra minuitur restis entia s Est aliquod de aelsi stentia quae imtro est ante quam egreditur tormento,
Globi vis in navem de bilior quia ipsa cedit, pleumque enim non trans fodit navem sed in ea
remanet, cum si effectum attendamus quem in muro praestat, tres aut q naves penetrare deberet.
sed reciquam parum ad rem facit +)
miciorem vim recipit, ergo majorem globo impendit
Motus retrocessionis incipit quidem, sed non absolvitur phius quam globus e tormento egrediatur
vellemenem verberatur navis
Hinc Ercardus et ali praecipiunt ut in suggestis in feriorumalarum tormenta unica instruantur rota
Tormentum gravius
ut dum exploduntur proprio motu, in gibem circumducantur et se subducant hostium conspectio
pariter ante mpellam ratierunt duo tormenta bellica ingenti trabi circacardinem volubili
dum unum exploderetur retiocedendo locum alterius subiret; et vicissim
ac hihiluminus globus scopum feriebat. Illad tacum videtur imprimi aliquem motum globe ant
dat aote sressum e tormento, ut si tormentum horipontaliter ejaculatur globum, a, et uetrocedat
annexa, it ita disposita, n
linem globi
 teatulatum initio esse planum per aliquantulum patiam
nul suntum nonnitur
et eodem modo cum in cuculiu retro redere debet, effici potent, ut initio pars retrocessus sit recta habentus
Anglobus statim descendere incipiat. Ita videtur, experienti a constat gravia intra semisecundum per
4pedes descendere ponumus eum interim percur horiquataliter emissu percurrere 500 pedes, sequeretur non debere
pantum liberi recursus. +)
crediderim vi ex habationis globum emissum initio attolsi nonnihil supra lineam corirontatem,
set aliquantisper commitatur globum. Confirmatur, nam etiam in situ
lorizontali si plas pulveris adhibeatur quam requiritur ictus erit altior quam par sit. Et multi ferunt cata.
pultas ita esse compositas, ut ad 200 passus scopum attingant cum tanto pulvere, si minor sit distantia
altingi seo
Est ad huc scrupulus, quod ut plurimum in catapultis et tormentis
quia exhatatio ignea sursum fertur
allicis linea exterior metalli ut vocant parallela non est lineae animae seu vacuo tormenti crassiora
enim sunt ad candam. In praxi assumi potest quasi ad distantiam 300 passuum Gemetricorum globi
descendere.
eu 30 tertiis
posset pro
ire supra scapum; sin major infra.
per lineam rectam rcederet; motatur enim cglebum calubrinae majoris ad 600 fer
infra seopum. ex pore autem descensum intra scopum determinare possemus, ut si semipe
infra scopum. Ex e et 15 tertiis 10 pollices; et 7 tertiis pollices 2 et e intra 4 etia, glineas
teopo coastitur corpus sonorum, ut aes aut eampana sevet cam pand asseriesse amexa) ut notetur inte wallum
inter bonbum tormenti et sonum ictus in scopo. et notavis spe non interjici tempus quo possint pronuntiari
usum at 4 pedes
duae syllabae; ut fere credibire sit hanc regulam observari, vult tamen Mersennus ut in 100 exapedis percur-
communiter distantia exqua
regdis seu ido passibus geometricis impendatur minutum secunduum
pi asis espedi in q es e ga aul tur pstil
+ et totus accenditur
B desuperficie