# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068529:0123
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068529:0123?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Militaria LH 36
# Folio 62r, page id 00068529:0123
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 63v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068529&page=123
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068529/jpgs/default/00000123.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 82 lines, status machine
# Lines: 82 recognised, mean confidence 0.95
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Extraits des Elemens d’Artillerie pie
les Elemens d’Artillerre concernans taut la Theora que la practiu.
Cauor; imgmentés en cette nouvelle edition et enrichis dane nouvelle artillerre qu
ne se charge que d’air ou d’eau pure, et a neantmoins une incroyable force. plus d’une nouvelle
fayon de pondre à canon tres violente, qui se fait d’or; par un excellent et rarcartifice non communisue
jusqu’à present. l’histoire du progrés et des premiers usages des armes à feu tant recentes quo
anciennes est décluite en l’avant propos. le tout par le s de X Curance Rivault à pars
chez Adrian Beys pue S. jacques jdignant la rose blanche 1608. 5.
s Avantpropos. sur sodome il put du soulphre et dufeu- si au lieu de feu Moyse eut
exprimé le nitre ou Neter que l’écriture marque ailleurs (51 proverb. XXV, 20) il eust
monstré au doigt la composition de la pondre. jungit sal sulphuri denteron XXIX, 18.
Nitium antiquorum a nossro diversum. Inprediebatur Medicamina in quibusnostrum periculosum fo et. Fundebant cum sulptuas
supra carbonibus, eaque mixtione corpora condiebant. Veterum nitrum calre viva ad ulterabatur in Aerypto. Haso
aliquid pleosi, in lacubus introsis si pluviae eotempor, quo nitrum congelascebat, aeciderant salsius erat.
rd. Diosiord. lib. V. c. 8. plin. lib. XX∞1. c. 10. add. Turnebum, Nic. Myrepsum et alios.
Mmnsterus lib. 3. Cosmogr. Bartholdo schvarq chonacho chymistae inventionem pulveris pystii ascribit. Sed jolm
jouan Gorizales de Mendoca en lamstoria de lgran Reyuo de de la china lib. 3. C.15 refert quondam
ormento pysio contre Tartaros artificio a quodam spiritu terrestri accepto
potius quam Theologice. Cumque ultra 1600 ab hinc annis chinense
judiat Orientalis universae sibipgationem motientes reguum Regu intrassent torarenta pyria secum dux is
sd forte surieus ille terrestis intelligendus est cia
lonem appellatum viteya
feruntur. Sed illud memorabile est quod apud phulostratum in vita Apollonus libor. Pariat Apollonio Phrant
indorum Rex, philosophos scilicet judos qui ad Alexandium venere, fuisse oxydrackes, ex gente libertalimante simulus
armis et philo sophiae dedita, habitante intra Hyphasin et Gangen fluvios. Alexandium non ausum transire Hyphast
quod eorum urbs esset non potuisset capi, et si mille serum Achilles et ter mille Ajaces duxisses. Nam ets
in campo non comparerent, ex muris tamen fulgura et fulmina in hostes emisisse, ita ut accedere eos imposibie es
perculem etiam et Bacchum repulisse. Primus usus Toimenti pystii in Europanaratur a platina in
le aonesage ctnes aonen curorec te urbano VI. anno 1379 cum Genuenses Chioggian
venetis ademissent, et eos premerent, johannes Brartarigus duo exigna tormenta habuit in duabus naviculis
unde plurimum damni Genuensibus dedit. Atque ita factum est, ut pd victor pisani dux venetorum vi ctoram
obtinuerit. Munsterus opmograt. meminit  anno 1434 in daniae literibus adhibitum. Sed Aves caonicu
Chalcoconduslas lib. 5. narias, iam circa annum 14 0 Amuratem constantino polin obsidentem habuisse tormenta
exormis magnitudinis duo inter alia, quorum unum globos jacebat iolibraram. Sed alterum erac quale hodis
300 libracum. Ajunt terram inde ad g0 stadia tremuis
beri. Qraecos contra ex urbe respandisse 150 librarum glos
vocant: double canon quod globum agebat
jam anno 1425 sub (Caroti v11. imtra Angliae urbem Mans obsidentes, muros tormentis evertebant,
Anno 1431. in praelio, quo dux Barri a Comite
et non nisi septres in die potuisse tormentur
Nandem ontis fusus fugatusque est, tormenta ex posa sunt  Canones pariter et colubrinae, quae res
polysdor virgic AayliceHist. lib. 23.
ta nova erat, ut ad primos ictus miles comitis in terram se projecerit Monstreles volume 2. primi
bello inter exules
in italia qui in expeditiones praelia duxerit fuit Bartholomeo Coglie 
clorentinos et Medicaeos. Ducebat secum exigua tormenta, quae tunc spingardaedicebantur, et in
praelio Ricardinae in ditione Bononiensi, ictu spingardae planea pedis Ferrariensi principi contra
CKrolus vIII. secum in expeditionem Neapolitaum tormenta
daxit, et in reditu cum premeretur, tracra sunt tormenta a militibus per ipsa juga Apenni
contionem pugnanti sublata est.
centuris sibi laborem per manus tradentibus. Car equi per loca prope inaccessa hahere non poterant
pautatim tormentula quaedam reliquis mititibus
data. et primum bombardae peditibus assignatae sublatis halybers illis arcubus, quibus olim utebantur
quiti bombardulas
Jovius hist. lib. 2. et quicciardin. lib. j.
Inde Camillo vitelli itatus primum pstote plstoletos quos vocant seu
serum duxit; et usus llis est Ferminandus Aragonius in praecio cum Gallis commisso; Mox Bombendae
cum fuccis repertae in islicis bellis circa ann. 1524. primique Talli prope Rhegium usi Monsieur
Laddere debebat quis invenerit pecardas )
 Vetares igne in pello utebantur, sed dilversa a nostro ratione. Memorantur in Scriptura Cacra Reschaptim
du Bellay lncre 2. de ses memoires.
seu sagittae ardentes psalm.  LXXVI, 4. Et Xeres captis Athenis sagittas cum ardentibus stuppis
Memporabilis est uachina Boeotiorum quam describit
telucus dides lib. 4. historialum. Matum arboris per longitudinem semere in quaq mediati canale sermicanalem
passim per urbem emitti possit, ut consumeretur
excavavere, ut reconjunctae integium componerent su x in summo ingentem exare lebetem terreis calenis
alligaverant, plenum carbonibus et supra sulphure et pice. in imo lebetis tubus ingrediebatur ex cnana
p ipse malus cavus infra follibus animabatur. ita machina rotis urbi admota tantum ignis efflabat
ut nemo in maris apparere auderet. Figulus:
Romanus in nibem datmatarum ignem injecit eam
Lalarica saguntinos capta describitur livio lib
Gallisub Ambiorige apud Caesarem lib. 5. Ciceronem ignitis telis ferreis, quin et frusculis terrae angiterps
combussit apud Appranum velli illyrici cap. 2.
Machinus habebant veleres plurimas ante postratormenta Mechi Trech. XXVI 1. aut Totach Hebraeorum
 ignitis impetebant.
job XL1, 20. Hellepolum graecorum
im Remanotum Joseph. II1, 15 belliiud. Procop. 1, 7)
71. vSl. 3. leu Mangonneaux Froissart Chap. 1. C
leur Bricolles froissart chap. 18 vol. 4. De Balistis vid eantur (aesar lib. 1 debello crvier. Ditmo. X, 16. de
belli qutrici les Estringales defaois
atagultis Aristot. 15 1. ad Nicom. Gell. V 1, 3 de Scorpionibus (Archalestes de posse) Ca sar comtit.  de Sambnces Appra
Cast. d belli omitsnidat. Vitauv. N, 22.