# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/00068529:0293
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/00068529:0293?run=74
# Title: Leibniz-Handschriften zur Militaria LH 36
# Folio 145r, page id 00068529:0293
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 146v); this page is its right half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068529&page=293
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068529/jpgs/default/00000293.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
# Lines: 66 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Balisticae apecimen, sive de
Arte collineandi tormento bellico majore.
tentamen.
Consideranda hic arbitror,  Vim, Machinam
Objectum, Vis in pulvere pyrio est, Machina est
tormentum ipsum cum suo armamento et solo cui
innititur. Objecti quod ferire si cogitamus distantium et
elevationem nesse portet scire aut conjicere oportet
His praecognitis jactum ipsum dirigemus, ope libellae,
dioptrae, et a tabulae prolinea jactus conditae
Vul vereni pyrium pro instituto nostro
consideratum nihil aliud esse arbitror, quam
in
ua
materiam d magna copia aeris sive fluidi
Elastici  fortiter compressa
et exiguo spatio inclusa est quemadmodum
si innumera exigua scopeta  ventanea
fingeremus. Incensus enim utpacit ventum
vehementem a quo selidissima etiam coppora
loco moveri aut dirumpi posse nihil aliud
facit quam ventum vehementem, seu motum
aeris loco egredi conantis, necesse est ergo ut
ineoprius violenter detentus hoc est compressus sit.
ventum autem s etsi ipse solidus non sit,
tennitatem tamen suam celeritate compensare,
et solidissima corpora movere, aut fiangere;
tempestates et fulmina ostendunt. certe fulmnis
ictus, non aut non nisi raro capidi fulmineo,
sed potius vento violentissimo e nubibus erumpenti
tribui debet. Posito jam vim in pulvele
pyrio oriri ab aere qui in nitro quemadmodum
in sclopeto venataneo inclusus est, ma
patet accensionem ejus hoc tantum praestare ut
ostia aperiantur, aerique incluso pateat exitus,
quod fit ope sulphuris, quia nitrum ipsum
per se, non est materia quae ignem alere.
possit. Se quia nitrum et sulphur per se
commista dissilirent, et flatu nitr flamina
sulpluris extinqueretur, ambo corbone
nam
adjecto concorporantur, quia carbe ignitus
flatu non extinguitur, sed potuis aecenditur magis.
sunt alii quoque pulveres fulminantes verum
quia illi non scintilla adjecta, sed lento
onnr
artificis potestate sunt, viribus tamen communi
pulveri pyrio superiores esse, ostendit sonus. quanquam notet  Autonius de Villa se auri fulminants
Intellexi etiam cum in Anglia essem,
Principem Robertum Palatinum habere compositionem
pulveris communi vigemplo fortioris. sed
nos communi ut arbitror contelati esse possumus;
satis magnae enim ejus vires sunt ut de coercendis
illis potius et dirigendis quam langendis
artifici sit cogitandum. De drebelii quoque pulvere imirae fortitudinis
 am hammanteno nuli sud ab eio genero sed quid nolis experinenta desunt rem sumelio relirquo
jactum denique ipsum
quadrantis
= praeter communem
vim opinione minorem expertum esse. Et ab aliis intellexi pul.
verem futminantem falsum (quem aurum non i
non disrupisse,
quantitati cessisset
itur)
pyxidem
ginovi pulveris dommunis pistii